Кіріспе
Уайкатодағы порты мен қонысы, Жаңа Зеландия. Каухиа қонысы шығанақтың солтүстік жағалауында орналасқан және Жаңа Зеландияның алғашқы отарлау кезеңінде маңызды порт болған. Каухиа ауданы Жаңа Зеландия Үкіметіне тиесілі қалалық блоктан тұрады. 1880 жылы үкімет оны еуропалықтардан сатып алды, бірақ "алғашқы маори иелерінен емес, екінші бір еуропалықтан сатып алды, ол басқа еуропалықтың қарызын өтеу үшін иелік құқығын талап еткен". Каухиа маори жырларында ата-бабалық вака (каноэ) Таинуидің соңғы тоқтаған жері ретінде танымал. Жаңадан келген соң капитан Хотуроаның бірінші кезектегі міндеті Ахурей деп аталатын вананга (білімнің қасиетті мектебі) құру болды. Ахурей Каухианың теңіз жағалауындағы Марае Макету Марае артындағы қасиетті төбенің басында орналасқан. Порт аймағы Нгати Тоа тайпасының көрнекті батыр басшысы Те Раупараханың туған жері болды, ол 1820 жылдарға дейін осы аймақта өмір сүрді, содан кейін Нгати Раруа және Нгати Коата тайпаларымен бірге оңтүстікке көшті. Таинуи Хотуроаның өзі және ивидің басқа мүшелерімен Ахурейдің түбінде жерленді. Хотуроа ваканы екі әктас тіреуішпен белгілеп, оларды баталады. Біріншісі – "Хани (Хани а те ваэваэ и кими ату), ол биік жерде орналасқан және каноенің мұрын бөлігін көрсетеді". Каноенің арқа бөлігін белгілеу үшін Хотуроа осы жаратылыс туралы әңгімедегі рух құдайы Пунаның символын қойды. "Толық атауы – Пуна whakatupu tangata, ол әйелдің құнарлылығын, адамзаттың бастауын білдіреді". Макету Мараеде алғаш салынған ең ескі және беделді үй – Те Рурухи (Ескі әйел), ол 1986 жылға дейін асхана ретінде пайдаланылды. Оның орнына жыл сайынғы поукай, танги және хуи сияқты шараларға келетін көптеген адамдарды қабылдау үшін екі қабатты асхана, Те Тини О Таинуи салынды. Марае Апакура және Хикаироның Нгати Маниапото хапусымен, сондай-ақ Нгати Махута және Нгати Те Уихидің Вайкато Таинуи хапусымен байланысты. Каухиа портында немесе оның жанында тағы алты марае орналасқан: Мокай Каинга Марае және Ко Те Мокай үйі Апакура және Хикаироның Нгати Маниапото хапусымен, сондай-ақ Апакураның Вайкато Таинуи хапусының кездесу орны. Мокороа Марае және Нга Роймата үйі – Нгати Киривайдың Нгати Маниапото хапусының кездесу орны. Окапу немесе Окапу Марае және Те Котахитанга о Нгати Те Уихи үйі – Нгати Махута мен Нгати Те Уихидің Вайкато Таинуи хапусының кездесу орны. Те Махое Марае – Пихи, Те Канава, Те Урупаре және Уекаханың Нгати Маниапото хапусының кездесу орны. Вайпапа Марае және Ngā Tai Whakarongorua және Takuhiahia үйлері Хикаироның Нгати Маниапото хапусымен, сондай-ақ Нгати Хикаиро мен Нгати Пухиаведің Вайкато Таинуи хапусының кездесу орны болып табылады.
