Кіріспе
Діни топ – ортақ құрылымы мен ұстанымдары бар, анықталатын діннің ішкі тобы. Діни конфессия – ортақ атаумен және дәстүрмен, басқа да қызметтермен қатар жұмыс істейтін діннің ішіндегі топ. Бұл термин әртүрлі христиан конфессияларын (мысалы, Шығыс православиесі, католик және протестантизмнің көптеген түрлері) білдіреді. Ол сондай-ақ яһуди дінінің бес негізгі бағытын (Караит яһудилігі, Ортодоксал, Консервативті, Реформа және Реконструкционист) сипаттау үшін де қолданылады. Ислам ішінде бұл бағыттар немесе ағымдар (мысалы, сунниттер мен шииттер), сондай-ақ олардың түрлі тармақтары, мысалы, кіші ағымдар, ислам құқығы мектептері, дінтану мектептері және діни қозғалыстарды қамтиды. Әлемдегі ең ірі діни ағым – сунниттік ислам.
A religious denomination is a subgroup within a religion that operates under a common name and tradition, among other activities. The term refers to the various Christian denominations (for example, Eastern Orthodox, Catholic, and the many varieties of Protestantism). It is also used to describe the five major branches of Judaism (Karaite Judaism, Orthodox, Conservative, Reform, and Reconstructionist). Within Islam, it can refer to the branches or sects (such as Sunni and Shia), as well as their various subdivisions, such as sub sects, schools of jurisprudence, schools of theology and religious movements. The world's largest religious denomination is Sunni Islam.
Христиандық
Христиандық конфессия – ортақ атауы, құрылымы, басшылығы және ілімі сияқты ерекшеліктерімен анықталатын нақты діни ұйым. Дегенмен, жекелеген ұйымдар өздерін сипаттау үшін «шіркеу» немесе «қауым» сияқты басқа терминдерді қолдануы мүмкін. Бір топ пен екінші топ арасындағы айырмашылықтар ілім мен шіркеу билігі арқылы анықталады; Киелі кітапты түсіндіру, апостолдық мұрагерлік билігі, эсхатология және папалық үстемдік сияқты мәселелер көбінесе бір конфессияны екіншісінен бөліп тұрады. Бір-бірімен ұқсас сенімдерге, тәжірибелерге және тарихи байланыстарға ие конфессиялардың топтары Христиандық тармақтары деп аталады. Индуизмде басты құдай немесе философиялық сенім конфессияны анықтайды, ол әдетте ерекше мәдени және діни дәстүрлерге ие болады. Басты конфессияларға шайвизм, шактизм, вайшнавизм және смартнизм жатады.
Ислам діні
Тарихи тұрғыдан алғанда, ислам үш негізгі бағытқа бөлінді: сүнни, харижиттер және шиилер. Бүгінде сүнниттер жалпы мұсылман халқының шамамен 90% құрайды, шиилер – 10% шамасында, ал харижиттерден тараған ибадилер 0,15% төменге дейін азайды. Көптеген шии бағыттары қазір жойылып кетті. Қазіргі кездегі негізгі имамдық мұсылман бағыттары: усулизм (шамамен 8,5% астам), низарий исмаилизм (шамамен 1% астам), алевизм (0,5% астам, бірақ 1% азырақ). Басқа топтарға Йеменнің зәйди шииттері кіреді, олар әлемдегі мұсылман халқының 0,5% астамын құрайды, сондай-ақ муста’ли исмаилилер (шамамен 0,1% шамасында, олардың тайяби өкілдері Үндістанның Гуджарат штатында және Пәкістанның Карачи қаласында тұрады. Еуропа, Солтүстік Америка, Алыс Шығыс және Шығыс Африкада да елеулі диаспора бар). Екінші жағынан, африкалық-американдық мұсылмандар, Ахмадий мұсылмандары (шамамен 1% шамасында), конфессиялық емес мұсылмандар, Құран мұсылмандары және уахабилер (дүниежүзіндегі мұсылман халқының шамамен 0,5% құрайды) сияқты жаңа мұсылман бағыттары кейіннен дербес дамыды. Pew Research Center жүргізген сауалнама бойынша, әлемдегі мұсылмандардың 25% өзін конфессиялық емес мұсылман деп санайды.
