Кіріспе
Медина, ресми атауы Аль-Мадина әл-Мунаууара (المدينة المنورة,) және сонымен қатар көбінесе Мадина немесе Мадина (المدينة) деп оңайлатылатын қала, Сауд Арабиясының батыс аймағындағы Хиджаз аймағындағы Медина провинциясының астанасы болып табылады. Бұл ислам тарихындағы ең көне және маңызды орындардың бірі. Исламның ең қасиетті қалаларының бірі саналатын Мединаның 2022 жылғы халық саны 1,411,599 адамды құрайды, бұл елдегі төртінші ең көп халқы бар қала. Халықтың шамамен 58,5%-ы Сауд Арабиясының азаматтарын, ал 41,5%-ы шетелдіктерді құрайды. Елдің батыс бөлігіндегі Медина провинциясының орталық бөлігінде орналасқан қаланың ауданы шамамен 100 мыңнан астам шаршы шақырымды алып жатыр, оның ішінде қалалық аймақ орналасқан, ал қалған бөлігін Хиджаз таулары, құрғақ аңғарлар, егіс жерлері және іске қосылмаған ежелгі жанартаулар құрайды. Медина «ислам мәдениеті мен өркениетінің алқабы» деп есептеледі. Қала ислам дәстүріндегі үш қасиетті қаланың екіншісі болып саналады, Мекке – ең қасиетті, ал Иерусалим – үшінші қасиетті қала. Аль-Масжид ан-Набауи исламда ерекше мәртебеге ие және Пайғамбар Мұхаммедтің (ﷺ) жерленген орны болып табылады, мешіт 622 жылы (хижраның бірінші жылы) оның өзі салынған. Діні сақтайтын мұсылмандар қажылық сапарларының бірі – Зиярат кезінде оның қабірін немесе Рауданы өмірінде кем дегенде бір рет зиярат етеді, бірақ бұл міндетті емес. Медина Мұхаммедтің (ﷺ) басшылығымен қарқынды дамыған мұсылман халифатының астанасы болды, ол оның операциялық базасы және Исламның алғашқы ошағы болды, онда Мұхаммедтің (ﷺ) үмметі – Мединалықтардан (Ансар) және Мұхаммедпен (ﷺ) бірге көшіп келгендерден (Мухажирлер) құралған, олар бірлесіп Сахабалар деп аталды – зор ықпалға ие болды. Мединада үш маңызды мешіт орналасқан: әл-Масжид ан-Набауи, Куба мешіті және Мәсжид әл-Қиблатайн, Куба мешіті исламдағы ең көне мешіт болып саналады. Құранның көп бөлігі Мединада, ал ертерек Мекке сүрелерінен кейін аяты түсірілген. Хиджаздың көп бөлігі сияқты, Медина да салыстырмалы түрде қысқа тарихында билік алмасулардың көптеген куәсі болды. Аймақ еврей араб тайпаларының (біздің заманымыздың 5 ғасырына дейін), ʽАус және Хазрадж тайпаларының (Мұхаммедтің (ﷺ) келуіне дейін), Мұхаммедтің (ﷺ) және Рашид халифаларының (622–660), Омейядтардың (660–749), Аббасидтердің (749–1254), Мысырдың Мамлюктерінің (1254–1517), Османдықтардың (1517–1805), Бірінші Сауд мемлекетінің (1805–1811), Мұхаммед Әлидің (Мысырдан, 1811–1840), Османдықтардың (қайтадан, 1840–1918), Хашемиттерге қарасты Мекке шарифтігінің (1918–1925) және, ақыры, қазіргі Сауд Арабия Корольдігінің (1925 жылдан қазірге дейін) билігінде болды.