The settlement of Kawhia is located on the northern coast of the inlet, and was an important port in early colonial New Zealand. The area of Kawhia comprises and is the town block that was owned by the New Zealand Government. The government bought it from the Europeans in 1880 "not from the original Māori owners, but from a European who claimed ownership in payment of money owed by another European". Kawhia is known in Māori lore as the final resting place of the ancestral waka (canoe) Tainui. Soon after arrival, captain Hoturoa made it first priority to establish a whare wananga (sacred school of learning) which was named Ahurei. Ahurei is situated at the summit of the sacred hill behind Kawhia’s seaside marae – Maketu Marae. The harbour area was the birthplace of the prominent Māori warrior chief Te Rauparaha of the Ngāti Toa tribe, who lived in the area until the 1820s, when he, and his tribe along with Ngāti Rārua and Ngāti Koata migrated southwards. Tainui was buried at the base of Ahurei by Hoturoa himself, and other members of the iwi. Hoturoa marked out the waka with two limestone pillars, which he blessed. Firstly, there is "Hani (Hani a te waewae i kimi atu) which is on the higher ground and marked the prow of the canoe". Marking the stern of the canoe, Hoturoa placed the symbol of Puna, the spirit goddess of that creation story. "In full it is named Puna whakatupu tangata, and represents female fertility, the spring or source of humanity". The eldest and most prestigious meeting house that was first built on Maketu Marae is Te Ruruhi (the Old Lady) which was used as the dining hall until 1986. It was replaced by a two storey dining hall, Te Tini O Tainui, to cater for the large numbers that visit for occasions such as annual poukai, tangi and hui. The marae is affiliated with the Ngāti Maniapoto hapū of Apakura and Hikairo, and the Waikato Tainui hapū of Ngāti Mahuta and Ngāti Te Weehi. Six other marae are also based at or near Kawhia Harbour:
Mōkai Kainga Marae and Ko Te Mōkai meeting house is a meeting place for the Ngāti Maniapoto hapū of Apakura and Hikairo, and the Waikato Tainui hapū of Apakura. Mokoroa Marae and Ngā Roimata meeting house is a meeting place for the Ngāti Maniapoto hapū of Ngati Kiriwai. Ōkapu or Oakapu Marae and Te Kotahitanga o Ngāti Te Weehi meeting house is a meeting place for the Waikato Tainui hapū of Ngāti Mahuta and Ngāti Te Weehi. Te Māhoe Marae is a meeting ground for the Ngāti Maniapoto hapū of Peehi, Te Kanawa, Te Urupare and Uekaha. Waipapa Marae and Ngā Tai Whakarongorua and Takuhiahia meeting houses are a meeting place for the Ngāti Maniapoto hapū of Hikairo, and the Waikato Tainui hapū of Ngāti Hikairo and Ngāti Puhiawe.
Еуропа тарихы
Каухиа портының аймағы 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында каури шайыры саудасы үшін маңызды болды, себебі шайырды табуға болатын ең оңтүстік аймақ осы жер болды. (кейіннен Стратфордтағы Таранаки Орталық Баспасөзінің құрамына қысқа мерзімге кірді) және "Мангавека қоныс салушысы" газеттері. 1909 жылдан бастап, 1858-1864 жылдар аралығында әкесі мұнда миссионер болған Эдвард Генри Шнакенберг газеттің иесі болды, ол 1936 жылдың сәуір айында жабылды.
Кавиа округі кеңесі
Кавиа округі кеңесі 1905 жылы құрылды және алғаш рет 1905 жылдың 12 шілдесінде отырыс өткізді. Бұрынғы жағажайдың орнында 1915-1916 жылдары Бьюкенен Брос компаниясы жаңа кеңселер салды, оларды Гамильтон қаласының сәулетшілері мен инженерлері Уоррен мен Блехинден жобалады. 1923 жылы Кавиа округінің халқы 1098 адамды құрады, онда 84 шақырымды құрайтын шағыл жолдар, 153 шақырым саз жолдар және 201 шақырым жолдар болды. Кавиа қалалық кеңесі 1906 жылы 470 акр (190 га) аумақта құрылды. 1923 жылы оның халқы 195 адамды құрады, онда 6 миля 14 чейн (9,9 км) көшелер және 10 акр (4,0 га) жерлік аймақ болды. 1956 жылы жергілікті басқару комиссиясының сараптамасынан кейін округ Отароханга және Уайтомо округтерімен біріктірілді.
Кавиа қауымдастығының кеңесі
Қоғамдық кеңес ай сайын өтеді және 4 мүшеден, сондай-ақ Каухиа Тихироа округінің кеңесшісінен тұрады. Үш мүше Каухиа аймағынан, ал біреуі Аотеядан сайланады.
Пу Маумахара
2016 жылы мұражайдың артындағы Омимити қорығында биік пуу маумахара (естелік бағана) орнатылды. Те Куити Стюарт оны 2014 жылы Пуреора орманының тотара ағашынан қаша бастады. Ол бір жағынан Кингитаңганың 150 жылдығын, екінші жағынан 1824 жылы Элизабет Генриеттаның келгенін көрсетеді. Түнде ол жарықтандырылады, ішінде түрлі түсті LED шамдары бар.
Аурухана
Каухиа ауруханасы қалаға қарап тұрды, Те Пуру па орнында, ол 1863 жылы Қарулы жасақ бекінісіне айналған еді. Аудандық кеңсе сияқты, бұл аурухана да Уоррен мен Блехинден жобалаған және 1918 жылы ашылған. 1948 жылы ол әлі шағын аурухана болып келген, бірақ 1959 жылы босандыру ауруханасына айналып, 1967 жылдың наурыз айында жабылды.
Білім
Каухиа мектебі – 1–8 сыныптарды қамтитын, аралас білім беретін мемлекеттік бастауыш мектеп. Оқушылар саны бойынша 1-децильді мектеп.