Иудаизм
Яһуди діни ағымдары, кейде "бағыттар" немесе "тараулар" деп аталатындар, ежелгі заманнан бері яһудилер арасында қалыптасқан түрлі топтарды қамтиды. Бүгінде негізгі бөлініс – православие, реформа және консервативті бағыттар арасында, олармен қатар бірнеше кішігірім қозғалыстар бар. Осы үш бағыттық конфессиялық құрылым көбінесе АҚШ-та кездеседі, ал Израильде діни православие мен дінсіздер арасындағы айырмашылықтар басым. Ағымдар түрлі мәселелер бойынша әртүрлі пікір білдіреді. Бұл мәселелерге еврей заңын сақтау деңгейі, оны түсіндіру және қарастыру әдістемесі, Киелі кітаптың авторлығы, мәтіндік талдау және мессияның (немесе мессиандық дәуірдің) мәні немесе рөлі жатады. Бұл ағымдар арасында діни рәсімдерде, әсіресе қызметтер өткізілетін тілдерде айқын ерекшеліктер бар, дәстүрлі ағымдар еврей тіліне басымдық береді. Православиелік және басқа конфессияларды ұстанатын православиелік емес яһудилер арасындағы теологиялық айырмашылықтар ең күрт, сондықтан православиелік емес ағымдар жиі "либералды конфессиялар" немесе "прогрессивті бағыттар" деп аталады.
Көп деноминациялық
"Көпконфессиялық" термині (мысалы) кейде байланысы жоқ діни топтардан бірнеше діни конфессияны қамтитын діни шараны сипаттауы мүмкін. Көптеген қоғамдық іс-шараларға күтілетін халықты немесе аудиторияны барынша қамтуға немесе көрсетуге бағытталған, бірнеше діни конфессиялардың өкілдері жүргізетін діни бөлімдер кіреді. Мысалы: Чилидегі 2010 жылғы Копиапо шахта апаты кезінде рим-католик священнигі және евангелист уағызшы қызмет еткен Чилидегі Кампаменто Эсперансадағы (ағылш. Camp Hope) жексенбілік алғыс айту миссасы. Кез келген діннің қадірлі рухани қызметкерлері болып табылатын капелландар, мүшелері көптеген түрлі діндер мен конфессияларға жататын ұйымдарға рухани қолдау көрсету үшін жиі тағайындалады. Көптеген осы капелландар, әсіресе әскери немесе басқа да ірі әлеуметтік ұйымдарда қызмет ететіндер, әртүрлі дін өкілдеріне, тіпті капелланның өзінің дінінен өзгеше діни идеологиясы бар діндерге қызмет ету үшін арнайы дайындалған. Бірнеше шағын, бірақ байланысты конфессиялардан көп мүшесі жоқ әскери ұйымдар әдетте көпконфессиялық діни қызметтер өткізеді, олар көбінесе жалпы "протестанттық" жексенбілік қызметтер деп аталады, соның арқасында азшылық протестанттық конфессиялар назарсыз қалмайды немесе қызметтен шеттетілмейді. Көпконфессиялық – адамның сеніміне де қатысты болуы мүмкін, оның сенімі немесе жатақтығы қатаң діндарлар ескермейтін ресми шекаралардан өтеді. Мысалы, біреу протестанттық ортада тәрбиеленген, бірақ буддалық немесе индуистік кітаптарды немесе тәжірибені христиандықтан толық айрылмай-ақ пайдалы деп тапса, онда өзін толыққанды индуист немесе будда деп санамайды, сондай-ақ өзін толыққанды христиан деп санамайды. Бұл пантеизмнен өзгеше, себебі олар исламға жататындығын сезінбеуі мүмкін. Олар өздерін христиан-буддист немесе адвайта христиандары деп атай алады немесе жай ғана рухани, бірақ діни емес деп санауы мүмкін. Олар дұға ете алады, бірақ медитация жасай алмайды немесе керісінше, немесе екеуін де, олар көптеген кітаптардан пайда көре алады және шіркеуге де, ғибадатханаға да бара алады.