Ясриб
Ислам діні пайда болғанға дейін қала Ясриб (يَثْرِب;) деп белгілі болған. "Ясриб" сөзі Бабыл патшасы Набонидке (б.з.д. 6 ғасыр) тиесілі Хараннан табылған жазуда кездеседі және келесі ғасырлардағы бірнеше мәтіндерде де расталады. Бұл атау Құранның 33-ші сүресінің 13-ші аятында да көрсетілген, сондықтан Қазан шайқасына дейін қала осы атпен танылған. Ислам дәстүрі бойынша, Мұхаммед (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) кейіннен қаланы осылай атауға тыйым салған.
Тайба және Таба
Ұрыстан кейін біраз уақыт өткен соң Мұхаммед қаланың атын Тайба (Мейірімді немесе Жақсы) (; طَيْبَة) және оған ұқсас мағынадағы Таба (طَابَة) деп өзгертті. Бұл ат "Я Тайба!" халық әнінде де қалаға сіңісті түрде қолданылады. ("Эй, Тайба!") Екі атау біріктіріліп, қала Табатағы Тайбат (Мейірімділердің ең мейірімдісі) деген тағы бір атаумен де белгілі болды.
Медина
Қала кейбір хадистерде Аль-Мәдина (яғни 'Қала') деп ғана аталған. Ибн Хордадбе кейінірек Персия империясының Хиджазды билеу кезінде Бану Курайза тайпасы парсы шахы үшін салық жинаушылар болғанын хабарлады. Бұл жағдай екі жаңа араб тайпасы – 'Аус' немесе Бану 'Аус' және Бану Хазрадж тайпаларының келуінен кейін өзгерді. Бастапқыда бұл тайпалар аймақты билеген яһуди тайпаларымен одақтас болды, бірақ кейін көтеріліс жасап, тәуелсіздікке қол жеткізді.
Аус пен Хазрадж тұсында
V ғасырдың соңында яһуди билеушілері қаланы екі араб тайпасына жоғалтты. «Еврей энциклопедиясы» мәлімдейтіндей, «сырттан көмек шақырып, бір тойдағы бас яһудилерді опасыздықпен өлтіру арқылы» Бану Аус және Бану Хазрадж Мединада үстемдікке ие болды. Алайда, шотланд ғалымы Уильям Монтгомери Уатттың пікірінше, 627 жылға дейінгі тарихи мәліметтер еврей тайпаларының тәуелділікте болғанын растамайды, және ол яһуди халқының белгілі бір деңгейде саяси тәуелсіздігін сақтап қалғанын айтты. Осы мәселеде Ясриб тұрғындары да куә. Патша оазистен өтіп бара жатқанда, тұрғындар оның ұлын өлтірді, ал Йемен билеушісі халықты құрту және пальмаларды кесумен қорқытты. Ибн Исхаққа сәйкес, Бану Курайза тайпасынан екі раввин оны тоқтатып, патшадан оазисті сақтауды өтінді, себебі ол «Курайштен болашақта көшіп келетін пайғамбардың мекені және демалыс орны» болатын. Йемен патшасы қаланы жойған жоқ және яһуди дініне кірді. Ол раввиндерді өзімен бірге алып, Меккеде олар Каабаны Ыбырайым салған ғибадатхана деп таныды және патшаға «Меккеліктер істейтіндей істеуге кеңес берді: ғибадатхананы айналу, оған құрмет көрсету, шашын қырқу және оның аумағынан шыққанға дейін барлық адалдықпен мінез-құлық таныту». Ибн Исхақ айтуынша, Йеменге жақындағанда раввиндер жергілікті халыққа өрттен зардапсыз шығып, керемет көрсетті, соның нәтижесінде йемендіктер яһуди дінін қабылдады. Соңында Бану 'Аус және Бану Хазрадж бір-біріне жау болып, Мұхаммедтің 622 жылы Мединеге хижра жасаған уақытына дейін 120 жыл бойы соғысып, ақырғы жауға айналды. Бану Надир және Бану Курайза 'Аус тайпасымен одақтас болды, ал Бану Қайнуқа Хазрадж тайпасын қолдады. Олар барлығы төрт соғысқа қатысты. Йемендік еврей деректерінде Мұхаммед пен оның еврей халқы арасындағы Хижраның 3-ші жылында (625 ж.) жасалған «Китаб Диммат әл-Наби» деп аталатын келісімшарт жазылған. Бұл келісім Арабияда тұратын еврейлерге сенбі күнін сақтауға және шаштарды өсіруге еркіндік берді. Қарсылығында, олар өздерін қорғағандары үшін жыл сайын джизья төлеуге міндетті болды, ал мұсылмандар зекет төледі.
