Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Рим дінінде Провиденция – алдын ала көру және дайындық жасау қабілетінің құдайлық бейнесі. Ол ежелгі Рим империясының императорлық культінің құрамына кірген ізгіліктердің бірі болды. Сондықтан Провиденция өнерде, дінде және әдебиетте кездеседі, бірақ оның дерлік ешқандай мифологиясы жоқ. Провиденция римдік ой-пікірде маңызды моральдық және философиялық абстракция болып табылды. Цицерон айтуынша, ол – "жақсы, жаман немесе екеуі де емес нәрселерді білу" деген мағынаны білдіретін триумфтың үш негізгі компонентінің бірі, сондай-ақ "ес" (memoria) және "ақыл-ой" (intelligentia) қатарында тұрады. Латын сөзі – христиандық құдайлық қамқорлық тұжырымының бастауы.
In ancient Roman religion, Providentia is a divine personification of the ability to foresee and make provision. She was among the embodiments of virtues that were part of the Imperial cult of ancient Rome. Providentia thus figures in art, cult, and literature, but has little or no mythology as such. Providentia was an important moral and philosophical abstraction in Roman discourse. Cicero says it is one of the three main components of prudentia, "the knowledge of things that are good or bad or neither," along with memoria, "memory," and intellegentia, "understanding." The Latin word is the origin of the Christian concept of divine providence.
Императорлық табынушылық
Август қайтыс болғаннан кейін император Тиберий, «әкесінің рим мемлекеті үшін жасаған шараларында көрінген құдайлық күшін» мойындап, Провиденция Августаға арналған құрбандық алатын орынды құрды. Императорлық дәуірде Пакс, Юстиция және Конкордия сияқты қасиеттерге де Августа атағы берілді. Дәстүрлі эпитеттер, құдайдың белгілі бір қызмет аясындағы күшін жариялап, оны шақыруға мүмкіндік берді. Августа титулы, император Август ретіндегі билігі шегінде құдайлық күшті бекітті. 28 жылы Тиберий Сеянды тұтқындап, өлім жазасын бергеннен кейін, Қасиеттер культі, империялық тәртіпті конституциялық үкіметке оралу ретінде көрсеткен насихатта маңызды рөл атқарды. Салюс («Қауіпсіздік»), Либертас («Азаттық») және Гениймен бірге Провиденцияға құрбандық шалынды. Осы кезде Провиденцияға толық уақытты дін қызметкері (sacerdos) тағайындалды. Неронға қарсы Пизониялық қастандықтың салдарынан, 59 жылы мемлекетті жаңару үшін өткізілген діни рәсімдерде Арвал ағайындары Провиденцияны қоса, түрлі қасиеттерге құрбандық шалған. Провиденция Веспасиан, Траян, Адриан, Антонин Пий, Септимий Север, Коммод, Пертинакс және Диоклетиан тұсында шығарылған римдік монеталарда бейнеленген. Тит шығарған монетада, оның құдайға айналған әкесі Веспасианның, мұрагері ретінде ұлына жер шарын табыстауы бейнеленген, ал монетада «Провиденция Августа» деген жазу болды. Нерва шығарған монеталарда Сенат Гениі жаңа императорға жер шарын табыстап тұрған көрінісі және «Сенаттың Провиденциясы» - Providentia Senatus деген жазу бар.
Upon the death of Augustus, the emperor Tiberius established an altar to Providentia Augusta in recognition of "the godhead manifested in his father's provisions for the Roman state." The cult title Augusta was attached also to such goddesses as Pax, Justitia, and Concordia during the Imperial era. Traditional epithets invoked a deity within a specific functional sphere by declaring their power. The title Augusta thus fixed the divinity's force within the sphere of the emperor as Augustus. In 28 AD, after Tiberius arrested and executed Sejanus for conspiracy, the Cult of Virtues played a role in the propaganda that presented the restoration of Imperial order as a return to constitutional government. Sacrifices were offered to Providentia along with Salus ("Security"), Libertas ("Liberty"), and the Genius. Providentia at this time also received a permanent full time priest (sacerdos) devoted to her. In the wake of the Pisonian conspiracy against Nero, religious observances in 59 AD to repair the state included sacrifices by the Arval Brethren to various deities, among them Providentia. Providentia appeared on Roman coins issued under Vespasian, Trajan, Hadrian, Antoninus Pius, Septimius Severus, Commodus, Pertinax, and Diocletian. A coin issued by Titus depicted his deified father Vespasian handing a globe to his son as his successor, with the legend Providentia Augusta. Coins issued by Nerva depicted the Genius of the Senate handing the globe to the new emperor, with the legend Providentia Senatus, "the Providence of the Senate."
Нумизматикадағы провидендия
Провиденция көптеген коллекционерлік монеталар мен медальдардың басты мотиві болған, соңғысы – 2002 жылдың 13 қарашасында шығарылған танымал 100 евролық алтын мүсін монетасы. Монетаның сырт жағында Вена қаласының орталығындағы Провиденция фонтаны ("Providentia Brunnen") бейнеленген, ол георг Рафаэль Доннердің, барокко кезеңінің ең ұлы мүсіншілерінің бірінің туындысы. Монетаның орталық бөлігінде екі беті бар рим құдайы Жанус бейнесі салынған медальоны бар Провиденцияның аллегориялық бейнесі көрсетілген. Фонтанның айналасында Дунай өзенінің салаларын бейнелейтін тағы да бірнеше символдық суреттер орналасқан. Провиденция Енс өзенін бейнелейтін қарт адамның бейнесінен биік таққа отырған.
Providentia has been the main motif for many collector coins and medals, the most recent one is the famous 100 euro Sculpture Gold coin issued on November 13, 2002. The reverse features the Providentia Fountain ("Provendentia Brunnen") in central Vienna, work of one of the greatest Baroque sculptors Georg Rafael Donner. In the centre of the coin, the allegorical figure of Providentia with a medallion of the Roman god, Janus, who had two faces, is displayed. Surrounding the fountain there are other symbolic figures representing tributary rivers of the Danube. Providentia is enthroned high above the figure of an old man representing the Enns River.