Британдық Mini Moke көлігі

Кіріспе

Британдық шағын көмекші көлік

Mini Moke – алдыңғы доңғалақты, шағын көмекші және ойын-сауық кабриолеті. Ол British Motor Corporation (BMC) компаниясымен жеңіл әскери көлік ретінде жобаланып, өндірілді, ал кейіннен Austin, Morris, Leyland және Moke брендтерімен азаматтық қолдануға сатылды. "Mini Moke" атауы "мини" және "моке" сөздерінің біріктірілуінен пайда болған, "моке" – есекке архаикалық атау. Moke өте қарапайым, есіксіз дизайнымен және бейімделу қабілетімен танымал. BMC-нің Cowley зауыты 1964 жылдың қаңтарында Moke өндірісін бастады, 1964-1968 жылдар аралығында Ұлыбританияда 14 518 дана, 1966-1981 жылдар аралығында Австралияда 26 000 дана, ал 1980-1993 жылдар аралығында Португалияда 10 000 дана өндірілді. Шамамен 30 жылдық өндіріс кезеңінен кейін өндіріс тоқтатылды. 2013 жылы Jaguar Land Rover компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрып, қытайлық Chery Automobile компаниясы Қытайда Moke деп аталатын жаңа автомобиль өндірісін бастады. Бұл Moke Англия, Франция және АҚШ сияқты бірнеше елдегі компаниялар тарапынан құрастырылып, таратылады.

Тарих

Моктың алғашқы дизайнын сэр Алек Иссигонис пен Джон Шепард жасаған. Mini-ді жобалағанда Иссигонис Mini-нің механикалық бөлшектерін бөлісетін, бірақ мықтырақ корпусқа ие басқа көлік құралын жоспарлаған. Бұл Land Rover компаниясының әскери көліктер нарығының бір бөлігін басып алуға жасалған әрекет болды. Иссигонис бұрын осы нарыққа ену үшін жасаған Nuffield Guppy жобасы сәтсіз аяқталған еді. 1959 жылға қарай BMC компаниясы "The Buckboard" деген кодтық атаумен жұмыс істейтін прототиптерді жасады, кейіннен ол Mini Moke аталды. Бұл прототиптер Ұлыбритания армиясына парашюттан түсірілетін көлік ретінде ұсынылды, бірақ жеткілікті жерден биіктігінің төмендігі және әлсіз қозғалтқыш ең қарапайым жолдан тыс жүру талаптарына сай келмеді. Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері ғана Buckboard-қа қызығушылық танытты, оны әуе кемелерінің палубасында пайдалануға болатын көлік ретінде қарастырды, бірақ бұл жерден биіктік мәселесін шешпеді. Бұл көлік "Твини" деп аталды және АҚШ армиясына көрсетілді, бірақ нәтижесіз болды. Родезия Буш соғысы кезінде Родезия қауіпсіздік күштері импровизацияланған соғыс машинасы ретінде броньды Moke жасауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтті болған жоқ. Алғашқыда Mini Van-ның қозғалтқышы, беріліс қорабы және аспа бөлшектерімен прототиптелген, жобаның кішкентай дөңгелектері мен төмен жерден биіктігі оны жолдан тыс әскери көлік ретінде қолдануға жарамсыз етті. Кейіннен бұл дизайн бейімделіп, жалпы пайдалану үшін, арзан, оңай күтілетін, жеңіл ойын-сауық және көмекші көлік ретінде бүкіл әлемде сатылды.