Ухуд шайқасы
625 жылы Меккеде кейін ислам дінін қабылдаған Абу Суфян ибн Харб Меккелік әскерді Мединеге қарсы басқарып шықты. Мұхаммед шамамен 1000 сарбазбен Құрайыштар әскерін қарсы алуға аттанды, бірақ әскер шайқас алаңына жақындағанда, Абдулла ибн Убай басқаратын 300 ер адам кері шегінді, бұл мұсылман әскерінің рухына ауыр соққы болды. Мұхаммед енді 700 сарбазымен жорығын жалғастырып, 50 садақшыдан тұратын топқа мекеліктердің атты әскерін бақылап, мұсылман әскерінің артынан қорғау үшін қазір Джабал ар Румма (Садақшылар төбесі) деп аталатын кішкентай төбеге көтерілуді бұйырды. Шабыс қызулағанда, мекеліктер шегінуге мәжбүр болды. Алдыңғы қатар садақшылардан алыстады. Садақшылар шайқастың мұсылмандардың жеңісімен аяқталады деп болжап, шегініп бара жатқан мекеліктерді қуу үшін өз орындарынан кетуге шешім қабылдады. Алайда, шағын топ қалды да, қалғандарын Мұхаммедтің бұйрығына бағынбауға көндіруге тырысты. Садақшылар төбеден түсе бастағанын көрген Халид ибн әл-Уәлид өз жасағына төбеге шабуыл жасауға бұйрық берді, ал атты әскер төбеден түсіп жатқан садақшыларды қуды. Садақшылар төбеден төмендегі жазықта қоршалып, жүйелі түрде қаза таба бастады, ал төбеде қалған, шабуылды тойтаруға тырысқан әріптестерінің көз алдында мұңайып қалды, бірақ бұл әрекеттері тиімсіз болды. Алайда, мекеліктер өз артықшылықтарын пайдаланып Мединеге басып кірмей, Меккеге қайтып оралды. Мединеліктер (Медине халқы) ауыр шығынға ұшырады, ал Мұхаммед жараланды.
Қазандық шайқасы
627 жылы Әбу Суфян тағы бір әскерді Мәдинаға жетектеді. Оның ниеттерін білген Мұхаммед қаланың солтүстік жағын қорғау үшін ұсыныстар сұрады, себебі шығыс және батыс жақтары жанартаулық тастармен қоршалған, ал оңтүстік бөлігі пальма ағаштарымен жабылған еді. Сасанид соғыс тактикасын жақсы білетін парсы сахабасы Салман әл-Фарси қаланы қорғау үшін ор қазуды ұсынды, және Мұхаммед оған келісті. Соңғы қоршау Жерорта шайқасы және Одақтастар шайқасы ретінде танылды. Бір айға созылған қоршау мен түрлі шайқастардан кейін, қатал қыс мезгілінде Меккеліктер қайтадан шегінді. Қоршау кезінде Әбу Суфян Бану Құрайза тайпасымен байланысқа түсіп, мұсылман қорғаушыларына шабуыл жасап, оларды толық қоршауға алу үшін келісім жасады. Алайда, мұсылмандар бұл туралы біліп, жолын кесті. Бұл Медина Конституциясын бұзу болды. Меккеліктердің шегінуінен кейін Мұхаммед дереу Құрайзаға қарсы жорыққа шығып, олардың бекіністерін қоршауға алды. Яһуди әскерлері ақырында мойынсұнды. Аус тайпасының бірнеше өкілдері бұрынғы одақтастарының атынан келіссөздер жүргізді, және Мұхаммед ислам дініне өткен басшыларының бірі – Сад ибн Муадты судья етіп тағайындауға келісті. Сад тайпаның барлық ер адамдарын өлтіруге, ал әйелдер мен балаларды құлдыққа беруге үкім шығарды. Бұл іс-әрекет мұсылман қауымының Мәдинадағы қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жасалған қорғаныс шарасы ретінде қарастырылды. Француз тарихшысы Роберт Мантран бұл тұрғыдан алғанда, бұл сәтті болды деп санайды. Осы сәттен бастап мұсылмандар негізгі назарын тірі қалуға емес, кеңею мен жаулап алуға аударды. Хижрадан кейінгі он жыл ішінде Мәдина Мұхаммед пен мұсылман әскерінің шабуылдап, шабуылға ұшыраған базасы болды. 