Кіріспе

Автомобиль жолдарының қиылысу дизайны

Бір нүктелі қалалық қиылысу (SPUI, '/s//p//uː//i/ немесе '/s//p//juː//i/ ), сондай-ақ бір нүктелі қиылысу (SPI) немесе бір нүктелі ромб тәрізді қиылысу (SPDI) деп аталады, бұл автомобиль жолдарының қиылысуының бір түрі. Бұл дизайн шектеулі аумақтағы үлкен көлемдегі трафикті тиімді түрде өткізу мақсатымен жасалған.

Сипаттама

SPUI алмастыру түйініне ұқсас, бірақ еркін ағып жатқан жолдың үстінен немесе астынан өтетін бір ғана қиылысқа алмастың екі қиылысын біріктіру арқылы қарама-қарсы солға бұрылыстарды бір уақытта жасауға мүмкіндік береді. "Бір нүкте" термині артериялық көшедегі барлық өтпелі қозғалысты, сондай-ақ алмастырудан солға бұрылатын немесе шығатын қозғалысты бір жиынталған бағдаршамдар арқылы басқару мүмкіндігін көрсетеді. SPUI-дың көлемдік тиімділігі, олардың өткізе алатын қозғалыс көлеміне байланысты, қазіргі автожолдарды қайта жаңартуда және жаңа автожолдар салуда, әсіресе тығыз қалалық аймақтарда кеңінен қолданылуда. Кейде SPUI түсірілім жолынан (offramp) көтерілім жолына (onramp) тікелей өтуге мүмкіндік береді; мұндай жағдай әдетте пандустар маневрлік жолдармен (frontage roads) қосылғанда туындайды. Көліктің көп бөлігі қиылыстың үстінен немесе астынан өтетіндіктен, SPUI жер үстіндегі қиылыстан әлдеқайда тиімді.

Артықшылықтар

SPUI-лердің ең көп айтылатын артықшылықтары – басқа қиылыс түрлерімен салыстырғанда жұмыс тиімділігі мен қауіпсіздіктің артуы, сондай-ақ жерді аз пайдалану қажеттілігі. Екі бағыттан келетін көліктер солға бұрылу кезінде бір-бірінің жолын кесіп өтпей, бірден бұрыла алады. Қиылыстан өтетін көлік қозғалысын бір сигналмен басқару мүмкіндігі болғандықтан, көліктер алмастыруды алмасты алмастыруға қарағанда әлдеқайда жылдам тазартуға қабілетті (алмасты алмастыруға екі сигнал қажет). SPUI көліктерге кеңірек бұрылуға мүмкіндік береді, бұл жүк көліктері мен тіркемелер сияқты ірі көліктердің қозғалысын жеңілдетеді. Сонымен қатар, SPUI толық жапырақша тәрізді қиылысқа қарағанда әлдеқайда аз орын алады, бұл шектеулі аумақта құрылыс жүргізуге және мемлекеттік жерді иеленуді азайтуға мүмкіндік береді. Соңында, SPUI басқа кеңістікті үнемдейтін қиылыс түрлеріне қарағанда, мысалы (стандартты) алмасты алмастыруларға қарағанда қауіпсіз деп хабарланады. Зерттеулер көрсеткендей, екі түрдегі қиылыстар арасында жалпы соқтығысулар саны бойынша айтарлықтай айырмашылық болмаса да, SPUI-лердегі жарақаттану мен қаза болу көрсеткіштері алмасты алмастыруларға қарағанда едәуір төмен.

