Кіріспе
1946–1958 жылдар аралығында Африкадағы саяси партия. Rassemblement Démocratique Africain, көбінесе RDA деп аталады және Африка Демократиялық Ассамблеясы, Африка Демократиялық Ралли деп аударылады, Француз Батыс Африкасы және Француз Экваторлық Африкасындағы маңызды саяси партия болды. RDA француз империясының отарсыздануында елеулі рөл атқарды. RDA Африкадағы француз колонияларындағы түрлі саяси партиялардан құралды және 1946 жылдан 1958 жылға дейін өмір сүрді. Кейбір кезеңдерде RDA Африкадағы колониялардағы ең ірі саяси партия болды және Демократиялық және Социалистік Қарсылық Одағы (UDSR) басқарған француз үкіметінде маңызды рөл атқарды. 1958 жылы колониялардың тәуелсіздікке қатысты дауыс беруімен аймақтық партия көбінесе таратылды, бірақ көптеген ұлттық партиялар өздерінің атында RDA-ны сақтап, кейбіреулері оны қазірге дейін қолданып келеді. Партияның саяси идеологиясы колониялардың Франциядан тікелей бөлінуін жақтамады, бірақ саяси ұстанымдарында колонияға қарсы және панафрикалық болды. RDA 1946 жылы Француз Суданының колониясындағы Бамакода өткен конференцияда құрылды. Конференцияның мақсаты – Франция мен Африка колониялары арасындағы қарым-қатынасты қайта құру үшін француз социалистік партиясына жақын африкалық көшбасшыларды француз коммунистік партиясына жақын адамдармен біріктіру болды. Алайда, Франциядағы француз социалистік көшбасшылар бұл ұсынысты өздерінің қарым-қатынастарына зиян келтіретін деп санады және африкалық мүшелерін конференциядан шығуға мәжбүр етті. Нәтижесінде, құрылған партияның алғашқы ұстанымдарын және саяси мүмкіндіктерін қалыптастырған жағдай – тек Коммунистік партияның қолдауы болды. Партияның осы алғашқы конференциясынан бастап соңына дейін Фил Сүйелі жағалауынан келген Феликс Уфуэ-Буаньи басшылық етті. Социалистер партиядан шыққандықтан, RDA бастапқыда Француз Ұлттық Ассамблеясында Француз Коммунистік партиясымен коалиция құрды. Алайда, бұл коалиция көптеген RDA делегаттарын наразы қылды, олар ақыры RDA-дан бөлініп, қарсылас "Теңіздің Ар жағындағы Тәуелсіздер" (IOM) партиясын құрды. RDA-ға қарсы Францияның жауыртқылығы, Францияда Коммунистік партияның әлсіреуі және IOM-ға делегаттардың кетуі RDA-ның коммунистермен коалициясын тоқтатып, шағын Демократиялық және Социалистік Қарсылық Одағына (UDSR) қосылуына әкелді. Бірнеше жылдық сайлаудағы жеңілістерден және партияға француз тарапынан көрсетілген қысымнан кейін, RDA 1956 және 1957 жылдардағы сайлауларда барлық колонияларда жақсы нәтиже көрсетіп, аймақтық саясатта қайтадан көзге түсті. RDA Француз Африкасындағы ең ірі саяси партияға айналды және UDSR-дегі ең үлкен топ болды, бұл Уфуэ-Буаньиге 1956 жылғы сайлаудан кейін француз министрінің беделді мүшесі болуға мүмкіндік берді. Министр ретінде Уфуэ-Буаньи колонияларға 1958 жылы бірден тәуелсіздік алу немесе колонияларды Франциямен байланыстыратын, бірақ автономиясын арттыратын одаққа қосылу туралы ұсыныс жасады. Алайда, дауыс беру RDA-ны тәуелсіздік және федерализм мәселелері бойынша екіге бөлді және партия көбінесе жарылды. 1958 жылғы дауыс беруден кейін партияның ыдырауына қарамастан, ұлттық партиялар және партия арқылы аймақтық деңгейде құрылған байланыстар маңызды болып қала берді. Гвинея және Малидегі RDA партиялары, олар тәуелсіздік кезінде және одан кейін осы елдерде басым партиялар болды, бұрынғы британдық колония Ганамен бірігіп, Африка мемлекеттерінің одағын құрды. Ал, Пил Сызығы, Нигер және Дагомея тәуелсіздік алғаннан кейін Консиль де л'Энтентеге қосылды.