630 жылы одан Меккеге жорық жасап, ешқандай шайқассыз қалаға кірді. Мұхаммедтің Меккеге туыстық байланысы болғанымен, исламда Меккенің маңыздылығының артуы, Каабаның ислам әлемінің орталығы ретіндегі мәні, сондай-ақ намаздың қибласы және қажылықтың (Хаж) маңыздылығына қарамастан, Мұхаммед Мәдинаға оралды. Мәдина көп жылдар бойы исламның ең маңызды қаласы және алғашқы Рашид халифатының операциялық базасы болып қалды. Бірінші үш халифа – Әбу Бәкір, Омар және Осман тұсында Мәдина жылдам өсіп келе жатқан мұсылман империясының астанасы болды. Үшінші халифа Осман ибн Аффанның тұсында Мысырдан келген арабтар оның кейбір саяси шешімдеріне наразылық білдіріп, 656 жылы Мәдинаға шабуыл жасап, оны өз үйінде өлтірді. Төртінші халифа Әли халифалық астанасын Мәдинадан Ирактағы Куфаға көшірді, себебі бұл жер стратегиялық тұрғыдан тиімдірек болды. Содан бері Мәдинаның маңызы азайды, саяси биліктен гөрі діни маңызға ие болды. Әлидің билігі кезінде және одан кейін Мәдинада экономикалық өсім байқалмады. Мамлюктердің тұсында Набауи мешіті екі рет өртенді. Біріншісі 1256 жылы, қойма өртеніп, мешіттің барлығын қамтыды. Екіншісі 1481 жылы, мешітке найзағай шақты. Бұл кезеңде Мәдинада ғылыми қызмет те жанданды, Ибн Фархун, Әл Хафиз Зайн әл Дин әл Ираки, Әл Сахави және басқа да ғалымдар қалаға қоныстанды. Бұл маңайдағы аудандарда қабырғалар мен қақпалар да болды. Осман сұлтандары Пайғамбар мешітіне үлкен қызығушылық танытып, оны өздерінің қалауларына сай қайта-қайта жаңартып келді.
Сауд Арабиясының алғашқы көтерілісі
Османлылардың иеліктерімен байланысы үзілген кезде, маданилер 1805 жылы бірінші Сауд мемлекетінің негізін қалаушы Сауд бин Абдулазизге одақ жасады, ол дереу қаланы басып алды. 1811 жылы Мысырдың Осман қолбасшысы және Мысырдың уәлісі Мұхаммед Әли өзінің екі ұлының басқаруымен екі әскерді Мәдинаны жаулауға жіберді. Бірақ үлкен әскер, Ибрагим-пашаның басшылығымен, қатал қарсылық көрсеткеннен кейін жеңіске жетті. Хусейн британдықтармен одақтас болғандықтан соғыста үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Алдағы тонау мен қиратуды сезіне отырып, Фахри-паша Мұхаммедтің қасиетті мүліктерін Осман астанасы Стамбулға жасырын түрде жіберді. 1920 жылы британдықтар Мәдинаны "Меккеден гөрі көбірек өзін-өзі қамтамасыз ететін" деп сипаттады. Ұлы соғыстан кейін Мекке шарифі Сейид Хусейн бин Али тәуелсіз Хиджаздың королі жарияланды. Біраз уақыттан кейін, 1924 жылы Мәдина халқы Ибн Саудпен құпия келісімге келді, ал оның ұлы, ханзада Мұхаммед бин Абдулазиз 5 желтоқсан 1925 жылы Хиджазды Саудтардың жаулауының бір бөлігі ретінде Мәдинаны басып алды, бұл бүкіл Хиджаздың қазіргі Сауд Арабия Корольдігіне қосылуына әкелді. Сыншылар бұл оқиғаны "Сауд вандализмі" деп сипаттап, соңғы 50 жылда Мәдина мен Меккеде Мұхаммедке, оның отбасына және серіктеріне байланысты 300-ге жуық тарихи орын жоғалғанын мәлімдейді. Бұған ең танымал мысал – әл-Бақи қирауы. Джидда аймақтық климат орталығы.