Кемшіліктер

SPUI-лердің басқа жол тораптарымен салыстырғандағы басты кемшілігі – ұзын немесе кең көпір қажеттілігінен туындайтын жоғары шығындар. SPUI (жоғары суретте көрсетілгендей) еркін ағынды жол үстінен өтетін кезде, қысылған кіру және шығу жолдарына орын беру үшін кеңірек көпір қажет болады. Дегенмен, бұл кемшілік артериялық, яғни тас жол емес жолға өте кең көпір қажет болған жағдайларда азырақ сезіледі. Мысалы, Канаданың Альберта штатындағы Эдмонтон қаласындағы Yellowhead Trail және 7 қатарлы 97-ші көшенің қиылысы, концепция бойынша алмастырғыш болғанымен, жол қозғалысын реттеу үшін өте кең көпірді талап етті, бұл қиылысты SPUI сияқты жұмыс істеуге мүмкіндік берді. SPUI-де тас жол (төменгі суретте көрсетілгендей) төмендегі SPUI қиылысына қажетті кеңірек аумақты кесіп өту үшін еркін ағынды жолдың ұзын көпірін қажет етеді. Көлік құралдары қиылыстан 6 түрлі бағытта өтуі керек болғандықтан, SPUI әдетте қиылыстың ортасында үлкен бақылаусыз аумаққа ие болады. Бұл, әсіресе жүргізушілер бұл түбіртекке бейім емес болса, қауіпті болуы мүмкін. Солға бұрылатын жүргізушілер қарсы бағыттан келе жатқан көліктер оң жағынан өтіп кеткенде шатасуы мүмкін. Қиылыстың үлкен ауданына байланысты, қозғалыс шамдарына қиылысты босату үшін ұзақ сары және қызыл фазалар қажет, тіпті солай болса да, жасыл немесе сары шамда кіретін велосипедшіге қарсы бағыттан келе жатқан көлікке жасыл шам берілгенге дейін өту жеткіліксіз болуы мүмкін. Жаяу жүргіншілер әдетте жасыл шамда қиылысты толық басып өте алмайды. SPUI-дің бүкіл ұзындығын басып өту үшін 4 циклға дейін уақыт қажет болуы мүмкін. 1970-ші жылдардан бастап салынған бірнеше SPUI Германияның тас жолдарында орналасқан, мысалы, Берлиндегі A40, A42, A44, A46, A57, A59 және A113. Сонымен қатар, Frankenschnellweg, A73 тас жолының қалалық бөлігінде және Нюрнбергтегі Maximilianstraße көшесінде де SPUI бар. SPUI-дің кіші нұсқаларын Германия қалаларындағы тас жол емес жолдарда, оңға бұрылатын қозғалысты шамдармен реттеу арқылы табуға болады, мысалы, Heilbronn, Karlsruhe, Sindelfingen, Stuttgart және Wiesbaden қалаларында. SPUI-лер Австралияда, Канадада, Гонконгта, Индонезияда және Сингапурда да кездеседі.

Кері SPUI

SPUI-дің сирек кездесетін түрі – кері SPUI, онда еркін ағынды жолдың бағыттары бөлек орналасқан, ал кіру және шығу жолдары бағыттардың арасымен өтіп, қарсы келіп жатқан көшенің бір деңгейдегі қиылысына шығады. Бұл, стандартты SPUI-ге қарағанда арзанға түсуі мүмкін, себебі бұл жағдайда түйіскен жерде қысқарақ және қарапайым көпірлер салуға болады. Дегенмен, мұндай жағдайда бағыттардың оң жағына кіру және шығу жолдарының орналасуының қалыпты тәртібі бұзылады, олардың орнына сол жағына орналастырылады, ол әдетте көліктердің басып өту жолағы болып саналады.

Белгілі мысалдар

Чикагоға жақын Иллинойс штатының Оук-Парк қаласындағы 290-шы тас жолы, Оңтүстік Харлем даңғылы және Оңтүстік Остин бульвары маңында. Солтүстік Каролина штатының Гринсборо қаласында Батыс Вендовер даңғылын Оңтүстік Холден жолымен байланыстырады. Оклахома штатының Тулса қаласындағы 244-ші тас жолы, Шеридан жолы және Мемориал драйві маңында. Пенсильвания штатының Ридинг қаласындағы 422-ші АҚШ тас жолы, 222-ші АҚШ тас жолының Бизнес жолымен қиылысады. Юта штатының Сент-Джордж қаласындағы 18-ші штаттық тас жолы, Ред Хиллс паркінің жолымен қиылысады. Вудэлл Роджерс тас жолы (Техас 366-шы белдеуі), Техас штатының Далас қаласында Риверфронт бульвары бойында, Маргарет Хант Хилл көпіріне дейін бірден бұрын.