The Rassemblement Démocratique Africain, commonly known as the RDA and variously translated as African Democratic Assembly and African Democratic Rally, was a political party in French West Africa and French Equatorial Africa which was important in the decolonization of the French empire. The RDA was composed of different political parties throughout the French colonies in Africa and lasted from 1946 until 1958. At certain points, the RDA was the largest political party in the colonies in Africa and played a key role in the French government headed by the Democratic and Socialist Union of the Resistance (UDSR). Although the regional party largely dissolved in 1958 with the independence votes for the colonies, many of the national parties retained the RDA in their name and some continue to do so. The political ideology of the party did not endorse outright secession of colonies from France, but it was anti colonial and pan Africanist in its political stances. The RDA was formed at a conference in Bamako, in the colony of French Sudan, in 1946. The aim of the conference was to unite African leaders affiliated with the French Socialist Party with those affiliated with the French Communist Party together to work on reconfiguring the relationship between France and the African colonies. However, the French Socialist leaders in France saw the proposal as undermining their relationships and so forced their African members to withdraw from the conference. The result was that the resulting party was exclusively supported by the Communist Party, a situation which shaped the early positions of the party and its political opportunities. The leader of the party from this first conference until the very end was Félix Houphouët Boigny of the Ivory Coast. Because of the withdrawal of the socialists from the party, the RDA was initially in a coalition with the French Communist Party in the French National Assembly. However, this coalition alienated many RDA delegates who eventually split with the RDA and formed the rival Indépendants d'Outre Mer (IOM) party. Continued French hostility to the RDA, a weakening of the Communist Party in France, and the defection of delegates to the IOM, resulted in the RDA ending its coalition with the communists and joining the small Democratic and Socialist Union of the Resistance (UDSR). Following a number of years of electoral defeats and French repression of the party, the RDA returned to prominence in regional politics by performing very well in the 1956 and 1957 elections throughout the colonies. The RDA became the largest political party in French Africa and the largest group in the UDSR which allowed Houphouët Boigny to become a prominent French minister after the 1956 elections. As minister, Houphouët Boigny crafted the 1958 option to the colonies to vote for immediate independence or to join a community linking the colonies with France but with increased autonomy. The vote, however, divided the RDA over the issues of independence and federalism and the party largely split. Despite the breakup of the party after the 1958 vote, the national parties and the connections established regionally through the party remained important. The RDA parties in Guinea and Mali, which were the dominant parties in those countries during and after independence, joined together with the former British colony of Ghana to form the Union of African States. In contrast, the Ivory Coast, Niger and Dahomey were joined together with the Conseil de l'Entente in the era after independence.
Саяси жағдай