Исламдағы маңызы
Мединаның діни қасиетті орын ретіндегі маңыздылығы екі мешіт – Masjid Quba'a және Masjid an Nabawi болғандықтан туындайды. Бұл мешіттердің екеуі де Мұхаммед (ﷺ) өзі салған. Ислам кітаптары Мединаның қасиеттілігін баса көрсетеді. Медина Құранда бірнеше рет еске алынады; мысалы, "Ат-Тауба" сүресінің 101-аяты және "Әл-Хашр" сүресінің 8-аяты. Мединалық сүрәлер көбінесе Меккелік сүрәлерге қарағанда ұзын және олардың саны да көп. Мұхаммед әл-Бухари Сахих Бухариде Анас ибн Маликтен (р.а.) жеткізген хадисте Мұхаммед (ﷺ) былай деген: "Медина – осы жерден сол жерге дейінгі қасиетті аймақ. Оның ағаштарын кесуге болмайды, онда жаңа діни амалдар ойлап табуға және күнә жасауға болмайды. Кімде-кім онда жаңа діни амал ойлап тапса немесе күнә жасаса, Алланың, періштелердің және адамдардың қарғысына ұшырайды."
Пайғамбар мешіті (әл-Мәсжид ан-Набауи)
Ислам дәстүріне сәйкес, Пайғамбар мешітінде оқылған бір намаз, басқа мешіттердегі 1000 намазға тең. Мәсжид әл-Харамнан басқа, онда оқылған бір намаз, басқа мешіттердегі 100 000 намазға тең. Қазіргі уақытта мешіт 4000-нан астам жамағатты қабылдау үшін кеңейтілуде.
Мәсжид әл-Фатх және Жеті мешіт
Осы алты тарихи мешіттің үшеуі жақында ашық ауласы бар үлкен Мәсжид әл-Фатхқа біріктірілді. "Адамдар Мединадан, оның ең жақсы күйінде болса да, кетеді, және онда жабайы құстар мен жыртқыш аңдардан басқа ешкім қалмайды. Соңғы өлгендер Музейна тайпасынан екі шабандоз болады, олар қойынды Мединаға қарай айдайды, бірақ онда ешкімді таппайды. Ал Таният әл-Вада' шатқалына жеткенде, беттеріне құлап өледі." 2018 жылы Медина облысының халық саны 2,188,138 адамды құрады. Медина әлемнің түкпір-түкпірінен келген мұсылмандардың зиярат ететін орны болғандықтан, үкімет қатаң ережелерге қарамастан, хаж немесе умрадан кейін заңсыз көші-қонға тап болып отыр. Алайда, Орталық Хаж комиссары, ханзада Халид бин Фейсал, 2018 жылы заңсыз тоқтағандардың саны 29%-ға азайғанын мәлімдеді.
