Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қырғызстан халқының басым көпшілігі мұсылмандар; 2020 жылы елдің халқының 90 пайызы ислам дінін ұстанды. Қырғызстандағы мұсылмандар көбінесе сүннит тармағының, оның ішінде Ханафи мектебінің өкілдері, олар бұл аймаққа сегізінші ғасырда келген. Қырғыз мұсылмандарының көпшілігі өз дінін шамандық дәстүрлердің ықпалымен қалыптасқан ерекше жолмен өтеді. Қырғызстан тәуелсіздік алғаннан бері исламдық амалдардың жаңаруы байқалады. Діни басшылар көбінесе діни мәселелермен ғана айналысады және қоғамға жете алмайды, бірақ мешітке келгендерге қызмет көрсетеді. Аймақтық ерекшеліктер бар, елдің оңтүстік бөлігінде дінге деген сенім күштірек. Қырғызстан коммунизм құлағаннан кейін де зайырлы мемлекет болып қала берді, бұл кезде мемлекеттік атеизм саясатына қарамастан, Кеңес республикасы кезінде діни тәжірибеге сыртқы ықпал ғана тиді. Қырғызстанның орыс халқының көп бөлігі орыс православиесін ұстанады. Өзбектер, халықтың 14,9 пайызын құрайды, олар көбінесе сүннит мұсылмандары.
The vast majority of people in Kyrgyzstan are Muslims; as of 2020, 90% of the country's population were followers of Islam. Muslims in Kyrgyzstan are generally of the Sunni branch, mostly of the Hanafi school, which entered the region during the eighth century. Most Kyrgyz Muslims practice their religion in a specific way influenced by shamanic tribal customs. There has been a revival of Islamic practices since independence in Kyrgyzstan. For the most part religious leaders deal only with issues of religion and do not reach out to communities, but rather offer services to those who come to the mosque. There are regional differences, with the southern part of the country being more religious. Kyrgyzstan remained a secular state after the fall of communism, which had only superficial influence on religious practice when Kyrgyzstan was a Soviet republic, despite the policy of state atheism. Most of the Russian population of Kyrgyzstan is Russian Orthodox. The Uzbeks, who make up 14.9 percent of the population, are generally Sunni Muslims.
Исламның пайда болуы
Ислам діні қырғыз тайпалары арасына VIII-XII ғасырларда тарады. Исламмен жаңадан танысу XVII ғасырда болды, осы кезде джунгарлар Тянь-Шань аймағындағы қырғыздарды Ферғана аңғарына ығыстырып, оның толығымен мұсылман халқымен араластырды. Бірақ джунгарлардың қатері азайған соң, қырғыз халқының бір бөлігі өздерінің кейбір дәстүрлі әдеттеріне қайта оралды. XVIII ғасырда Қоқан хандығы солтүстік Қырғызстанға басып кірген кезде, солтүстік Қырғыз тайпаларының арасында...
Islam was introduced to the Kyrgyz tribes between the eighth and twelfth centuries. More recent exposure to Islam occurred in the seventeenth century, when the Jungars drove the Kyrgyz of the Tian Shan region into the Fergana Valley, whose population was totally Islamic. However, as the danger from the Jungars subsided, a few elements of the Kyrgyz population returned to some of their tribal customs. When the Quqon Khanate advanced into northern Kyrgyzstan in the eighteenth century, various northern Kyrgyz tribes
Оңтүстікте Исламды білу және оған қызығушылық солтүстікке қарағанда әлдеқайда жоғары. Солтустіктегі діни амалдар анимизм мен шамандықпен араласқан, сондықтан олардың құлшынысы Сібірдегі діни амалдарға ұқсас.
Knowledge of and interest in Islam is much stronger in the south than further north. Religious practice in the north is more mixed with animism and shamanist practices, giving worship there a resemblance to Siberian religious practice.
Ислам және мемлекет
Қырғызстан саясатында дін аса маңызды рөл атқарған жоқ, бірақ ел Конституциясы секуляризмді бекіткеніне қарамастан, ислам құндылықтарының дәстүрлі элементтерін қолдауға шақырылған. Конституция кез келген идеологияның немесе діннің мемлекеттік істерге араласуына тыйым салса да, көптеген қоғам қайраткерлері ислам дәстүрлерін насихаттауды қолдап отыр. Орталық Азияның басқа өңірлеріндегідей, Орталық Азиядан тыс жерлерде Иран мен Ауғанстан сияқты, ислам дінін тікелей мемлекеттік саясатты қалыптастыруға енгізетін фундаменталистік ислам революциясының болуынан алаңдаушылық туды, бұл ислам еместерге зиян келтіруі мүмкін. Орыстардың үдемелі түрде елден кетуінің (мидың ағылуының) экономикалық салдарына сезімталдық танытқан президент Асқар Ақаев, қырғыз еместерге ислам революциясы болмайтынына сендіруге ерекше күш салды. Ақаев Бишкектегі басты орыс православие шіркеуіне ресми сапар жасады және мемлекеттік қазынадан бір миллион рубльді сол шіркеудің құрылыс қорына бөлді. Ол сондай-ақ неміс мәдени орталығына қаржы және басқа да қолдау көрсетті. Дегенмен, жергілікті билік үлкен мешіттер мен діни білім беру ошақтарының құрылысын қолдап келеді.
While religion has not played a particularly significant role in the politics of Kyrgyzstan, more traditional elements of Islamic values have been urged despite the nation's constitution stipulating to secularism. Although the constitution forbids the intrusion of any ideology or religion in the conduct of state business, a growing number of public figures have expressed support for the promotion of Islamic traditions. As in other parts of Central Asia, non Central Asians have been concerned about the potential of a fundamentalist Islamic revolution that would emulate Iran and Afghanistan by bringing Islam directly into the shaping of state policy, to the detriment of the non Islamic population. Because of sensitivity about the economic consequences of a continued outflow of Russians (brain drain), then president Askar Akayev took particular pains to reassure the non Kyrgyz that no Islamic revolution would occur. Akayev paid public visits to Bishkek's main Russian Orthodox church and directed one million rubles from the state treasury toward that faith's church building fund. He also appropriated funds and other support for a German cultural center. Nevertheless, there has been support from local government to build bigger mosques and religious schools.
Ағымдағы жағдай
Мемлекет екі мұсылман мейрамын ресми мереке ретінде таниды: Рамазанды аяқтаған Ораза айт (Ораза айт) және Ибрахим пайғамбардың ұлын құрбан етуге дайын болғанын еске түсіретін Құрбан айт (Құрбан айт). Ел сондай-ақ православиелік Рождество мен дәстүрлі парсылық Наурыз мерекесін де таниды.
The state recognizes two Muslim feast days as official holidays: Eid ul Fitr (Öröz Ayt), which ends Ramadan, and Eid ul Adha (Kurban Ayt), which commemorates Ibrahim's willingness to sacrifice his son. The country also recognizes Orthodox Christmas as well as the traditional Persian festival of Nowruz.