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін француз отаршылдық империясы Франция мен колониялар арасындағы қарым-қатынасты күрт өзгертуге кірісті. Француз Төртінші Республикасы құрылғанға дейін Француз Батыс Африкасы немесе Француз Экваторлық Африкасының саяси билік органдарына сайлау өткізілген жалғыз колониясы Сенегал болды. Қалған колонияларда Франция азаматы саналған африкалықтардың саны аз болды, сайлаулар болған жоқ және көптеген саяси қозғалыстар қысымға ұшырады. 1946 жылы Француз Одағы құрылғаннан бастап Француз Африкасының барлық колониялары (Тогоның қамқорлығынан басқа) теңіз арты департаменттеріне айналды, бұл колонияларға кеңейтілген азаматтық құқықтар, француз Ұлттық Ассамблеясына өкілдер сайлау құқығы және жергілікті кеңестерге белгілі бір деңгейде автономия берді. 1946 жылғы маусымда өткен француз сайлауларында заң шығарушы орган негізінен Халықтық Республикалық Қозғалыс (немесе MRP), Француз Коммунистік Партиясы (немесе PCF) және Жұмысшылардың Халықаралық Бірлестігінің француз бөлімі (немесе SFIO) арасында бөлінді. Бұл бөлінудің салдарынан әр партия өздерінің заң шығару мақсатына жету үшін Ұлттық Ассамблеяға африкалық депутаттарды тартуға тырысты. SFIO Африка колонияларында ресми партиялық ұйымдары бар жалғыз партия болды, ал Коммунистік партия 1943 жылы Африка колонияларының көптеген астаналарында «Коммунистік зерттеу топтарын» (Groupes d’Etudes Communistes) құрды, ал MRP шіркеу арқылы құрылған түрлі желілерге ие болды. Францияның ірі саяси партияларының африкалық депутаттарға мұқтаждығымен байланысты, көптеген африкалық көшбасшылар колониялар үшін жағдайды жақсартудың ең тиімді жолы – француз үкіметімен ынтымақтастық орнату екеніне сенді, революциялық қозғалыстарға басшылық ету емес. Осының нәтижесінде француз саяси партиялары мен жаңадан сайланған африкалық депутаттардың ыңғайлы одағы құрылды. SFIO 1946 жылға дейін африкалық саяси көшбасшылармен ең мықты институционалды байланыстарға ие болғанымен, көптеген көшбасшылар SFIO конституцияға енгізген ассимиляция жолы Африка колониялары үшін жеткіліксіз деп ойлады. Әлемдік деңгейде колониалдық тәуелсіздік мәселесі Африка мен Азиядағы маңызды тақырыпқа айналды. Африкадағы көптеген британдық және БҰҰ қамқорлығындағы колониялар 1940 жылдардың ортасында тәуелсіздікке қадам баса бастады. Гана 1950 жылдары Француз Батыс Африкасындағы саяси қозғалыстардың талаптарына үлгі болды. Осы кезеңде Мадагаскардағы Мадагаскар көтерілісі және Вьетнамдағы Бірінші Индокитай соғысындағы зорлық-зомбылық сияқты Францияның басқа да көптеген колонияларында қарсы отарлық күрес күшейді.
Бөлімдер: 194749
1946 жылғы қарашада француздық заң шығару сайлауына дайындық бір айға ғана қалғанда, олар түрлі мүшелер құрған саяси ұйымдарды пайдаланып, бірқатар орындарды жеңіп алуға қол жеткізді. Франциядағы Ұлттық Ассамблея тағы да үш партиялық орталық-солшыл коалицияны (MRP – 29% дауыс, PCF – 28,6% дауыс, SFIO – 16,5% дауыс) қолдады. Француз Батыс Африкасы мен Француз Экваторлық Африкасында RDA Ұлттық Ассамблеяға 10 орын жеңіп алды: мүшелері – Піл Сырт жағалауынан (соның ішінде Верхняя Вольта кіретін) Бойни, Кулибали және Зинда Каборе, Дагомейден (қазіргі Бенин) Апити, Орта Конгодан (қазіргі Конго Республикасы) Чикая, Француз Суданынан Конате, Нигерден Хамани Диори, Чадтан Габриэль Лисетт, Тогодан Мартин Аку және Гвинеядан Мэмба Сано. Социалистер Сенегалда (Геее мен Сенгор екеуі де сайланды) және Сиссоко сияқты ұзақ жылдар бойы қолдау көрсеткендерден, сондай-ақ кездесуден кейін бірден RDA-дан шығып кеткен Француз Суданынан келген серіктесінен, Гвинеядан Диаллодан алты орын жеңіп алды. Ұлттық Ассамблеяның екінші коллегиясы тікелей сайланбағандықтан, Социалистік партия 1947 жылғы сайлауда Батыс және Экваторлық Африкадан 20 орынның 12-сін қамтамасыз ету үшін (соның ішінде Моутеті Француз Суданынан өкіл етуді) саяси стратегияларды пайдаланды. RDA мүшелері Парижге келген кезде оларға коммунистік партия (әсіресе Мартиникадан келген Аим Сезер) айтарлықтай қолдау мен кеңес берді, олар олардың дауыс беру блогына көп сүйенді. Бұл байланыс Халықтық Республикалық қозғалыстың саясаткері Пол Кост Флорет колонияларды басқаратын Францияның Теңіз істері министрі болып тағайындалғанда одан әрі нығайды. Кост Флорет колонияларға, әсіресе тәуелсіздікке ұмтылушы қозғалыстарға қатысты өте қатаң саясат дәуірін бастады. Алайда, екі өзгеріс RDA мүшелері