Кіріспе

Рим генералы (қайтыс 432 ж.) басқа Бонифаций немесе Бонифатий атты адамдар

Бонифаций (немесе Бонифаций; сондай-ақ граф Бонифаций деп белгілі; 432 жылы қайтыс болды) – Рим генералы және Африка диоцезінің губернаторы. Ол Галлиядағы вестготтарға және Солтүстік Африкадағы вандалдарға қарсы күресті. Валентиан III-нің анасы және кеңесшісі Галла Плацидияның одақтасы Бонифаций оның атынан 427-429 жылдары Феликс және 432 жылы Этий генералдарына қарсы Рим азамат соғыстарына қатысты. Ол соңғысын Римини шайқасында жеңгенімен, Бонифаций қаза тапты және оның күйеу баласы Себастьян Батыс Рим империясының патрицийі болды.

Ерте мансап

Бонифатий алғаш рет 413 жылы Констанций III-нің генералы ретінде көзге түседі, онда ол Массилияда Атаулфтың вестготтарын жеңіп, тіпті қару лақтырып гот патшасын жарақаттаған деседі. Сол онжылдықтың аяғында Бонифатий Солтүстік Африкада маврларға қарсы күрес жүргізген готтардан құралған федеративтік әскер полкінің трибуны ретінде белгілі болды. Ол Гипполық Әулие Августинмен теологиялық мәселелерді талқылап, жақын достық қарым-қатынаста болды. 422 жылы ол Равеннадағы Батыс сарайына шақырылып, Беремудтың қызы Пелагияға үйленді және әкесінен буцелларийлерді мұраға алды. Бонифаций мен Кастин Испанияда вандалдар мен аландарға қарсы жорыққа дайындалды, бірақ екі қолбасшының дау-жанжалы себепті Бонифацийдің әскері келмеді. Галла Плацидия Кастинге Стилихонның орнын басуға мүмкіндік бермеуге тырысты, сол себепті Кастин Бонифацийді биліктен ығыстыруға әрекеттенді. Бонифаций Солтүстік Африкаға қайтып, күмәнді жағдайларда comes africae шеніне ие болып, мавр тайпаларына қарсы жорықтарын жалғастырды. 424 жылы император Гонорий қайтыс болғаннан кейін, Кастин премицерий нотариум Иоаннды таққа отырғызды, ал Бонифаций Солтүстік Африкадан астық жеткізуді тоқтатып, Теодосиандарды (Плацидия мен Теодосий II) қолдады. Просперийдің сөзінше, Иоаннның әскері Бонифацийға қарсы Солтүстік Африкадағы шайқастарға қатысқандықтан әлсіреп қалды, бірақ Гилдо және басқа Солтүстік Африка узурпаторларына қарсы жорықтардағыдай оны құлатуға қолдары келмеді. Галлиядағы көтеріліс пен Теодосий II жіберген шығыс генералдары Ардабур мен Аспардың әскери науқанынан кейін Иоанн тақтан түсірілді, ал Гонорийдің жартылай інісі Валентиан III магистра officiorum Гелионмен Батыс императоры етіп жарияланды. Бонифаций оны қолдап, Римге астық жөнелтуді қайта бастады, оның орнына comes domesticorum шенімен марапатталды.

