Кіріспе

Джозеф Уотт, ВК (25 маусым 1887 – 13 ақпан 1955) – британдық және Достас елдерінің әскерлеріне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары және ең беделді награда – Виктория кресінің шотландтық иегері. Ол бұл награданы Отранто бұғазында қызмет еткен кезінде алған. Сонымен қатар, еңбегінің арқасында француздық «Круа-де-Герр» орденімен және Италияның әскери батылдығы үшін күміс медалімен марапатталды.

Ерте өмір

Джозеф Уотт 1887 жылы Шотландияның Морей-Ферт шығанағындағы Гарденстаун балықшылар ауылында, Джозеф аға және Хелен Уотттың көпбалалы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі көп жылдан бері балықшылықпен айналысып, анасы да балық өнеркәсібінде жұмыс істеген. Он жасқа келгенде әкесі теңізде апатқа ұшырап қаза тапты, ал отбасы Абердинширдегі Фрейзербургке көшіп, анасы қайтадан тұрмысқа шықты. Ол ерте жасынан балық аулау кәсібін үйреніп, «Ақ қызғалдақ» кемесінде қызмет етті, кейін «Энни» дрифтеріне үлес сатып алды. Соғыс қауымдастықтағы өмірді өзгертті, көптеген ер адамдар Корольдік теңіз күштерінің патрульдік қызметіне ерікті түрде жазылып, жау кемелері мен су асты қайықтарын іздеді, көбінесе күнделікті жүзіп жүрген дрифтерлер мен траулерлердегідей. Джо да ерекшелік емес, патрульдік қызметте капитан болып тағайындалды және шетелге жіберілгенге дейін Джесси Энн Ноблға үйленді. 1915 жылы Италияға ауыстырылған Уотт Адриатика теңізінде дрифтерлерде қызмет етті, австриялық су асты қайықтарын Жерорта теңізіне өткізбеу үшін тыңшылық патрульдік жұмыстарды атқарды. Осы кезеңде ол 1916 жылғы қаңтарда серб армиясының жеңілісінен кейін Албанияға шегінуі кезінде серб армиясының қалдықтарын эвакуациялау операциясындағы рөлі үшін жоғары марапатталды, содан кейін Сербияның жақсы қызметі үшін алтын медалімен марапатталды. 1916 жылғы Рождествоға дейін аз уақыт қалғанда, Уатттың «Гованлеа» дрифтеріне австриялық эсминец шабуыл жасады, ол дрифтерлер қатарын бұзып, су асты қайықтарына Жерорта теңізіне қашуға мүмкіндік беруге тырысты. Дрифтер бірнеше рет снарядтарға түссе де, айтарлықтай зақымданыспады және экипаж жарақат алмады. Дегенмен, бұл Отранто тосқауылы деп аталған дрифтер желісіне қарсы жоспарланған ірі шабуылдың алғы көрінісі болды.

Виктория Кресті акциясы

1917 жылдың 15 мамырында капитан Уатт және оның сегіз адамнан тұратын экипажы, бір итімен бірге, Отранто бұғазында бейбіт түрде күзет жүргізіп, су асты кемелерінің көбеюінен кейін кез келген күдікті қызметті анықтауға тырысты. Одақтас күштердің білмейтініне қарамастан, австриялықтар шұғыл крейсерлерді, адмирал Миклош Хорти басқаратын SMS Novara, екі эсминец пен үш су асты кемесін қолданып, бөгетке қарсы ірі операция жоспарлаған. Бұл кемелер түнгі уақытта дрифтерлер желісіне шабуыл жасап, жауап беруге мүмкіндігі жоқ 14 траулер мен дрифтерді, сондай-ақ екі эсминецті батырды. "Гованлеа" кемесі "Хелголанд" крейсерімен кездесіп, олар кемені дереу тапсыруды талап етіп, экипажға кемені тастап кетуді бұйырды. Бірақ Уатт өз экипажына дрифтердің шағын 6 фунттық зеңбіректерімен қарсыласына атуға бұйырды. "Гованлеа" дереу төрт ауыр снарядқа түсті, бұл кемені қатты зақымдап, бірнеше экипаж мүшесін жаралады. "Гованлеа" маңындағы басқа дрифтерлер де оның үлгісін ұстанды, бірақ олар да ауыр атысқа ұшырады, үш кеме батып, соңғысы қатты зақымдалған күйде қашып кетті. Австриялық крейсерлер үйге қайтқанда британдық, итальяндық және француздық күштермен шайқасты, ол Отранто бөгеті шайқасы ретінде танылды. Уатт пен апаттан аман қалғандар үшін, бұзылған қайықтарында да, суда да, енді күрес теңізбен болды. "Гованлеа", өзінің ауыр зақымдануына және жараланғандарына қарамастан, апаттан құтқарылғандарды іздеп, жарақат алғандарға медициналық көмек көрсетті. Атап айтқанда, Уатт суға батып бара жатқан "Флоанди" дрифтерінің жараланған экипажын құтқарып, олардың суға батып кетуіне жол бермеді.