арасындағы жікке бөлінуді күшейтті. Біріншіден, 1947 жылдың мамырында MRP, SFIO және коммунистер арасындағы коалиция ыдырады. Бұл ыдыраудың Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Францияны қоса, Еуропаны АҚШ қаржыландырумен бір уақытта болғанын атап өту маңызды. АҚШ Еуропа елдеріне коммунистік партиялар олардың билік ететін үкіметтік органдарының құрамында болса, елдерін қайта құруға қаржылық қолдау көрсетілмейтінін ескертті. Бұл бұрын жасырылған партиялар арасындағы маңызды айырмашылықтарды тудырды және коммунистердің RDA одақтастарына ұсынатын күші азайды. Екіншіден, француздар Хопфут Бойни мен RDA-ның күшін азайту үшін Кот-д'Ивуардан Үстіңгі Вольтаны бөліп шығарды. 1948 жылы Зинда Каборе қаза болғанда және Үстіңгі Вольтадағы Мосси басшылары, RDA-дан бас тартып, MRP-мен байланыс жасағаннан кейін, олар нацист Бониді лауазымға тағайындауға қол жеткізді. Осы екі фактордың бірігіп, Ұлттық Ассамблеяның көптеген делегаттары, әсіресе отарларында үлкен католик сайлау округтері бар делегаттар, коммунистік партиямен коалицияға алаңдады. Дагомеядан келген Апити бұл мәселені көп рет көтерді және коалицияны тоқтатуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1948 жылдың қыркүйегінде жаңа аймақтық саяси партия құрды – "Теңіздің Ар жағындағы Тәуелсіздер" (IOM). IOM-ға Апити, Үстіңгі Вольтадан келген үш жаңа мүше және Батыс және Экваторлық Африканың басқа үш мүшесі кірді. IOM-ның құрылуы жаңа премьер-министр Роберт Шуманның кабинетін ұсынуымен бір уақытта болды, бұл өте тартысты дауыс беруге әкелді. Бұл кабинетті талқылау барысында Апити Шуманға отарлық жүйенің болашағына қатысты бірқатар сұрақтар қойды. Шуман кабинетін бекітуге дауыс беру алдындағы қорытынды сөзінде Апитидің сұрақтарына ол мүлдем жауап бермеді. Апити бұл қарапайымдыққа ашуланып, IOM-ның жеті дауысын (соның ішінде Үстіңгі Вольтаның үш қатысушысы) кабинетке қарсы берді. Шуман алты дауыс айырмашылығымен жеңіліп, оның орнына Радикалдық партияның саясаткері Анри Кьюйль келді. Кьюйль кабинетін ұсынудан бұрын Апитимен кездесіп, Ұлттық Ассамблеядағы алғашқы сөзінде оның барлық сұрақтарына жауап берді. 1948 жылы IOM RDA, Социалистік блок және MRP саясаткерлерінің мүшелерін қосып, француздық Ұлттық Ассамблеядағы мүшелігін арттырды. Алайда, IOM-да басшылықтағы өзгеріс болды, өйткені Апити Луис Пол Аужулатпен ауыстырылды, бұл Шуманның MRP үкіметін қолдауға өз дауыстарын беруді қалаған Үстіңгі Вольта мүшелерінің наразылығына байланысты болды. Бұл өзгерістер IOM-ды MRP-ге жақындатты, ал RDA коммунистік партиямен байланысын сақтап қалды. Француз партиялары арасындағы антагонизмдер олардың африкалық одақтастары арасындағы антагонизмге әкелді. IOM-ның өркендеуі RDA-ның енді партиялық филиалдары болмағанын және Того мен Француз Дагомеясындағы айтарлықтай беделі болмағанын, сондай-ақ басқа жерлердегі отарлық филиалдарын әлсіреткенін білдірді. IOM күшейіп келе жатқанда, Сенегалдағы Социалистік партия Геее мен Сенгор арасында бөлінді, соңғысы жаңа партия құрды – Сенегалдық Демократиялық Блок (BDS), ол IOM қозғалысымен бірікті. Бұл бөліну Ұлттық Ассамблеядағы партиялардың тізімін одан да күрделендірді және әртүрлі фракциялар арасында жаңа топтасуларға мүмкіндік берді. 1948 жылға қарай RDA француз Африкасының алты колониясында басты фракция ретінде белсенді партияларға ие болды: Піл Сырт жағалауы, Орта Конго, Убанги-Шари, Чад, Гвинея және Француз Суданы. Сонымен қатар, ол Үстіңгі Вольта мен Француз Суданында оппозициялық партиялар тарапынан белсенді түрде басып тасталды. Осы өзгеріп жатқан саяси жағдайға жауап ретінде RDA 1949 жылдың қаңтарында Піл Сырт жағалауындағы Треихвильде өзінің екінші партиялық съезін өткізді. Съезд Хопфут Бойниді партия президенті етіп тағайындады және д'Арбусьені Бас хатшы етіп тағайындады. Талқылаудың басты мәселесі Франциядағы коммунистермен одақтастық болды, д'Арбусье одақтастықтың қажеттілігін айтса, көптеген мүшелер одақтастыққа күдікпен қарады. Алайда, екінші партиялық съезде бұл мәселе шешілмеді.
