Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим құдайы
Рим құдайы
Roman deity
the Roman god
Рим мифологиясы мен дінінде Квирин (/k//w//ɪ/'/r//aɪ//n//ə//s/ kwiRYnəs) – Рим мемлекетінің ертедегі құдайы. Август Рим кезеңінде Квирин, сондай-ақ Янус Квиринус аталымымен Янусқа берілген эпитет болды.
In Roman mythology and religion, Quirinus (/k//w//ɪ/'/r//aɪ//n//ə//s/ kwiRYnəs, ) is an early god of the Roman state. In Augustan Rome, Quirinus was also an epithet of Janus, as Janus Quirinus.
Куәліктер
Римдік дереккөздерде Куринус құдайының аты Куринус, Корин, Кверин, Квейрин және QVIRINO, сондай-ақ фрагменттелген IOVI CYRIN[O] түрінде жазылған. Бұл есім Геркулестің тегі ретінде Геркулес Квирин ретінде де кездеседі.
The name of god Quirinus is recorded across Roman sources as Curinus, Corinus, Querinus, Queirinus and QVIRINO, also as fragmented IOVI. CYRIN[O]. The name is also attested as a surname to Hercules as Hercules Quirinus.
Этимология
Киринус есімінің латын тіліндегі quirīs сөзінен шыққандығы болжанып тұр. Ежелгі аңыздарда "квири" де, "Квирин" де Римге көшіп келген сабелликтермен байланысты болғандықтан, бұл сөздің қарыз сөз болуы мүмкін. Овидий өзінің "Fasti" 2.477-480-де "найза ұстаушы" деген мағынаны білдіретінін (сабин тіліндегі quiris – "найза", қараңыз Janus Quirinus) немесе Сабинаның Курес қаласынан шыққандығын айтқан. Кейбір ғалымдар бұл есімді *Co Virīnus (*co viria < cūria) – қауымның бастапқы қорғаушысы, ал одан бұрынғы *Co Wironos-ты, тіпті прото-үнді-еуропа тіліндегі "адам" сөзін тамыр ретінде қарастырады. Тіл білімі маманы Михель де Ваан бұл этимологияны "фонетикалық тұрғыдан сенімсіз және семантикалық тұрғыдан жеткіліксіз" деп бағалайды.
The name Quirīnus probably stems from Latin quirīs, the name of Roman citizens in their peacetime function. Since both quirīs and Quirīnus are connected with Sabellic immigrants into Rome in ancient legends, it may be a loanword. The meaning "wielder of the spear" (Sabine quiris, 'spear', cf. Janus Quirinus), or a derivation from the Sabine town of Cures, have been proposed by Ovid in his Fasti 2.477 480. Some scholars have interpreted the name as a contraction of *Co Virīnus (originally the protector of the community, cf. cūria < *co viria), descending from an earlier *Co Wironos, itself from the Proto Indo European noun ("man"). Linguist Michiel de Vaan argues that this etymology "is not credible phonetically and not very compelling semantically."
Сурет және ғибадат
Көне римдік өнерде Кириний діни және әскери киім киген, сақалды ер адам ретінде бейнеленген. Бірақ, кейінгі римдік өнерде оны көруге сирек келді. Оның ең маңызды мерекесі – ақпанның 17-сі күні өткен Кириналия болды.
In earlier Roman art, Quirinus was portrayed as a bearded man with religious and military clothing. However, he was almost never depicted in later Roman art. His main festival was the Quirinalia, held on February 17.
Тарих
Квирин, ең болжамдысы, бастапқыда сабин тайпасының соғыс құдайы болған. Сабиндер Рим қаласы орналасқан жерге жақын қоныстанды және Римнің жеті төбесінің бірі – Квиринал төбесінде Квиринге арналған тұғыр орнатқан. Римдіктер бұл аймаққа қоныстанғаннан кейін, Квиринге табыну олардың ерте діни сенімдерінің бір бөлігіне кірді. Бұл классикалық грек мәдениетінің кейінгі ықпалынан бұрын болған.
Quirinus most likely was originally a Sabine war god. The Sabines had a settlement near the eventual site of Rome, and erected an altar to Quirinus on the Collis Quirinalis, Quirinal Hill, one of the Seven hills of Rome. When the Romans settled in the area, the cult of Quirinus became part of their early belief system. This occurred before the later influences from classical Greek culture.
Құдайға айналған Ромул
Б.з.д. 1-ғасырдың соңына қарай Киринус құдайлық статусы берілген алғашқы патша Ромул ретінде танылатын болды. Плутархтың "Ромулдың өмірі" атты еңбегінде Рим қаласын құрған Ромулдың кейбір күмәнді жағдайларда жоғалып кеткенінен кейін, римдік ақсүйек Прокул Юлий өзі сапарда жүргенде Ромулдың оған көрінгенін хабарлады. Ол Ромулдың өзінің халқына өзінің, Ромулдың, енді Киринус екенін жеткізуді бұйырғанын айтты.
By the end of the 1st century BCE, Quirinus would be considered to be the deified legendary first king, Romulus. In his Life of Romulus, Plutarch wrote that, shortly after Rome's founder had disappeared under what some considered suspicious circumstances, a Roman noble named Proculus Julius reported that Romulus had come to him while he was travelling. He claimed that Romulus had instructed him to tell his countrymen that he, Romulus, was Quirinus.
