Кіріспе

Норвегиялық-американдық инженер Оле Кнутсен Сингстад (29 маусым 1882 – 8 желтоқсан 1969) – норвегиялық-американдық азаматтық инженер, ең белгілісі Нью-Йорк қаласындағы су асты көлік туннельдеріндегі жұмысымен танымал. Сингстад Голландия туннелі үшін желдету жүйесін жобалаған, ол кейіннен басқа да автомобиль туннельдерінде кеңінен қолданыла бастады, сондай-ақ су асты көлік туннельдерін салудың батыру әдісін дамытты – бұл туннельдерді жиналмалы бөлімдерден құрастыру жүйесі. Ол сонымен қатар Линкольн туннелін, Бруклин-Баттери туннелін және Куинс-Мидтаун туннелін жобалаған. 1950 жылға қарай Сингстад басқа барлық инженерлерге қарағанда көбірек су асты туннельдерін жобалап, олардың құрылысын қадағалаған. 1946 жылы Роберт Мозес басқаратын Триборо көпірлер басқармасы Нью-Йорктегі туннель құрылысын өз қолына алды, содан кейін Мозес туннельдерге қарағанда көпірлерді артық көруіне байланысты Сингстад назардан тыс қалды.

Ерте өмір

Оле Сингстад Норвегияның Тронделаг графтығындағы Ленсвик (қазіргі Оркланд муниципалитеті) Singstad шаруашылығында дүниеге келді. Ол Кнут Якобсен Сингстадтың (17 мамыр 1831 – 24 қараша 1906) және Энн Миккелсдаттер Аусет Сингстадтың (10 шілде 1843 – 30 сәуір 1947) тоғыз баласының жетіншісі еді.

Басқа жұмыстар

Сингстад әлем бойынша көптеген су асты көлік туннельдерінің құрылысында маңызды рөл атқарды. 1930 жылдан 1933 жылға дейін ол Антверпендегі Шельда өзенінің астындағы Ваасланд туннелін жобалап, құрылысын басқарды. 1940 жылы соғыс басталғанда, шегініп келе жатқан француз әскері туннельге жарылғыш заттар орналастырды; зақымдану неміс оккупациясы кезінде бірнеше апта ішінде жөнделді. Кейін, 1944 жылы немістер шегінген кезде туннельді қайта жарытуға тырысты, бұл жолы туннель ауыр зақымдалды. Туннель өзен суларымен су басып, жөндеу жұмыстары бірнеше жылға созылды. Ол Пози түтігіне кеңес берді, бұл әлемдегі екінші түтік, ол Голландия туннелі үшін жасаған желдету жүйесін пайдаланды. Ол америкалық-норвеж инженер Сорен Антон Торесен жобалаған үшінші Детройт-Виндзор туннеліне кеңес берді және желдету жүйесін жобалады. Торезенмен бірге ол Бельгияның Антверпен қаласында Шельда өзенінің астындағы Ваасланд туннелін жобалады. Бұл жобада Сингстад туннельдің қаптамасын, туннель қалқанын, желдету жүйесін және жабдықтарды жобалады. Сингстад сонымен қатар Аргентина, Канада, Куба және Венесуэладағы туннельдерді де жобалаған.