Пилқұйрық жағалауындағы хаос: 1949 жыл
Француз империясының басқа бөліктерінен (әсіресе Мадагаскар мен Индокитайдан) айырмашылығы, Француз Африкасындағы тәуелсіздік қозғалыстары көбінесе бейбіт болды. Бұл 1949 жылы француз билігі Уфуэ-Буаньи мен басқа саясаткерлер арасындағы дауды пайдаланып, колониядағы RDA-ны (Африкалық демократиялық одақ) белсенді және күшпен басуды бастағанда өзгерді. Хаостың себебі 1949 жылдың басында Уфуэ-Буаньидің RDA-дан Этьен Джаументті шығаруы болды. Джаумент жауап ретінде «Эберн демократиялық блогы» деген қарсы партия құрды. Осы қарсы конгрестің алғашқы отырысында Уфуэ-Буаньидің жақтастары наразылық акциялары мен тәртіпсіздіктер ұйымдастырды, соның салдарынан бір адам қаза тауып, бірнеше адам жарақат алды. Француз билігі мен колониядағы француз отаршылары осы мүмкіндікті RDA партиясы мен оның қарсыластары арасында жалпы тәртіпсіздік тудыру үшін пайдаланды, содан кейін бұл тәртіпсіздікті RDA мүшелерін тұтқындау мен партия қызметін күшпен басуды ақтауға қолданды. 1949 жылдың соңына дейін және 1950 жылдың басына дейін осы үлгі жалғасты: RDA жақтастары тарапынан ұйымдастырылған наразылықтар, осы оқиғаларда француз зорлық-зомбылығы және RDA жақтастарының жаппай тұтқындалуы. Уфуэ-Буаньиге тұтқындау ордері берілсе де, ол Ұлттық Ассамблея мүшесі ретіндегі иммунитетін пайдаланып тұтқындалудан жалтарды. 1949 жылдың желтоқсан айында RDA және оның жақтастары көптеген жұмысшылар тобын қамтитын жалпы ереуіл, елде сатылатын еуропалық тауарларға бойкот және түрмелерде аштық жариялады. 1950 жылдың 28 қаңтарында шиеленіс Кот-д’Ивуарда RDA-ның Ұлттық Ассамблея мүшесі Виктор Биака Боданың жоғалып кетуімен күшейді. Бұл оқиғаға ашуланған RDA Димбокрода наразылық митингін өткізді, нәтижесінде француз әскері 13 Кот-д’Ивуар азаматын атып өлтірді. Келесі күні (1 ақпан) француз билігі Батыс Африкадағы барлық RDA жиналыстарын заңсыз деп жариялады. Бір жылдық зорлық-зомбылықтың нәтижесінде 50-ден астам адам қаза тауып, 3000-ға жуық RDA жақтасы түрмеге қамалды. RDA-ның Ұлттық Ассамблея мүшелері, көбінесе назарда ұсталмағандықтан, сессияларға қатысуын тоқтатты, бірақ Димбокродағы француз әскерінің атысынан кейін Сенгор африкалық мүшелердің көп бөлігін оқиғаға қатысты тергеу талап етуге жетекшілік етті. Наурыз айында Франция үкіметі RDA саясаткерлеріне 1 ақпандағы RDA-ның барлық қызметін тыйым салатын жарлықты іске асыру ниеті жоқ екенін құпия түрде хабарлады, содан кейін жағдай бірте-бірте жайылды.