Британдық моктар

BMC Мок-ты әскерилерге сату идеясынан бас тартқаннан кейін, 1963 жылы оны азаматтық көлік ретінде сатты, ол фермерлерге және жеңіл коммерциялық мақсаттарға арналған. 1963 жылы бірнеше прототиптер жасалды, олардың бірі әлі күнге дейін Лондонда, Англияның сыртында орналасқан Пиннерде бар екені белгілі. Мок британдық нарыққа 1964 жылы шығарылды. Британдық кеден және акциз департаменті Мок коммерциялық көлік ретінде емес, жолаушылар көлігі ретінде жіктелуі керек деп шешті, бұл оның сатып алу салығын тартқанын білдірді, бұл оның мақсатты коммерциялық нарығындағы сатуды азайтты. Британдық Мок 848 куб.см көлденең төрт тізбекті қозғалтқышпен жабдықталған, ол төмен октанды отын пайдалануға арналған. Олар стандартты Mini сияқты аспаны, беріліс қорабы мен 10 дюймдік дөңгелектерді қолданды. Бастапқыда жолаушы орындықтары, тұтқалар, жылытқыш, алдыңғы әйнекті жуғыш және алмалы-салмалы кенептің үстін иесі орнатқан ерікті жабдықтар болды. "Mk I" Мокестің бір ғана жел әйнегін тазалағыш және еденге орнатылған фараның тұйықтауышы бар еді, ал қол жетімді жалғыз түс "Spruce Green" болды. 1967 жылы "Mk II" Мокеге жолаушы жағындағы сыпырушы қосылды. Қоңырау мен жарық шамдарын басқару құрылғылары индикатордың тұтқасына ауыстырылды. Кейінгі британдық моктар ақ түсті болып шыға келді. Джон Плейер және оның ұлдары темекі компаниясы 1968 жылға дейін автокросс жарыстарында Мок командасын өткізді. Бұл көліктер айналып кетуден қорғайтын құрылғымен жабдықталған және Mini Cooper S 1275 куб.см. қозғалтқышы қолданылған. Mini Moke-ді Британдық қарулы күштерге сатуда жетістікке жетпегеніне қарамастан, белгісіз санда (бірнешеден артық болуы мүмкін емес) үлгілер Фолкленд соғысы кезінде және оның салдарынан Фолкленд аралдарында пайдаланылған; бұл көліктердің көзі белгісіз. Кем дегенде бір азаматтық Мини Моке аралдарды басып алу кезінде Аргентина күштері қолданған. Түпнұсқа Мок 1968 жылға дейін Ұлыбританияда шығарылды. Бастапқыда австралиялық Мокстерде британдық Мокстер мен Мини-селандар сияқты 10 дюймдік дөңгелектер болды, бірақ 1968 жылы олар 13 дюймдік дөңгелектерге ауыстырылды, сондай-ақ артқы серіктердің ұзындығы артты, бұл оларды британдық нұсқадан гөрі жеңіл жолсыздыққа немесе жағажайда пайдалануға ыңғайлырақ етті. Дөңгелек аркаларына, алдыңғы және артқы жағына, дөңгелектер мен дискілердің кеңірек болуын қамтамасыз ету үшін ширету бөлшегі дәнекерленген. Британдық Моктардың қатты металл орындықтары түтікшелік "деректі орындықтармен" ауыстырылды және қысқа уақытқа АҚШ-тағы "гүлдік күш" мәдениетінің нарығына шығарылды. "Калифорния" атауы мен 1275 куб.см. мотор 1977 жылы австралиялық нарыққа қайта тірілді, джинсовый орындықтармен, ыңғайлы орындықтармен (олар ішіндегі негізгі кадрды жасырды) және спицалы дөңгелектермен. Өндіріс Португалияда Кагиваның қамқорлығымен 1993 жылға дейін жалғасты, содан кейін Кагива құралдарды Италияның Варезе қаласындағы өз зауытына 1995 жылы өндірісті қайта бастау ниетімен көшірді, бірақ олай болмады, дегенмен Италияда кейбір аяқталмаған көліктер құрастырылды. Cagiva компаниясына Rover-дің бөлшектері үшін BL-дің португалдық еншілес компаниясына қарағанда әлдеқайда жоғары баға төлеуге мәжбүр болды, ал кәсіпорынның қаржылық мәні ешқашан болмады. 2013 жылы Chery Automobile Қытайда қайта қарастырылған Moke-ді шығара бастады. Бұл жобаға негізделген электрлік нұсқа Ұлыбританияда 2021 жылдан бері өндіріледі. Moke брендін 2022 жылы EV Technology Group сатып алды.