Тұрақты жасыл Т (немесе теңіз шағалы) гибриді

Бұрыштама SPUI нұсқасы да бар, оны қосалқы жол қиылысудың орнына еркін ағынды жолмен аяқталатын кезде қолдануға болады. Бұл нұсқада еркін ағынды жолдың бір қатары, әдеттегі кері бұрылған SPUI-дегідей, бүйір жолдан бөлінген, ал еркін ағынды жолдың екінші қатары, жалғастырылған жасыл T (немесе шағала) қиылысында кездесетіндей, бүйір жолдан бөлінген. Осындай жол айырылысы Огайо штатының Белмонт округіндегі Пултни қалашығында бар. Бұл жерде 7-ші мемлекеттік трасса (SR 7) және 470-ші мемлекетаралық автожол (I 470) арасындағы жол айырылысы орналасқан. I 470-ке және одан батысқа қарай баратын, бірақ SR 7-ге тікелей қосылмаған пандустар бар; бұл пандустар осы жол айырылысындағы "қосалқы жолды" құрайды. SR 7 оңтүстік бағытындағы қатар жол айырылысынан өтеді, ал солтүстік бағытындағы қатары тегістелген. SR 7-нің сол жақтан кіретін және шығатын пандустары оның қатарлары арасында өтеді және I 470 пандустарымен деңгейдегі қиылыста кездеседі. I 470 пандустары I 470-пен бұрыштама жол айырылысына дейін созылады. I 470 өзі I 470/SR 7 пандустарының қиылысынан солтүстікке қарай қысқа қашықтықта SR 7 екі қатарынан өтеді. Бұл жоба шығынды үнемдеу үшін емес, SR 7 солтүстік бағытындағы қатарының теміржол жолдарымен, коммерциялық мүліктермен және Огайо өзенімен шектесетіндігі және I 470 өзенді SR 7-нің шығысында көпірмен өтетіндігі себепті таңдалған – дәстүрлі жол айырылысын жасау қиын болған. Пенсильвания штатының Миллвейл қаласында, Питтсбургке жақын жерде, Пенсильванияның 28-ші трассасы (PA 28) мен 40-шы көше көпірінің қиылысында тағы бір осындай жол айырылысы бар. PA 28 солтүстік бағытындағы қатары жол айырылысынан өтеді, сол жақ пандустар көпірде кездеседі (солтүстікке қарай кіретін пандус PA 28-ге тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етпейді). PA 28 оңтүстік бағытындағы қатары көпірмен жалғастырылған жасыл T қиылысын құрайды. Осындай жол айырылысы Огайо штатының Коул-Гроув қаласында да бар, ол 52-ші АҚШ трассасының Бен Уильямсон еске алу көпірімен және Симеон Уиллис еске алу көпірімен қиылысында орналасқан, бұл көпірлер Огайо өзенінен өтеді және Эшленд, Кентуккиге барады және қайтады. 52-ші АҚШ трассасының шығыс бағытындағы қатары жол айырылысынан өтеді, сол жақтан көпірлерге кіретін және шығатын пандустар бар. 52-ші АҚШ трассасының батыс бағытындағы қатары, бір қатарға дейін тарылатын, көпірлермен жалғастырылған жасыл T қиылысын құрайды. Пандустар деңгейде қиылысады, жол-көлік шамдарымен бақыланатын қиылыс бар. Бұрынғыда, Пенсильвания штатының Миллвейл қаласындағыдай, SR 7 және SR 822 трассаларының қиылысында, қазір бұзылған Форт-Стьюбен көпірінің орнында, Огайо штатының Стьюбенвилл қаласында осындай жол айырылысы болған. SR 7 солтүстік бағытындағы қатары көпірдің астынан өтіп, сол жақтан көпірге жақындауға баратын пандустар болды, ал оңтүстік бағытындағы қатары көпірмен жалғастырылған жасыл T қиылысын құрады.

SPUI-нің орнын толтыру

Оффсеттік SPUI алмастырғышқа ұқсас, бірақ екі пандусты эстакада немесе эстакада асты етіп жасау арқылы барлық пандустар тас жолдың бір жағына жинақталады, онда олар бір қиылыста қалалық көшемен қосылады. Мысалы, АҚШ-тың Колорадо штатындағы Аврора қаласының сауда орталығы жанындағы 225-ші тас жолы мен Аламеда даңғылының арасындағы алмастырғыш осыған жатады.