1903 жылғы Британ Шығыс Африкасындағы еврей мемлекеті жоспары
Uganda Scheme
Жуырқы Шығыс Африкасындағы еврей мемлекеті жобасы: 1903 жылы Тедор Герцль ұсынған, антисемитизмнен қашуға арналған уақытша шешім. Zionist қозғалысы тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1903 жылы Британдық Шығыс Африкада еврейлер отаны үшін жоспар
1903 plan for a Jewish homeland in British East Africa
Уганда жоспары – Британдық колониялық хатшы Джозеф Чемберленнің Британдық Шығыс Африканың бір бөлігінде еврейлер отанын құру туралы ұсынысы еді. Ол 1903 жылы Базельде өткен алтыншы дүниежүзілік сионисттік конгресте қазіргі заманғы сионисттік қозғалыстың негізін қалаушы Теодор Герцль ұсынды. Ол мұны Еуропадағы антисемитизмнің күшеюінен қашып құтылуға мүмкіндік беретін еврейлерге уақытша пана ретінде таныстырды. Бұл ұсынысқа сионисттік қозғалыс та, британдық колония да қарсылық танытты.
The Uganda Scheme was a proposal by British Colonial Secretary Joseph Chamberlain to create a Jewish homeland in a portion of British East Africa. It was presented at the Sixth World Zionist Congress in Basel in 1903 by Theodor Herzl, the founder of the modern Zionist movement. He presented it as a temporary refuge for Jews to escape rising antisemitism in Europe. The proposal faced opposition from both the Zionist movement and the British Colony.
"Дәрігер Герцль үшін ғана ел"
Жозеф Чемберлен мен Теодор Герцль Ротшильд ағайындылары арқылы танысқан. Ол тіпті доктор Герцльге Шығыс Африкада еврей мемлекетін құру идеясын ұсынды, бірақ оны одан әрі дамытпады, Герцльдің қызығушылығы тек Палестинаға немесе оған жақын жерлерге болатындығын есептеді.
Joseph Chamberlain and Theodor Herzl were acquainted through the Rothschild brothers. and even proposed the idea of a Jewish homeland in East Africa to Dr. Herzl but did not pursue it further, assuming Herzl's interest would lie only in Palestine or nearby.
Бастапқы келіссөздер
Бастапқыда Герцль Шығыс Африкада еврей халқының мекенін құру туралы ұсынысқа қызығушылық танытпады, себебі оның назары негізінен Палестина мен оның төңірегіне аударған еді. Бірақ, Кишинев қырғынынан кейін жағдай өзгерді, содан кейін ол еврей халқы үшін отанды қамтамасыз ету үшін күш-жігерін екі есе арттырды. Гринберг Сыртқы істер министрлігінен британ үкіметінің үлкен аумақта, жергілікті тәуелсіздікпен және діни және ішкі бостандықтарымен еврей колониясын құруға дайын екенін көрсететін хатты табысты түрде алды, бұл колония британ үкіметінің жалпы бақылауында болар еді. 1903 жылы Базельде өткен Алтыншы Сионисттік Конгресте Герцль бұл ұсынысты таныстырды, ал Конгресс Шығыс Африкаға фактілерді зерттеу үшін топ жіберуге қолдау көрсетті. Дауыс беру нәтижесінде 295 делегат мақұлдап, 178 қарсы дауыс берді.
Initially, Herzl wasn't interested in the offer of a Jewish homeland in East Africa, as his focus was primarily on Palestine and its surrounding area. However, everything changed after the Kishnev Pogrom after which he redoubled his efforts to secure a Jewish homeland. Greenberg successfully obtained a letter from the Foreign Office expressing the British government's willingness to establish a Jewish colony with considerable land, local autonomy, and religious and domestic freedom under its general control. In the Sixth Zionist Congress, which took place in 1903 in Basel, Herzl presented the proposal and the Congress voted in favor of sending a fact finding group to East Africa with 295 delegates in favor and 178 against.
Сионисттердің Шығыс Африкаға экспедициясы
1904 жылдың желтоқсан айында Сионисттік ұйым Гуас Нгишуға ерекше комиссия жіберіп, еврейлердің қоныстануы үшін жағдайлардың қолайлы екенін бағалауды тапсырды. Комиссия құрамына Бур соғысының британдық қатысушысы, белгілі саяхатшы майор Альфред Сент-Хилл Гиббонс, швейцариялық шығыстанушы және Солтүстік-Батыс Камерун компаниясының кеңесшісі Альфред Кайзер, сондай-ақ сионист инженер Нахум Вилбуш кірді.