When BMC gave up on the idea of selling the Moke to the military, in 1963 they marketed it as a civilian vehicle, targeting farmers and light commercial applications. Several prototypes were built in 1963, one of which is still known to exist in Pinner just outside London, England. The Moke was launched onto the British market in 1964. The British Customs and Excise department decided that the Moke should be classified as a passenger car rather than as a commercial vehicle, which meant that it attracted purchase tax, reducing sales in its intended commercial market. British made Mokes were fitted with a low end 848 cc transverse inline four engine, detuned to use low octane fuel. They used the same suspension, gearbox and 10 inch wheels as the standard Mini. Originally, passenger seats, grab handles, heater, windscreen washer and a removable canvas top were optional equipment, installed by the owner. The "Mk I" Mokes had a single windscreen wiper and a floor mounted headlight dip switch, and the only colour available was "Spruce Green". In 1967, the "Mk II" Moke added a passenger side wiper. Horn and headlight controls were moved onto the indicator stalk. These later British Mokes were also available in white. The John Player & Sons cigarette company ran a team of Mokes in autocross competitions on grass tracks through 1968. These vehicles were equipped with rollover protection and used the Mini Cooper S 1275 cc engine. Despite the lack of success in selling the Mini Moke to the British Armed Forces, an unknown number (unlikely to have been more than a handful) of examples were apparently used by Land Forces Falkland Islands during the Falklands War and its immediate aftermath; the source of these vehicles is unclear. At least one commandeered civilian Mini Moke was also used by the Argentinian Forces during their occupation of the islands. The original Moke was made in Britain until 1968. Initially Australian Mokes had the same 10 inch wheels as British Mokes and Mini saloons but in 1968 these were replaced by 13 inch wheels with longer rear trailing arms, which made them more practical for gentle off road or beach use than the British version. There was also a widening piece welded to the wheel arches, front and rear to allow for wider tyres and rims. The solid metal seats of the British Mokes were replaced with tubular framed "deck chair" seats. and was briefly marketed to the "flower power" culture in the United States. The name "Californian" and the 1275 cc motor were resurrected in 1977 for Australian market Mokes with denim seat covers, more comfortable seats (which concealed the same basic frame within), spoked wheels Production continued in Portugal under Cagiva's auspices until 1993, when Cagiva transferred the tooling to their own factory in Varese, Italy with the intention of restarting production there in 1995 — which they never did, although some unfinished cars were assembled in Italy. Cagiva was made to pay a considerably higher price for the Rover made parts than had BL's Portuguese subsidiary, and the enterprise never made financial sense. In 2013, Chery Automobile began manufacturing the reimagined Moke in China. An electric version based on this design has been manufactured in Britain since 2021. The Moke brand was acquired by EV Technology Group in 2022.

Құрылыс және техникалық қызмет көрсету

Моктың құрылысы қарапайым. Корпус негізінен алдыңғы және артқы дөңгелектер арасында орналасқан екі қорап тәрізді "понтон" немесе "жанама бөліктерден" тұрады және көліктің артқы жағынан алдыңғы жағына дейін созылатын қатты жалғастырғыштарды қамтиды. Бұлар еден тақтасымен, өрттен қорғайтын қабырғамен және алдыңғы орындықтардың астынан өтетін, корпусқа бұралу кезінде қосымша беріктік беретін мықты бүйірлік бұрылу блогымен байланыстырылған. Сол жақ понтон отын багын сыйдырады, ал оң жақта аккумуляторға арналған бөлімше және кішкентай құлыпталатын сақтау орны бар. 1972 жылғы "Moke, Special Export" моделі, көбінесе "Калифорниялық" Moke деп аталады, сол кездегі американдық FMVSS қауіпсіздік талаптарына сәйкес келу үшін артқы еден астына орнатылған Austin Sprite/MG Midget түріндегі отын багымен жабдықталған. Сол кезеңдегі стандартты Moke және кейінгі Калифорниялық Moke модельдері сол жақ жанама бөлікке орнатылған дәстүрлі бакты пайдаланады. Кейінгі португалдық Moke модельдері көліктің артқы жағында қосымша құлыпталатын сақтау кеңістігіне ие. Опция ретінде ұсынылатын матадан жасалған шатырдың пластиктан жасалған жақын терезелері бар және қажет болмағанда оңай алынып тасталатын жұқа түтікшелі құрылыммен ұсталады. Кейінгі нұсқаларда бұл құрылым күштірек қауіпсіздік арқалығымен ауыстырылды. Алдыңғы әйнекті де қажет болмаған жағдайда бұрандаларын босату арқылы оңай алып тастауға болады. Moke-та барлық дерлік қисық панельдер – капот, өрттен қорғайтын қабырға және еден, олардың әрқайсысы тек бір бағытта ғана иілген. Бұл Moke корпусының бөліктерін күрделі станоктарсыз қайта жасауды және ауыстыруды салыстырмалы түрде оңай етеді. Moke-тың A сериялы қозғалтқышы, қолмен басқарылатын қоробкасы және аспасы стандартты Mini-ге (өндірісі 2000 жылдың қазанына дейін жалғасты) толық сәйкес келетіндіктен, көптеген қосалқы бөлшектер әлі де қолжетімді. Moke шассисіз жасалған, сондықтан дөңгелектер, тежегіш механизмдері және аспалар алдыңғы және артқы подрамниктерге тікелей бекітіледі, дәл стандартты Mini-дегідей, монокок корпусына. Moke-ты жақсы жағдайда ұстау үшін оның құрылымдық бөліктерін үнемі күтіп-жөндеу қажет.