Дін
Сауд Арабиясының көптеген қалалары сияқты, Медина тұрғындарының көпшілігі Ислам дінін ұстанады. Әртүрлі мектептердің (Ханафи, Малики, Шафии және Ханбали) сүнниттері басым бөлігін құрайды, ал Медина мен оның төңірегінде Нахавила сияқты маңызды шиит азаматтары бар. Харам сыртында көптеген мұсылман емес мигрант жұмысшылар мен экспаттар кездеседі.
Мәдениет
Медина Меккедегідей, көп ұлтты және мәдени ортаға ие қала, онда әртүрлі ұлттар мен мәдениеттердің өкілдері бірге тұрып, күнделікті өзара әрекеттеседі. Бұл тек қана Құран басылымдары үшін Король Фахд кешеніне көмектеседі. 1985 жылы құрылған, әлемдегі ең ірі Құран баспасы 1100-ге жуық адамды жұмысқа алып, көптеген тілдерде 361 түрлі басылым шығарады. Жыл сайын шамамен 400 мыңнан астам адам әлемнің түкпір-түкпірінен осы кешенге келіп тұрады. Кешенде экскурсиядан өткен әрбір келушіге тегін Құран кітабы сыйға беріледі. Сондай-ақ, мұнда Хиджаз темір жолы мұражайы да бар. 2011 жылы ашылған Дар әл-Мәдина мұражайы Мәдинаның тарихын, әсіресе қаланың сәулет және қалалық мұрасын зерттейді. Мұхаммед пайғамбардың заманынан археологиялық қазбалар немесе сәулеттік ескерткіштер қалмаған, тек бірнеше тас қорғаныс мұнаралары сақталған. Қасиетті Құран көрмесі Құранның сирек қолжазбаларын және Мәсжид ан-Набауиді қоршап тұрған басқа да көрмелерді ұсынады. 2018 жылы құрылған және MMDA Мәдениет бөлімі басқаратын Мәдина өнер орталығы заманауи және қазіргі заманғы өнерге бағытталған. Орталықтың мақсаты – өнерді дамыту, қоғамның көркемдік және мәдени қозғалысын байыту, барлық топ пен жастағы суретшілерді қолдау. 2020 жылдың ақпан айына дейін, әлеуметтік арақашықтық шаралары мен коменданттық сағат енгізілгенге дейін, орталықта 13-тен астам топтық және жеке көрмелер, сондай-ақ апталық семинарлар мен талқылаулар өткізілді. 2018 жылы MMDA араб каллиграфиясын және белгілі араб каллиграфтарын тойлау мақсатында жыл сайынғы Мәдина араб каллиграфиясы форумын ұйымдастырды. Форумда араб каллиграфиясы тақырыбында талқылаулар өтіп, 10 елден келген 50 араб каллиграфының туындылары көрсетілді. Дар әл-Қалам араб каллиграфиясы орталығы Мәсжид ан-Набауидің солтүстік-батысында, Хиджаз темір жолы мұражайының қарамағысында орналасқан. 2020 жылдың сәуір айында орталықтың аты Мұхаммед бин Салман араб каллиграфиясы орталығы деп өзгертіліп, 2020 және 2021 жылдары Мәдениет министрлігі ұйымдастырған «Араб каллиграфиясы жылы» шарасымен байланысты араб каллиграфтарының халықаралық орталығы деңгейіне көтерілді. MMDA Мәдениет бөлімі бастаған басқа да жобалардың қатарында Куба алаңында өткен Мәдина тірі мүсін форумы бар. Форумның мақсаты – мүсіншілік өнерді, ежелгі өнер саласын дәріптеу және жас суретшілерді осы өнерге қызықтыру.
In 2018, the MMDA launched Madinah Forum of Arabic Calligraphy, an annual forum to celebrate Arabic calligraphy and renowned Arabic calligraphers. The event includes discussions about Arabic calligraphy, and a gallery to show the work of 50 Arabic calligraphers from 10 countries. The Dar al Qalam Center for Arabic Calligraphy is located to the northwest of the Masjid an Nabawi, just across the Hejaz Railway Museum. In April 2020, it was announced that the center was renamed the Prince Mohammed bin Salman Center for Arabic Calligraphy, and upgraded to an international hub for Arabic Calligraphers, in conjunction with the "Year of Arabic Calligraphy" event organized by the Ministry of Culture during the years 2020 and 2021. Other projects launched by the MMDA Cultural Wing include the Madinah Forum of Live Sculpture held at Quba Square, with 16 sculptors from 11 countries. The forum aimed to celebrate sculpture as it is an ancient art, and to attract young artists to this form of art.