Голландия туннелін желдету

Томас Эдисон Голландия туннеліне қарастырылған көлік көлемімен туннельді желдету мүмкін емес деп сақтандырған. Сол кезде теміржол қозғалысы пайдаланбаған туннельдер өте сирек болды; осы теміржол емес туннельдердің ең танымалдары – Лондондағы Блэкволл және Ротерхит туннельдеріне механикалық желдету қажет болмады. 1920 жылдың қазан айында Нью-Йорк туннельдік комиссиясының төрағасы, генерал Джордж Р. Дайер, Сингстадтың Гудзон өзені туннелі үшін тиімді желдету жүйесін жасағанын мәлімдеген есеп жариялады. Йель университеті, Иллинойс университеті және АҚШ Тау-кен бюросымен бірлесіп жұмыс істеген Сингстад, Брусетондағы (Пенсильвания штаты) бюроның тәжірибелік шахтасында 400 футтан (122 метр) асатын сынақ туннелін салғызды, онда қозғалтқыштары іске қосылған автомобильдер тізілген. Ерікті студенттер ауа ағынын және көміртегі монооксидінің қауіпсіз деңгейін анықтау үшін, әртүрлі қозғалыс жағдайларын, соның ішінде кептелістерді модельдеу арқылы, олардың тынысын бақылауға алып отырды. 1921 жылдың қазан айында Сингстад дәстүрлі бойлық желдету жүйесіне туннель бойында белгілі бір ауа ағыны жылдамдығымен қысым жасау қажет деген қорытындыға келді. Желдету жүйесінің прототипімен екі мыңнан астам сынақ жүргізілді. Жүйенің құны қауіпсіздік артықшылықтарына қатысты жеткілікті төмен екендігі анықталды, нәтижесінде ол туннельдің жобасына енгізілді. Халық және баспасөз туннельдердегі ауа сапасы Нью-Йорк қаласының кейбір көшелерінен жақсы екенін жариялады; туннель ашылғаннан кейін Сингстад туннельдердегі көміртегі монооксидінің мөлшері көшелерде тіркелген көрсеткіштердің жартысына тең екенін мәлімдеді.

Алдын ала жасалған туннель секциялары

1955 жылдан 1957 жылға дейін Балтимор портының туннелін салу кезінде Сингстад өзеннің лайлы топырағында туннель құрылысын арзандату әдісін қолданды. Бұрын гидравликалық қалқандар немесе қысымды камералар пайдаланылған, олар суға батып ауру (декомпрессиялық ауру) қаупін тудырып, үнемі еңбек етуді талап еткен. Олаф Хофф бұрынырақ Детройт және Харлем өзендеріндегі туннельдерде суға батырылған құбыр әдісін қолданған болатын. Сингстад Хоффтың идеяларын дамытып, өзен төрінде үлкен канал қазып, одан кейін баржалардан ілініп тұрған кабельдерге асылған, 23 000 тонна салмақты алдын ала дайындалған туннель бөлімдерін түсіруді ұсынды. Туннель бөлімдерін төмендету үшін ішкі камералар сумен толтырылды, содан кейін бөлімдер біріктіріліп, су астындағы жұмысшылар оларды болттармен бекітті, су сығылып шығарылды және туннельдер топырақпен жабылды. Бұл техниканы кейінірек көптеген туннель жобаларында басқа инженерлер де қолданды, мысалы, Чесапик шығанағы көпірі-туннелінде.

Жеке өмір

Оле Сингстад Эльзе Йохансенге үйленген. Ол Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Грин Вуд зиратында жерленген.

Құрмет пен марапаттар

Сингстад Нью-Джерси штатының Хобокен қаласындағы Стивенс технология институтынан, Бруклиндегі Нью-Йорк политехникалық институтынан, Миннесота штатының Нортфилд қаласындағы Сент-Олаф колледжінен және Нью-Джерси штатының Ньюарк инженерлік колледжінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Сингстад 1941 жылы Америка инженерлік компаниялар кеңесінің президенті болып сайланды; ол және Сёрен Антон Торесен алтын медальдармен марапатталды және Ваасланд туннеліндегі жұмыстары үшін Бельгия королі Альберт I оларды орденмен безендірді; оның құрметіне Ленсвик Самфунншусында ағаш мүсін орнатылды; ал 2008 жылы оның құрметіне Заманауи өнер мұражайында лекция өтті. Сингстад 1933 жылы Бельгия Корольдік орденінің офицері атанды, 1939 жылы Бірінші дәрежелі Риддер орденін, 1956 жылы Америка инженерлер қоғамының Құрмет медалін және 1960 жылы Чилидің Құрмет орденінің командирі болды. 48 жасында Сингстад Норвегия Корольдік ғылым академиясының сыйлығын алды, бұл сыйлық көбінесе едәуір ересектеріне беріледі.