Кіріспе
1974 жылы түсірілген Роберт Олдричтің "The Longest Yard" фильмі – 1974 жылы түсірілген американдық түрмелік спорттық комедиялық драма. Режиссері – Роберт Олдрич, сценарий авторы – Трейси Киннан Уинн, ал сюжеті продюсер Альберт С. Руддиге тиесілі. Басты рөлдерді Барт Рейнольдс, Эдди Альберт, Эд Лаутер, Майк Конрад және Джеймс Хэмптон сомдады. Ұлыбритания мен Оңтүстік Африкада фильм "The Mean Machine" деген атпен шықты. Фильмде бұрынғы NFL ойыншысы түрмедегілердің тобын жалдап, күзетшілермен футбол ойнайды. "Грин-Бэй Пэкерс" командасының легендасы Рей Нитшке сияқты нағыз футболшылар да түскен. Фильм үш рет қайта түсірілді: 2001 жылғы британдық "Mean Machine" (түпнұсқаның Ұлыбританиядағы көрсетілімінде қолданылған атаудың қысқартылған нұсқасы), Винни Джонстың қатысуымен, 2005 жылғы Адам Сэндлер мен Рейнольдстың жаттықтырушы Нейт Скарборо рөліндегі "The Longest Yard" және 2015 жылғы египеттік "Капитан Маср". 2001 және 2015 жылғы халықаралық ремейктерде спорт түрі американдық футболдан классикалық футболға өзгертілді.
The Longest Yard is a 1974 American prison sports comedy drama film directed by Robert Aldrich, written by Tracy Keenan Wynn, based on a story by producer Albert S. Ruddy, and starring Burt Reynolds, Eddie Albert, Ed Lauter, Mike Conrad and James Hampton. The film was released as The Mean Machine in the United Kingdom and South Africa. The film follows a former NFL player recruiting a group of prisoners and playing football against their guards. It features many real life football players, including Green Bay Packers legend Ray Nitschke. The film has been remade three times: as the 2001 British film Mean Machine (a shortened version of the title used for the original's UK release), starring Vinnie Jones, the 2005 film remake, The Longest Yard featuring Adam Sandler and Reynolds as coach Nate Scarborough, and as the 2015 Egyptian film Captain Masr. In the two international remakes from 2001 and 2015, the sport was changed from gridiron football to association football.
Сюжет
Бұрынғы футболшы Пол "Жарақат" Крю Флорида штатының Палм-Бич қаласында бай әйелі Мелиссаны тастап кетеді. Оның Citroen SM көлігін рұқсатсыз алып, полицияны қуып жетелеп, екі полицейге шабуыл жасағаннан кейін, Крю 18 айға Citrus мемлекеттік түрмесіне кесіледі. Түрмедегілер Крюді сыйламайды, себебі ол НФЛ-ден ұпайларын бұрмалағандықтан қуылған. Түрме бастығы Рудольф Хазен – футболға құмар адам, түрме күзетшілерінен құралған жартылай кәсіби команданы жаттықтырады. Ол Крюдің команданы жаттықтырып, чемпионатты жеңуіне көмектесуін қалайды. Бас күзетші, капитан Вильгельм Кнауердің қысымымен, Крю көрерлік ойынға қатысуға келіседі. Крю түрме командасын құрады, оған бұрынғы ауыр атлет Самсон, кісі өлтірген және жекпе-жек шебері Конни Шокнер кіреді. Зерек Қамқоршы, бұрынғы кәсіби ойыншы Нейт Скарборо, ойнауға дайын болған алғашқы қара нәсілді тұтқын "Әже" Гранвилл және ұзақ жылдардан бері түрмеде отырған Поп, сондай-ақ түрме бастығының хатшысы Мисс Туттің көмегімен Крю "Жаман машина" деген лақап атпен команда құрады. Ол өзі де ойыншы болып қатысуға келіседі. "Әжені" күзетшілердің зорлағанын көргеннен кейін, қара нәсілді тұтқындар өздерінің көмектерін ұсынып, командаға қосылуға шешім қабылдайды. Түрме басқарушыларының бірі, Унгер, Крюден Қамқоршыны команданың менеджері қылып тағайындауды сұрайды, бірақ Крю бас тартады. Жаза ретінде Унгер Крюдің камерасында шамды жаққанда жарылатын, жанғыш сұйықтыққа толтырылған шамнан жасалған бомба жасап, оны өлтіруге тырысады. Бірақ Қамқоршы Крюдің камерасына қағаздарын алу үшін кіргенде қаза табады; Унгер есікті құлыптап, көмекке келгендердің жолын кеседі. Хазен Крюдің командаластарына ойыннан кейін қашуға тырысқан жағдайда болатын жазалар туралы қатаң ескерту жасайды. Содан кейін Крю командаға кәсіби формаларды (Қамқоршы өлтірілмес бұрын күзетшілерден ұрлаған) сыйға тартап, оларды таң қалдырады. Олар жаңа формаларымен алаңға шығып, күзетшілер мен Хазенді ашуландырады. "Жаман машина" жақсы бастайды, ал бірінші таймда есеп тең болады: күзетшілер 15:13 есебімен алда. Хазен