Экономика
Тарихи тұрғыдан алғанда, Мединаның экономикасы құрма сатуға және басқа да ауыл шаруашылығы қызметтеріне тәуелді болды. 1920 жылы аймақта басқа көкөністермен қатар 139 түрлі құрма өсірілді. Медина – Исламның екінші қасиетті қаласы болғандықтан және көптеген тарихи ислам орындарына ие болғандықтан, діни туризм Медина экономикасында маңызды рөл атқарады. Бұл қала Хаж маусымында Хаж жасауға және жыл бойы Ұмраға келетін 7 миллионнан астам жылдық келушіні тартады. Мединада екі өнеркәсіптік аймақ бар. Үлкені 2003 жылы 10 000 000 м² жалпы ауданымен құрылды және Сауд Арабиясының Өнеркәсіптік қалалар және технологиялық аймақтар басқармасы (MODON) басқарады. Ол Принц Мохаммед бин Абдулазиз халықаралық әуежайынан және Янбу сауда портынан жақын жерде орналасқан. Аймақта мұнай өнімдері, құрылыс материалдары, азық-түлік және тағы да басқа көптеген өнімдерді өндіретін 236 зауыт бар. Білім экономикалық қаласы (KEC) – 2010 жылы құрылған Сауд Арабиясының акционерлік қоғамы. Ол жылжымайтын мүлік пен білімге негізделген өнеркәсіптерді дамытуға бағытталған. Жоба дамып жатыр және аяқталғаннан кейін Мединада жұмыс орындарының санын едәуір арттыруы күтілуде.
Бастауыш және орта білім беру
Білім министрлігі әл-Мәдина облысының білім саласын басқаратын органы болып табылады және облыс бойынша ұлдарға арналған 724 және қыздарға арналған 773 мемлекеттік мектептің жұмысын ұйымдастырады. Тайба орта мектебі Сауд Арабиясының ең белгілі мектептерінің бірі. 1942 жылы құрылған, ол сол кезде елдегі екінші ірі мектеп еді. Сауд Арабиясының министрлері мен үкімет шенеуніктері осы орта мектепті бітірген.
Жоғары білім беру және ғылыми зерттеу
Тайба университеті - провинция тұрғындарына жоғары білім беретін мемлекеттік университет. Оның 28 колледжі бар, оның 16-сы Мединеде орналасқан. Университет 89 академиялық бағдарлама ұсынады және 2020 жылғы мәліметтер бойынша 69210 студентті білім алуда. 1961 жылы құрылған Ислам университеті аймақтағы ең көне жоғары оқу орны болып табылады, онда шамамен 22000 студент оқып жатыр. Ол шариғат, Құран, Усул ад-Дин, Хадис және араб тілі мамандықтарын ұсынады. Университет бакалавр, магистр және доктор дәрежелерін береді. Қабылдау мұсылмандарға арналған, стипендиялық бағдарламалар бойынша жатақханамен және тұрмыстық шығындармен қамтамасыз етіледі. 2012 жылы университет бағдарламаларын кеңейтіп, Инженерлік және Компьютерлік ғылымдар мамандықтарын ұсынатын Ғылым колледжін ашты. TVTC басқаратын Әл-Медина технологиялық колледжі электр инженерлігі, механикалық инженерлік, компьютерлік ғылымдар және электрондық ғылымдар сияқты түрлі білім беру бағдарламаларын ұсынады. Мединедегі жеке университеттерге Принц Мукрин университеті, Араб ашық университеті және Әл-Райян колледждері жатады.