Кіріспе
Лупени (; неміс тілінде: Schylwolfsbach, венгр тілінде: Lupény) – Румынияның Трансильвания тарихи аймағындағы Хунедоара округінің Жиу аңғарындағы кеншілер қаласы. Бұл Жиу аңғарындағы ең көне және ірі қалалардың бірі. Қала Батыс Жиу өзенінің жағасында, Жиу аңғарының ішінде, (шығысында) және аралығында орналасқан. Лупениден Петрошаниге дейінгі қашықтық DN66A тас жолымен шақырымды құрайды, ал Хунедоара округінің астанасы Деваға дейін шақырым. Қала атауы румын тіліндегі "lup" сөзінен шыққан, ол "қасқыр" дегенді білдіреді. 19-ғасырдың екінші жартысы мен 20-ғасырдың көп бөлігінде қала экономикасы кен өндірісіне негізделген, бірақ 1990-шы жылдардан бастап көптеген кендер жабылғаннан кейін экономика көбірек әртараптанды.
The name is derived from the Romanian "lup", meaning "wolf". Throughout the second part of the 19th century and most of the 20th century, the city's economy was based on mining, but since the 1990s the economy has become more diverse, after many mines were closed.
Тарих
Бұл аймақта адамдар қоныстанғандығы туралы алғашқы жазбалар тарихқа дейінгі кезеңге дейін барып жетеді, мұны Straja Lupeni төбесіндегі үңгірде жасалған қазба жұмыстарының нәтижесінде табылған ежелгі керамикалық бұйымдар дәлелдейді. Лупени қаласы алғаш рет 1770 жылы айтылған. Орта ғасырларда Жиу аңғары сиреп қоныстанған, тұрғындары шағын ауылдарда өмір сүрген, ал мал өсіру – басты шаруашылық саласы болған. Лупени, Валеа Стрейлуи және Țara Hațegului аймақтарынан келген, аймақтың мол жайылымдары мен шөп шабындықтарына қызыққан адамдардың қарқынды көші-қонының нәтижесінде құрылды. Валеа Лупулуи (Бөрі аңғары) ауылының тұрғындары Лупени қаласын негіздеген деп саналады. Коммунистік режим кезінде кен орындары коммунистік үкімет тарапынан ұлттандырылды. 1977 жылы Лупениде 1977 жылғы Жиу аңғарындағы кеншілер ереуілі болды. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін, 1990 жылдары, кен өндіру операциялары қаланың әлеуметтік және экономикалық жағдайына зор әсер еткен қайта құру кезеңіне енді. Көптеген кен орындары жабылды, бұл материалдар, жабдықтар және қызметтерді жеткізушілер сияқты, сондай-ақ сауда және қызмет көрсету саласындағы агенттерге де әсер етті. Дегенмен, соңғы жылдары туризм, орман шаруашылығы, нан пісіру және сауда сияқты жаңа экономикалық даму салалары пайда болды. 2011 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 23 390 адамды құрады.
Ұлты бойынша
Румындар: 19 465 (88,53%)
Мажарлар: 1 581 (7,19%)
Рома (цығандар): 735 (3,34%)
Немістер: 71 (0,32%)
Hungarians: 1,581 (7.19%)
Roma (Gypsy): 735 (3.34%)
Germans: 71 (0.32%)