Крюге Қамқоршының өліміне қатысқаны үшін ескерту жасайды және егер Крю күзетшілерге кем дегенде 21 ұпаймен жеңіліп кетсе, оған ешқандай зиян келтірмейтінін айтады. Крю келіспейді, бірақ Хазен басқа тұтқындарға зиян келтірмесе, келіседі; Хазен "21 ұпай алғаннан кейін" келіседі, бірақ ол Кнауерге командасына "21 ұпайдан асып кеткен кезде тұтқындарға мүмкіндігінше көп дене жазасын беруді" бұйырады. Кнауэр күзетшілердің жеңіске жететініне сенімді болғандықтан, негізінен келіседі. Крю қасақана қателіктер жасап, "Жаман машинаны" үш тачдауннан артық, 35:13 есебімен жеңіліске ұшыратады, содан кейін өзі ойыннан шығып кетеді. Күзетшілер бірнеше тұтқынға жарақат келтіреді, ал Крюдің командаластары алданып қалғанын сезінеді. Көңілі құлазып, Крю Поптан Хазенді ұрып-соғудың (Поп жас кезінде күзетші болған) және 30 жыл түрмеде отырудың мағынасы бар ма деп сұрайды; ол: "Иә. Мен үшін солай болды" дейді. Бұл Крюді қайта жандандырады. Ол ойынға қайта оралады, бірақ тұтқындар онымен ынтымақтасудан бас тартады, ол оларды өзінің өзгергеніне көндіреді. "Жаман машина" ойынға қайта оралады, 35:30 есебімен артта қалады, олардың бір тачдаунын Нейт соғады, бірақ тізесі ауырғаннан кейін, күзетші Богдански оны жарақаттап, мүгедек етеді. Ол алаңнан шығарылған кезде Нейт Крюге "Хазенді қарғап қой" және ойынды жең деп айтады. Крю Богданскиді екі рет толық күшпен жыныс мүшелеріне допты лақтырып, оны ойыннан шығарады. Крю уақыт біткенде жеңіске гол соғады және "Жаман машина" 36:35 есебімен жеңіске жетеді. Тұтқындар тойлап жатқанда, Крю алаңның арғы жағына шығып, кетіп бара жатқан қалың топқа қарай жүреді. Хазен Крю қашып кетуге тырысып жатыр деп ойлап, Кнауерге оны өлтіруді бірнеше рет бұйырады. Кнауэр Крюге деген жаңадан тапқан құрметінен күмәнмен қарайды, ол шын мәнінде футболды қайтарып жатыр. Ол жасаған қателігінен жиреніп, мылтықты Хазенге қайтарып береді де: "Ойын допы". Крю доппен Хазенге оралып: "Оны трофей қорабыңа сал" дейді. Крю стадионның туннеліне Поппен бірге кіреді, ол: "Сен істей алатыныңды білгенімді білдім!" дейді.
Жазу
Продюсер Альберт С. Рудди 1960-шы жылдардың аяғында оқиғаны жазды. Ол түрмедегі өмір туралы "Шілек үй" (1972) телефильмін жазған Трейси Киннан Виннге сценарий жазуды тапсырды. Винн 1972 жылғы маусымда келісімшартқа қол қойды. Руддидің "Крест әкесін" шығарған Paramount компаниясы арқылы қаржыландыру көтерілді. Олдрич фильмнің үшінші актін "Дене мен жан" (1947) фильмінен алғанын айтады, ол фильмде Олдрич режиссердің көмекшісі болып жұмыс істеген. Оның сөзіне қарағанда, бұл кейіпкердің құлдырауы мен өзін жаңартуға тырысуынан тұрады. Ол кейіннен "Барлық мәрмәр" (1981) фильмінде де осылай жасады. Фильм түпнұсқа оқиғаға негізделген деп жарияланғанымен, кейбір сыншылар осы фильм пен 1962 жылғы венгр фильмі "Екі жартылай тозақта" арасындағы параллельдерді байқады. Бұл фильм 1942 жылы неміс әскерлері мен украиндық тұтқындар арасында өткен, Екінші дүниежүзілік соғысы кезіндегі нақты футбол ойыны – "Өлім матчына" негізделген.
Кастинг
Кейбір актерлер бұрын кәсіби футбол ойнаған. Генри Питтсбург Стиллерс және Лос-Анджелес Рамс командаларында ойнады. Капп Миннесота Викингс командасында және Канада футбол лигасының (1959–1966) квотербегі болды. Нитшке Грин-Бэй Пакерс командасының ортаңғы қорғаушысы болды және 1978 жылы, босатылғаннан кейін төрт жыл өткен соң, Профутбол Даңқы залына енгізілді, ал Аткинс Лос-Анджелес Рамс, Вашингтон Редскинс және Окленд Рейдерс командаларында ойнады. Түрмедегілердің арасында Нью-Йорк Джайентс, Атланта Фэлконс және Нью-Орлеанс Сэйнтс командаларында ойнаған Уилрайт, сондай-ақ Сент-Луис Кардиналс, Нью-Орлеанс Сэйнтс, Атланта Фэлконс және Чикаго Беарс командаларында ойнаған Огден де бар. Sixkiller 1970–1972 жылдары Вашингтон Хаскис университетінің квотербегі ретінде колледж футболында жарқын өнер көрсетті және қысқа мерзімге таратылған Әлемдік футбол лигасының кәсіби лигасынан өтті. Рейнольдс өзінің мансабын жарақаттар тоқтатқанға дейін Флорида штаты университетінде колледж футболында ойнаған. Фильм түсірілімі кезінде ойыншылар ретінде бірнеше сотталғандар жұмылдырылды.
Түсірілім
Фильм Джорджия штатының Ридсвилл қаласындағы Джорджия мемлекеттік түрмесінде түсірілді. Бұл фильмді түсіруге сол кездегі губернатор Джимми Картер көмектесті. Түрмедегі бүліктердің салдарынан түсірілім кейде тоқтатылып, кейінге шегерілетін. Қазір түрменің бұрынғы өлім жазасы орындалатын бөлімінде фильм туралы және Грузиядағы өлім жазасы тақырыбындағы музей бар, оны алдын ала жазылып баруға болады. Рейнольдстың сөзіне қарағанда, Олдрич комедияның "оның шеберлігі емес екенін" білгендіктен, олар сценарий бойынша түсіріп алғаннан кейін, Рейнольдсқа "әзілдеп ойнауға" мүмкіндік беретін "штик-кадрды" сұратын. Рейнольдс фильмдегі аяқталған түсірілімде "65% уақыт" штик-сценалары қолданылғанын айтты. Олдрич Рейнольдс туралы "кейде ол өзіне таңылғаннан гөрі жақсы актер" деді. "Кейде ол өзін карикатура ретінде көрсетеді, бірақ әрқашан емес. Менің ойымша, ол "Ең ұзын аулада" өте жақсы ойнады."
Шығару
1974 жылы 21 тамызда "The Longest Yard" Нью-Йорк қаласында көрсетілімге түсті. Одан кейін 1974 жылы 25 қыркүйекте Лос-Анджелесте, ал 1974 жылы қазанда жалпы республика бойынша көрсетілімге шықты. Францияда 200 738 көрермен қабылдады.
Қабылдау
Фильм 37 пікірге негізделген Rotten Tomatoes-та 76% рейтингке ие. "Бірдей күшті де, қызықты да, және Бёрт Рейнольдс тамаша актерлік шеберлігімен ойнаған "The Longest Yard" фильмінде қызықты саяси мәселелер көтеріледі және керемет кульминациясы бар, тіпті оған жету үшін көп уақыт кетсе де". "Нью-Йорк Таймс" газетінің Нора Сайр бұл фильмін "қорқынышты туынды" деп атап, түрме күзетшілерінің "алдағы ғылыми-фантастикалық монстрлар сияқты" мінез-құлқына және Рейнольдстың Марлон Брандоның "Водфронт" фильміндегі "қабақтандыратын еліктеуіне" назар аударды. Variety журналының Артур Д. Мерфи оны "тамаша әрекет-драма" деп сипаттап, "футбол жарысының қатыгездігі мен қазіргі түрме өмірінің қиындықтарын үйлестіреді. Бёрт Рейнольдс тағы да өз жұлдыздық күшін көрсетіп, бұрынғы футболшы рөлінде түрме бастығы Эдди Альберттің қорқытуымен команда құрауға мәжбүр болады". The New Yorker журналының Паулин Каел Рейнольдстың "қатты жазаланған қылмыскерлер мен қатыгез күзетшілер арасындағы футбол ойыны туралы еріншектің комедиялық фантастикасында керемет ойнағанын" айтты, "барлық сүйек сындыратын соққыларына қарамастан, фильм өте жақсы және қызықты". Chicago Tribune газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, режиссер Роберт Олдричтің "қара тұтқындарды түрме жүйесіндегі бөлек әлем ретінде бейнелеудегі тиімділігін" атап өтті, "бұл ескі және қатыгез драмадағы жалғыз шындық элементі". Los Angeles Times газетінің Чарльз Шамплин: "Сюжеті ақылды да, сыпайы емес, әрекеттері басынан аяғына дейін жылдам, кейіпкерлер жанды және батыл бейнеленген, әзілдер тиімді орнатылып, төленеді: сүйектерді сындыру, бильярд таяқшасымен ұру (әрине, оның жеткілікті мөлшері бар) Олдрич стандарттары бойынша шектеледі және кез келген стандартқа сәйкес келеді". The Washington Post газетінің Том Шейлз: "Бұл фильмнің неге тырысып жатқанын ашуланумен айыптау моральдық міндеттілік сияқты көрінеді. Бірақ, мақсаты қандай болса да, фильм оған жеткенін мойндамау қиын". MAD журналы бұл фильмін 176-шы нөмірінде (1975 жылдың шілдесі) "Ең ұзын құс" деп пародиялады.