Коммунистермен үзіліс (1950-1955)
Кот-д’Ивуардағы тәртілсіздіктер аяқталғаннан кейін, Уфуэ-Буаньи Франция Коммунистік партиясымен одақтасудың өзінің ірі мақсаттарына кері әсер ететінін түсіне бастады. Ол бірден IOM заң шығарушыларымен және RDA-ның радикалдық қанатымен, Д’Арбусье басқаратын, партиядағы лауазымынан кетуге көндірген топпен кездесулер өткізді. 1950 жылдың 9 тамызында RDA мен IOM француз Ұлттық Ассамблеясында екі топты біріктіруді мақсат тұтқан құпия келісімге келді, бұл негізінен RDA-ның Коммунистік партиямен жасаған коалициясын тоқтатуға бағытталған еді. Колониялардағы ішкі саясатта IOM мен RDA өздері бақылайтын колонияларда билікті сақтап, саяси қақтығыстардың алдын алуға келісті. IOM Гвинея, Дагомея, Того, Сенегал (Сенгор енді IOM-ға қосылғандықтан), Жоғарғы Вольта, Камерун және Убанги-Шариде одақтың негізгі саяси партиясы болса, RDA француз Суданында, Кот-д’Ивуарда, Чадта және Орта Конгодағы одақтың өкілі болар еді. Екеуінің де Нигерден Ұлттық Ассамблеяға өкілі болғандықтан, келісімде осы колонияны бөліп ұстау туралы шешім қабылданды. Екі партияның арасындағы осы жақындасудан кейін RDA Коммунистік партиямен байланысын үзді және 1950 жылдың желтоқсанында Рене Плевен үкіметін қолдады. Бұл Плевен партиясы, Демократиялық және Социалистік Кедергіге қарсы одақ (UDSR), әсіресе жас саясаткер Франсуа Миттеран мен RDA арасындағы ұзақ қарым-қатынастың бастауы болды. Миттеран RDA-ға қатысты француз саясатын өзгертуге тырысқанмен, отарлық әкімшілік әлі де RDA-ны қалған билігінен толығымен алып тастауға бағытталған еді. 1951 жылғы француз сайлауына дайындық барысында RDA жақтастары француз билігімен сайлаушылар тізімінен шығарылды, RDA-ны қолдаған аймақтарда сайлау кезінде көптеген мәселелер туды, ал партия мүшелері қамауға алынып, саяси қызметтен қорқытылды. Бұл Африка бойынша RDA үшін айтарлықтай шығынға әкеп соқты, сайлаудан кейін Ұлттық Ассамблеяға тек Уфуэ-Буаньи, Конате және Тшикая сайланды. Сол сайлауда IOM ең көп дауыс жинап, Африкадағы ең ірі саяси партия атанды. Сайлау нәтижелері IOM-ның RDA-дан айқын артықшылығын көрсеткенімен, IOM Париждегі заң шығарушы коалиция болып қалып, Африкада аймақтық партия ретінде шектеулі қолдауға ие болды. RDA керісінше, кең саяси база құру және Африка бойынша ұлттық RDA партияларын құру жұмысын жалғастырды. Осы күш-жігердің нәтижесінде 1951 жылдан 1955 жылға дейін RDA-ның ықпалы артты. Бұл Гвинеяда Секу Туренің Гвинея Демократиялық партиясының төрағасы ретінде саяси аренаға шығуымен ерекшеленді. Кәсіподақ жетекшісі Туре француз Батыс Африкасы бойынша коммунистермен тығыз байланыста болды, соның арқасында RDA-ның коммунистік мүшелерімен тез байланыс орнатты. RDA-ның кең мақсаттары үшін оның маңызы соншалықты зор болды, ол 1953 жылы Ұлттық Ассамблеядағы RDA коалициясының басшысы болып тағайындалды. 1955 жылғы Үйлестіру кеңесінің отырысында партия жаңа партиялық идеологияға сәйкес бірікті. Біріншіден, Рубен Ум Ньобе басқаратын Камерун халықтарының одағы (UPC) француз мемлекетіне қарсы радикалдық ұстанымдарына байланысты енді RDA-мен байланысты емес деп шешілді. Екіншіден, Нигерде RDA филиалы болуға таластап жүрген бірнеше партия арасындағы дау шешілді, Хамани Диори партиясы Джибо Бакари партиясынан жоғары бағаланды. Партия құру жұмыстары RDA-ға алдағы сайлауда жақсы нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді.