Мок аралдары

Мок жағажайлық арба ретінде кең танымал болды және көбінесе Маврикий мен Барбадос сияқты тропикалық аралдардағы курорттарда туристерге жалға берілді. Автомобиль Макаода да сұранысқа ие болды, онда ол жергілікті полицияның ресми көлігіне айналды; Happy Rent a Car компаниясы да 43 дана көлікке ие болды, олар 2006 жылдың ақпанына дейін жалға берілді, бірақ жаңа автомобиль қауіпсіздігі заңдарына сәйкес тоқтатылды. Автомобиль жалға беру компаниясы Avis-тің Макао филиалы 2007 жылдың шілдесіне дейін Moke-қа ұқсас "CUB" үлгілерін пайдаланды. CUB, Moke-қа ұқсас болғанымен, Ливерпуль, Англиядан Чарльз Андерсен жасаған және A Series қозғалтқышының 1275 см³ нұсқасын қолданған. Австралияның Квинсленд жағалауындағы Магнит аралында "Moke Magnetic" әлі де туристерге жалға беру үшін австралиялық Moke-тердің үлкен паркін пайдаланады. Mini Moke әлі де Сейшел аралдарындағы Виктория қаласында кездеседі, себебі ол туристер үшін танымал көлік түрі болып табылады және төрт адамды салыстырмалы түрде жайлы отырғыза алады. 1970 жылдардың басында Mini Moke Питкэрн аралында жүрген алғашқы автокөлік болды, сонымен қатар ол Жердегі ең шалқары орналасқан көлік атанды. Ол Питкэрн аралында док немесе әуежай болмағандықтан, аралдағы жалғыз кранмен көтеріле алатын жалғыз көлік болғандықтан таңдалды. Алайда, қиын жер бедері мен мол жаңбыр Moke-қа тым ауыр болды және ол көп ұзамай бұзылды. Соңында аралға екінші, кейін үшінші Moke жіберілді, ал үш көліктен шыққан қосалқы бөлшектерді пайдаланып, аралдағы жалғыз көлік кем дегенде 1988 жылға дейін жұмыс істеді. Бұл Moke-терде аздап өзгертілген серіппелер болды, сондай-ақ аралықтар мен тіреуіш тақталар қолданылды, осылайша доңғалақтар 3 фут 6 дюймдік рельстік жолға дұрыс орналастырылды. Сол сияқты, Федералды үкімет өзінің Commonwealth Railways немесе Australian National Railways Commission арқылы Орталық Австралия темір жолында кем дегенде екі ұқсас Moke-ты пайдаланды. Осы Moke-тердің кем дегенде бірі Ейр түбегіндегі оқшау желіде де жұмыс істеді. Джордж Е. Мосс және Ко (GEMCO сауда белгісімен) Батыс Австралия мемлекеттік темір жолының жобасына негізделген жол-теміржол жүйесін жасады, ол кем дегенде екі Moke-қа орнатылды: біреуі Перттегі аудан инженері үшін, екіншісі Нортамдағы аудан инженері үшін.

The Moke gained much popularity as a beach buggy and was often rented to tourists in tropical island resorts such as Mauritius and Barbados. The car also found a market in Macau, where it became the official transport for the local police; the Happy Rent a Car company also owned 43 of the vehicles, which were made available for hire until February 2006 when they were outlawed by new car safety laws. The Macau branch of the car rental company Avis ran a fleet of Moke look alike "CUBs" until July 2007. The CUB, although it resembled the Moke, was designed by Charles Andersen of Liverpool, England and used a 1275 cc version of the A Series engine. On Magnetic Island, off Australia's Queensland coast, Moke Magnetic still operate a large fleet of Australian made Mokes for hire to tourists. The Mini Moke can still be seen around the town of Victoria, Seychelles, as it is still a popular mode of transport for tourists and can seat four people in relative comfort. In the early 1970s, a Mini Moke was the first motor vehicle to be driven on Pitcairn Island and thereby became the most remote vehicle on Earth. It was chosen because it was the only off road vehicle that could be lifted by the island's only crane—there being no dock or airstrip at Pitcairn. However, the rough terrain and heavy rainfall proved too much for the Moke and it soon broke down. Eventually, a second and later a third Moke were sent to the island, and by cannibalising the three for spares, the island's sole vehicle remained running until at least 1988. of hard topped Mokes for inspection and maintenance service on its narrow gauge network. These Mokes had slightly modified suspension, and used spacers and backing plates so that the wheels sat on and tracked on 3ft6in gauge track. Similarly, the Federal Government, through either its Commonwealth Railways or Australian National Railways Commission, ran at least two similarly set up Mokes on its Central Australia Railway. At least one of these Mokes also operated on the isolated Eyre Peninsula network. George E Moss and Co (trading as GEMCO) developed a road rail system based on a Western Australian Government Railways design which was fitted to at least two Mokes: one used by the District Engineer, Perth, and the other by the District Engineer, Northam.