Брейликтің бөлінген құдайландыру туралы аргументі
Тарихшы Анджело Брелих Квирин мен Ромул бастапқыда бір құдайлық тұлға болғанын, ал рим діні мифтен тазарылған кезде олар құдай және қаһарман болып екіге бөлінгенін айтады. Осыны дәлелдеу үшін ол Ромул мен Квириннің егістік бидайымен байланысын көрсетеді, Овидийдің "Fasti" еңбегінде айтылғандай, бұл байланыс Fornacalia немесе Stultorum Feriae арқылы көрінеді. Мерекеңің соңғы күні Кириналия деп аталады және Ромулдың қаза болған күнімен сәйкес келеді. Сол күні римдіктер Форнакс құдайына арнап егістік бидайына тост көтеріп, құрбандық шалатын. Плутарх келтірген Ромулдың өлімі туралы аңыздың бір нұсқасында, ол ақсүйектер тарапынан өлтіріліп, денесі бөліктерге бөлінеді, содан кейін әрқайсысы оның денесінің бір бөлігін үйіне алып, өз жерлеріне көмеді. Брелих бұл үлгі – негізгі егін, құдай және қаза тапқан негізін қалаушы қаһарманның денесі топыраққа көмілетін әңгіме – мәдениеттің мифологиясында мұндай бөліну орын алғанда туындайтын танымал мифтік мотив екенін айтады (Дема құдай архетипіне қараңыз). Акка Ларентия мерекесінде Flamen Quirinalis-тің болуы мүмкін болғаны бұл тезисті қуаттайды, себебі Ромул оның өгей ұлы және алғашқы он екі арвал бауырдың (Fratres Arvales) бірі.
Historian Angelo Brelich argued that Quirinus and Romulus were originally the same divine entity which was split into a founder hero and a god when Roman religion became demythicised. To support this, he points to the association of both Romulus and Quirinus with the grain spelt, through the Fornacalia or Stultorum Feriae, according to Ovid's Fasti. The last day of the festival is called the Quirinalia and corresponds with the traditional day of Romulus' death. On that day, the Romans would toast spelt as an offering to the goddess Fornax. In one version of the legend of Romulus' death cited by Plutarch, he was killed and cut into pieces by the nobles and each of them took a part of his body home and buried it on their land. Brelich claimed this pattern – a festival involving a staple crop, a god, and a tale of a slain founding hero whose body parts are buried in the soil – is a recognized mytheme that arises when such a split takes place in a culture's mythology (see Dema deity archetype). The possible presence of the Flamen Quirinalis at the festival of Acca Larentia would corroborate this thesis, given the fact that Romulus is a stepson of hers, and one of the original twelve arval brethren (Fratres Arvales).
Грабовтық пантеон
Квирин мен Ромулдың байланысы Игувийдің Грабовиялық құдайлар үштігіндегі үшінші құдай – Вофионоспен байланысы арқылы одан әрі нығайтылады. Вофионос Лациода Либерге, ал келттер арасында Тьютатқа балама болар еді.
The association of Quirinus and Romulus is further supported by a connection with Vofionos, the third god in the triad of the Grabovian gods of Iguvium. Vofionos would be the equivalent of Liber or Teutates, in Latium and among the Celts respectively.
Капитолийлік үштігі
Оның ертедегі маңыздылығы Марс (сол кезде егіншілік құдайы) және Юпитермен бірге Квиринді Архаикалық Триадаға (алғашқы Капитолий Триадасына) енгізуге себеп болды. Бірақ уақыт өте келе Квириннің мәні төмендеп, ол кейінірек танымал болған үштікке кірмеді (оның және Марстың орнына Юнона мен Минерва келді). Варро Капитолий Ветус туралы айтады, ол Киринал төбесіндегі Юпитер, Юнона және Минерваға арналған ежелгі қасиетті орын, және Марциал олардың арасында "ескі Юпитер" мен "жаңа Юпитер" арасын ажыратады.
His early importance led to Quirinus' inclusion in the Archaic Triad (the first Capitoline Triad), along with Mars (then an agriculture god) and Jupiter. Over time, however, Quirinus became less significant, and he was absent from the later, more widely known triad (he and Mars had been replaced by Juno and Minerva). Varro mentions the Capitolium Vetus, an earlier cult site on the Quirinal, devoted to Jupiter, Juno, and Minerva, among whom Martial makes a distinction between the "old Jupiter" and the "new".
Түссіз күйге түседі
Соңында римдіктер ресми мемлекеттік дін жүйесінен гөрі жеке және мистикалық культтерді ұната бастады. Олардың ішінде Бакх, Кибела және Изиданың культтері болды, ал тек Қвириннің жұбайы ғана оған табынуды жалғастырды.
Eventually, Romans began to favor personal and mystical cults over the official state belief system. These included those of Bacchus, Cybele, and Isis, leaving only Quirinus' flamen to worship him.
Мұра
Рим империясы құлағаннан кейін де бірнеше ғасыр өтсе, Римдегі Квириналь төбесі, бастапқыда қасиетті Ромулдың есімімен аталып, билікпен байланысын сақтап келді. Савойялар Римді басып алғаннан кейін ол патшалық үйдің ордасы ретінде таңдалды, ал кейін Италия Республикасы президенттерінің резиденциясына айналды.
Even centuries after the fall of the Roman Empire, the Quirinal hill in Rome, originally named from the deified Romulus, was still associated with power – it was chosen as the seat of the royal house after the taking of Rome by the Savoia and later it became the residence of the Presidents of the Italian Republic.