Билікке қайта оралу және таратылу: 195658
Алдыңғы сайлауларды белсенді түрде басусыз және IOM RDA арасындағы уақытша жақындасу аяқталмай, RDA Африка колонияларының ең ірі партиясы болды, 1956 жылғы француз парламенті сайлауында тоғыз орын алды (1951-1955 жылдар аралығында бар болғаны үш орын болған). IOM ең көп шығынды көріп, он төрт депутаттан тек жетіге дейін азайды. Қалған орындарда алты депутат Голлистік партиямен одақтасқандарға, төрт депутат Социалистік партиямен одақтасқандарға және екі католик консерваторына (Апити мен Бартелем Боганда) бөлді. RDA заң шығарушылары қазір UDSR партиясының жалпы мүшелерінің жартысынан астам құрады, нәтижесінде партия осы кезеңде UDSR RDA деп атала бастады. Осы себепті IOM тағы да RDA-мен одақ құруға тырысқанда, олардың ұсынысы қабылданбады, себебі RDA айқын күшті одаққа ие болды, ал IOM MRP-де қалуды қалады. Сонымен қатар, UDSR ішіндегі RDA-ның маңызды рөлінің арқасында Гуфуэ Бойни француз кабинетіне министр болып кірді, бұл Франция Батыс Африкасы немесе Франция Экваторлық Африкасынан шыққан алғашқы өкіл болды. Осы кезеңде RDA-ны одан әрі нығайтқан нәрсе – француз колониялық әкімшілігінің Мадагаскар, Индокитай және Алжирде болғандай, қосымша отарлық зорлық-зомбылықты көргісі келмеуі болды. Осы уақыт аралығында француз саяси партиялары "Кадрлық заңды" қабылдады, бұл Франция мен колониялар арасындағы қарым-қатынасты айтарлықтай реформалады, колониялардың әрқайсысының Аумақтық Ассамблеяларына кеңейтілген өкілдік берді. Алайда, реформа колонияларға өзін-өзі басқару құқығын жеткілікті деңгейде кеңейтпегендіктен, африкалық заң шығарушылар оған қарсы шықты. Социалистер заңға дауыс берген жалғыз саяси күш болды, ал Хофуэ Бойни министрлік лауазымына байланысты оған дауыс беруге міндетті болғанымен, ол RDA-ның заңға қарсы дауыс беруін ұйымдастырды. Осы қарсылыққа қарамастан, заң қабылданды және 1957 жылдың наурыз айында Аумақтық Ассамблея сайлауы өтті. Бұл сайлауға дайындалып, IOM өзін Африка конвенциясына қайта құрды, үміткерлердің ішкі қолдауын арттыруға тырысты. Бұл сайлауда маңызды аймақтық партиялардың бірі болып, жаңадан құрылған социалистік саясаткерлер тобы да танылды. 1957 жылғы Аумақтық Ассамблея сайлауында RDA Гвинея, Чад, Пил Сүйеті және Модибо Кейтаның жаңа басшылығымен Француз Суданында айқын көпшілікке ие болды. Сайлауға қойылған 474 орынның 236-сы RDA саясаткерлеріне (49,79%), 62-сі социалистерге, 58-і Африка конвенциясына бөлді, ал қалғандары Мавритания мен Дагомейдегі аймақтық ықпалы жоқ ұлттық партиялар арасында бөлісті. Осы билік позициясынан Хофуэ Бойни барлық мүшелерді біріктіру үшін Үшінші партиялық съезді шақырды. Партияның соңғы съезі 1949 жылы өткен, және RDA-ның коммунистік қанатының ашық съезге шақыруларына қарамастан, партия басшылығы оған қарсылық көрсетті. Конгресстегі негізгі пікірталас федерализм мәселесі және Франциямен болашақтағы қарым-қатынасқа қатысты болды. Конгрессті француз қонақтарына (оның ішінде Миттеранға) саяси күшін көрсету мүмкіндігі ретінде қараған Хофуэ Бойни колониялардың Франциямен саяси өмірдің орталығы болып қала отырып, федеративтік қарым-қатынасқа түсуі керек деп мәлімдеді. Ал RDA-ның жас басшылары Турэ мен Кейта, керісінше, тәуелсіз Африка федерациясын құруға ұмтылды. Бұл жағдай Хофуэ Бойниге көптеген саяси дауыстарға әкелді және ақырында партияның кез келген федералдық құрылымдарды демократияландыруға міндеттенетін компромистік ұстанымын қабылдауға соқтырды. Батыс және Экваторлық Африканың көптеген басқа партиялары тараптардың арасындағы татуласудың тағы бір әрекеті туралы ұсыныс жасаған кезде, RDA аз ынтамен жауап берді. Бұл ақырында Африка қайта топтастыру партиясының (АҚП) құрылуына әкелді, ол басқа партиялар арасында RDA-ға қарсылас ретінде қызмет етті: соның ішінде Африка конвенциясы мен социалистерді біріктірді. 1958 жылдың ортасына қарай Атлантика бойындағы Француз Африкасы екі партиялық жүйеге айналды. Француз Төртінші республикасының ыдырауымен RDA келесі француз мемлекетінде болатын отарлық қарым-қатынасты қалыптастырудың маңызды бөлігіне айналды. Де Голль Хофуэ Бойниді колонияларды басқаратын жаңа конституцияның нақты заңдарын әзірлеуге көмектесуге тағайындады. Гуфуэ Бойни Францияны отарлармен байланыстыратын мықты федерацияны талап етті, ал Сенгор бастаған PRA конфедерациялардың жеңілдетілгенін талап етті. 1958 жылдың 18 шілдесінде өткен кездесуде ПРА мен RDA болашақ келісім колониялардың өзін-өзі анықтау құқығын қамтуы керек деп келісті. Бұл заңның нәтижесінде әрбір колонияға жаңадан ұйымдастырылған француз қауымдастығына қосылу үшін дауыс беру құқығы берілді, бұл колонияларды Франциямен байланыстыратын, бірақ сонымен қатар белгілі бір деңгейде өзін-өзі басқару құқығын да қамтамасыз ететін, немесе бірден тәуелсіздік жариялау құқығы берілді. RDA бұл мәселеде бөлінді. Сауда одақтарымен ең көп байланысы бар басшылар, негізінен Гвинеядағы Турэ, француз колониялары бірден тәуелсіздік жариялауы керек деп сенді. Ал Хофуэ Бойни және басқалары, керісінше, француз қауымдастығына қосылып, Франциямен тығыз байланыста қалуды ұсынды. Сонымен қатар, Пил Сүйеті, Франция Батыс Африкасының ең бай колониясы, Кейтаның колониялар африкалық федерация ретінде бірге тәуелсіздікке ие болуы керек деген ұсынысына қарсы болды. Мортимер партияны біріктіріп, келісімге жетуге тырысқан Даниель Уэззин Кулибалидің 7 қыркүйекте күрт қайтыс болғанын, осылайша партияның тағдыры шешілгенін айтады. Нәтижесінде, RDA, аймақтық партия ретінде, 1958 жылғы тәуелсіздік дауысымен бірге әртен болды. Гвинея тәуелсіздікке дауыс берген жалғыз ел болды, бұл Де Голль мен Хофуэ Бойнидің ықпалын тудырды, олар колонияға көмекті тоқтатып, француздық барлық қызметкерлер мен жабдықтарды алып кетті. Пил Сүйеті француз қауымдастығына дауыс берді және Хофуэ Бойни Пил Сүйеті, Нигер, Жоғарғы Вольта және Дагомей елдерін қамтитын Консей де л'Энтанте басшысы болды, бұл елдер Франциямен байланысты сақтай отырып, тәуелсіздікке қол жеткізуге жұмыс істеді. Француз Суданы бастапқыда Сенегалмен қысқа мерзімді федерацияға қосылды, бұл Мали федерациясы деп аталды, RDA басшысы Кейта мен PRA басшысы Сенгорды біріктірді. Алайда, бұл тарап кетті және Француз Суданы (қазір тәуелсіз Мали мемлекеті) Гана мен Гвинеямен бірігіп, африкалық федерацияларға Сенгордың социализмінен және Консей де л'Энтанте Франциямен байланысына баламалы ұсыныстар жасады. RDA аты және осы аймақтық топпен байланыс көптеген жергілікті партияларда сақталғанымен, RDA аймақтық партия ретінде 1958 жылғы дауыс беруден кейін ешқашан қайта құрылмайды.