Феликспен азаматтық соғыс

427 жылы Бонифатийді Плацидия Равеннаға шақырды, бірақ ол шақыруға басып кете алмады. Флавий Констанций Феликс айыптауымен Бонифатий Рим Африкасында өз империясын құруға тырысқан деп айыпталды, ал Феликс бұрын Плацидияның адал қолдаушысы болған және Теодосий II оны батыстың екі әскердің магистрі етіп тағайындаған еді. Плацидия Феликске маңызды провинцияны қайтару үшін әскер жіберуді бұйырды. Феликс экспедициясы үшін Мавортий, Галлий және Саноэкс генералдарды тағайындады. Мавортий мен Галлий римдік әскерлерін басқарды, ал Саноэкс хун федераттарын басқарды. Үш генерал бірігіп Карфагенде Бонифатийді қоршауға алды. Бірақ үш қоршаушы өзара соғысып, Саноэкс және оның хундары римдіктерді өлтірді, содан кейін Саноэкс өзі де қаза тапты, осылайша қоршау алынды. Равеннаға жаңалық жеткен соң, Феликс Комес Сигисвультті Бонифацийге қарсы жіберді, ол готтарымен бірге Африкада екі жыл бойы наурыз жасады. Сигисвульт Карфагенді басып алды, бірақ Бонифатий және оның гот буцелларийлері Нумидияда наурызды жалғастырды, онда олар провинцияны тонауға рұқсат алды. Бонифатий қызын ариан дін қызметкерімен шүкіршілікке берді, бұл оның пен Әулие Августин арасында келіспеушілікке себеп болды.

Вандалдарға қарсы жорықтар

Кейбір дереккөздерде Бонифаций вандалдарды Африкаға шақырғандығы айтылады, бірақ соңғы жылдары бұл мәлімдемеге күмән туды. Вандалдар Римнің Тингис қаласының жанынан өтіп, 429 жылғы Алтавадағы жазуда Африканы басып алған вандалдар шабуылы кезінде белгілі бір адамның "жабайы" адамнан жараланғаны көрсетілген. Олардың жорығын Дарий қысқа ғана уақытқа тоқтатты, ол шартты бітімге келді, бірақ Гейзерик тез арада қайтадан жорыққа шықты. Бонифаций, Африка армиясы және готтардан құралған көмекші әскерлер 430 жылы Калама қаласының жанында Гейзерикпен шайқасып, жеңілді, содан кейін Бонифаций Гиппо Региус қаласына шегінді. 430 жылдың мамыр немесе маусым айында Гейзерик қаланы қоршауға алды, сол қоршау кезінде Әулие Августин қайтыс болды, және қоршау ақыры 431 жылдың шілдесі немесе тамызында көтерілді. Бонифаций қаланы Гейзериктің ыстық-суына қалдырып, Шығыс Рим генералы Аспармен күштерін біріктіру үшін қаладан шықты, оны Теодосий II Африканы нығайту үшін жіберген еді. 432 жылдың басында Бонифаций мен Аспар Гейзерикпен шайқасты, бірақ қайтадан жеңілді. Аңыз бойынша, болашақ император Маркиан осы шайқаста тұтқындалған, бірақ Гейзерик оның император болатынын көріп, босатып жіберген.

Аэциймен азаматтық соғыс және өлім

432 жылы Флавий Феликс, оның әйелі Падусия және бір дін қызметкері рим әскерімен дарға асылғаннан кейін, оның билігіне қарсы тұруға тырысқан Флавий Этийдің ықпалымен болды деп есептелді, Плацидия Бонифатийді Африкадағы сәтсіз қызметіне қарамастан, magister utriusque militiae және батыстың патрицийі етіп тағайындады. Бонифаций 432 жылы Римини шайқасында Этий мен галлдық әскерге қарсы әскерін басқарды. Бонифаций мен оның күйеу баласы Себастьян жеңіске жетті, ал Этий жеке меншігіне кетуге рұқсат алды, бірақ Бонифаций шайқас кезінде найзамен қаза тапты. Ол шайқастан кейін бірнеше күннен үш айға дейін қайтыс болды. Оның орнына тағайындалған Себастьян Этийді өлтіруге тырысты, бірақ Этий гунн сотына қашып, олардың қолдауымен қайтып келді. Себастьян визиготтарды көмекке шақырып, Этиймен күресуге дайындалып жатқандығы айтылады, бірақ ол әскерлер арасында беделсіз болды және олардың қарақшылықпен айналысуына жол берді, сондай-ақ сарайдағы қолдауын жоғалтты. Себастьян жер аударылды, нәтижесінде Этий Батыс Рим империясындағы басты күшке айналды және Бонифацийдің жесірі Пелагияға, оның өтініші бойынша үйленді.