In December 1904, the Zionist Organization dispatched a special commission to Guas Ngishu to assess if the conditions were suitable for Jewish settlement. The commission was composed of Major Alfred St Hill Gibbons, a British veteran of the Boer War and a well known explorer; Alfred Kaiser, a Swiss orientalist and advisor for the Northwest Cameroon Company; and Nachum Wilbush, a Zionist engineer.
Көркем шығармаларда
1890 жылы Теодор Герцка «Фриленд: әлеуметтік болжам» романын жариялады – ол Уганда жобасынан он екі жыл бұрын жарық көрген, бірақ көптеген ұқсас тақырыптарды қамтыған туынды. Кітапта еврей саяхатшылары кениялықтармен бірлесіп Кения таулы аймағында теңдікке негізделген қоғам құруға тырысады. Бұл тақырып Тидхардың 2018 жылғы «Қасиетсіз жер» романында да көтеріледі, онда 1904 жылғы экспедиция оң нәтиже бергеннен кейін Африкада Палестина мемлекеті құрылады. «Қасиетсіз жер» бірнеше сыйлыққа үміткер болды, соның ішінде «Балама тарих» сыйлығына ие болды. Адам Ровнердің «Егер еврей мемлекеті Шығыс Африкада құрылған болса» атты еңбегі – бүгінгі Угандада орналасқан ойдан шығарылған Жаңа Яһуда еврей отанына арналған саяхат жолсілкісі, ол қысқаша балама тарих бойынша 2016 жылғы «Балама тарих» сыйлығын жеңіп алды. Адам Ровнердің сөзіне сәйкес, бұл жоспар ертедегі сионистерге тартымды болды, себебі ол «[Генри Мортон] Стенлидің саяхатын Империя дәуірінің авантюризммен, сахналық өнермен мемлекеттік басқарумен байланыстырды». Тағы бір балама тарихтық туынды – Йоав Авнидің «Херцл Амар» романы (הרצל אמר – «Херцл айтты»), онда Шығыс Африкадағы еврей мемлекеті Израиль деп аталады және нақты Израильге ұқсас көптеген ерекшеліктері бар: онда Тель-Авив деп аталатын ірі қала, Израиль қорғаныс күштері деп аталатын әскер, 2010 жылдардағы премьер-министрі Ариэль Шарон және оппозиция жетекшісі Шимон Перес бар. Оның оңтүстігінде, Танзаниямен шектес аймақта, Газа секторына ұқсас, кедейлікке толы аймақ орналасқан, ол бұрын елдің орталық бөліктерінен ығыстырылған масаи тайпаларының босқындар лагерьлерімен толы, және палестиналықтар сияқты, Израиль билігіне қарсы наразылықпен қайнайды. Бірақ нақты тарихтан ерекшеленетін маңызды жайт – тіпті антисемит неміс басшысы Адольф Гитлер болғанымен, Екінші дүниежүзілік соғыс одақтастардың жеңісімен нақты тарихтан гөрі әлдеқайда ертерек аяқталды және еуропалық еврейлер Холокосттан құтылды.
In 1890, Theodor Hertzka published Freeland: A Social Anticipation a novel which predated the Uganda Scheme by twelve years but built on many similar themes. In the book, Jewish adventurers work alongside Kenyans to build an egalitarian society in the Kenyan Highlands. This is also a theme in Tidhar's 2018 novel Unholy Land, in which a Jewish state called Palestina is established in Africa after the 1904 expedition returns a positive report. Unholy Land was shortlisted for several awards, including the Sidewise Award for Alternate History. Adam Rovner's "What If the Jewish State Had Been Established in East Africa", a travel guide for the fictional Jewish homeland of New Judea, located in present day Uganda, won the 2016 Sidewise Award for Alternate History award for short form alternate history. According to Adam Rovner the plan was appealing to early Zionists as it "twinned the adventures of [Henry Morton] Stanley with the adventurism of the Age of Empire, stagecraft with statecraft." Another Alternate History treatment is Yoav Avni's novel "Herzl Amar" , הרצל אמר (Herzl Said it) in which the Jewish state in East Africa is called Israel and has many features similar to the actual Israel it has a big city called Tel Aviv, its army is called the Israeli Defence Forces, its Prime Minister in the 2010s is Ariel Sharon and the opposition leader is Shimon Peres; at its south, near the border with Tanzania, is an impoverished strip similar to the Gaza Strip, dotted with refugee camps of Masai tribesman who were earlier displaced from the more central parts of the country and who like Palestinians are seething with rebellion against Israeli rule. But a highly significant difference from actual history is that, though there had been an antisemitic German leader named Adolf Hitler, WWII ended in an Allied victory much sooner than in actual history and European Jews were spared the Holocaust.