Электрлік моктар

1981 жылы Мельбурн инженерлік фирмасы Джонс Перри энергияны үнемдеуді зерттеу мақсатындағы Виктория штаты үкіметінің сынақ жобасы аясында "Электромоук" құрылғысын жасады. Төрт Leyland Moke қозғалтқышсыз және сүргішсіз шығарылды, содан кейін лифт моторларымен және автомобиль аккумуляторларымен жабдықталды. Аккумуляторлардың салмағына байланысты артқы серіппелер жаңартылуы тиіс болды. Көліктерді Australia Post, Виктория штатының Электр энергетикасы комиссиясы және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Электр энергетикасы комиссиясы сынақтан өткізді. Үкімет алмасу, жоғары құн, нашар өнімділік және Leyland зауытының жабылуы нәтижесінде жоба одан әрі дамытылмады. Қалған жалғыз Electromoke Шеппартон қаласындағы Көлік эволюциясы мұражайында тоқтап тұр. 2007 жыл шамасында Chery еншілес компаниясы Sicar Engineering және MOKE International Mini Moke үлгісінен шабыдаланып жаңа дизайнды жасады. Бұл қытайда жасалған модель Франция, Англия және АҚШ-тағы түрлі шағын компаниялар тарапынан құрастырылып, таратылады.

Болашақ моктар

BMW-ге тиесілі Mini Моке атымен аталатын басқа көліктерді қарастырғанмен, ешқайсысы өндіріске енген жоқ. Моке стиліне көп ден қойған MINI Beachcomber концепциялық көлігі, жақын арада шығатын Mini Countryman-ға қызығушылық тудыру үшін пайдаланылды.

Танымал мәдениетте

Мок 1965 жылы Джон Бурманның «Егер қолыңнан келсе, бізді ұста» (онда Мокті Дейв Кларк Пятерлігі басқарады) атты фильмі, Патрик МакГуханның «Түрме» телесериалындағы көптеген көрсетілімдер (1967–68) және ағылшын рок тобы Traffic-тің «Беркшир Поппи» әнін жазу сияқты танымал әндер арқылы назар аударды. Мок сонымен қатар Джеймс Бондтың төрт фильміне де кірді: «Тек екі рет өмір сүресіз», «Өмір сүріп, өл», «Мені жақсы көрген тыңшы» және «Айшыл», сондай-ақ «Эммануэль» және «Кемпингке барамыз» фильмдеріне де түсті. Жалпы, Мок 70-тен астам фильмде эпизодтық рөлдерде пайда болды. The Beatles және The Beach Boys та Мок рулі артында суретке түсірілді. 1982 жылы Сейшель аралдары Мини Мок суреті салынған «Көлік» тақырыбындағы мерейтойлық почта маркасын шығарды. 2016 жылы Мок Бельгиядағы Гранд Хорнуда Мария Кристина Дидеро ұйымдастырған «AL(L) Алюминиймен жобалар» көрмесіне қосылды. Көрме алюминийдің өнер, дизайн және өнеркәсіптегі қолданылуын зерттеді. 2016 жылдың қазан айында «Панорама Мок» іс-шарасы өтті, онда Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Батурст қаласында «Классикалық Минилер» («Тин Топ») және Мини Моктар тобы кездесті. Минилермен бірге MOKE Австралияда өндірілгеніне 50 жыл толуын атап өтті және 2016 жылғы Supercheap Auto Bathurst 1000 жарысына барлығы дерлік уақтылы келді. 2021 жылы «Түрме» фильміндегі Мок аукционда 69 750 фунт стерлингке сатылды. Соңғы бензинмен жұмыс істейтін Мок қайта жаңғыруы 2022 жылы Бленхайм сарайында өткен гала-кеште аукционға шығарылды. Іс-шарадан түскен қаражат Starlight UK қайырымдылық қорына берілді.