Филлип Сэссун: британдық саяхатшы, өнер жинаушы және қоғамдық қайраткер.

Кіріспе

Британдық саясаткер Сэр Филипп Альберт Густав Дэвид Сассон, 3-ші баронет, (4 желтоқсан 1888 – 3 маусым 1939) – британдық саясаткер, өнер коллекционері және әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы, Кенттегі Порт-Лимпн сарайы мен Солтүстік Лондондағы Трент-парк үйлерінде көптеген мәшһүр қонақтарды күтіп қабылдаған. Ол 1914 жылдың шілдесінен 1918 жылдың қарашасына дейін Бірінші дүниежүзілік соғыста штаб офицері болып қызмет етті.

Отбасы

Сассон белгілі еврей Сассон және Ротшильд отбасыларының мүшесі болды. Ол Париждегі Авеню де Мариньидегі анасының сарайында дүниеге келді. Оның әкесі – сэр Эдвард Альберт Сассон, 2-ші баронет, парламент мүшесі, Альберт Абдулла Дэвид Сассонның ұлы; анасы – Алин Кэролайн, Густав Самуэль де Ротшильдтің қызы. Оның қарындасы – Сибил Сассон, ол Чолмондейл маркизіне үйленді. Ол соғыс ақыны Зигфрид Сассонның туысы болды. Ол Франкфурт банкирлер отбасының ұрпағы. Он тоғыз жасында оның арғы атасы Джеймс Ротшильд Франциядағы отбасылық бизнесті құру үшін Парижге жіберілді. Джеймс байыды. 1868 жылы қайтыс болғаннан кейін ол Пьер-Лашез зиратында жерленді. Оның Сассон-Ротшильд отбасының тармағы еврей дінін сақтап, еврей қайырымдылық қорына садақа берді және синагогтар құрды. Оның арғы атасы Дэвид Сассон 1828 жылы Бағдадта тұтқындалған, ал 1832 жылы Бомбей қаласында «Дэвид Сассон & Co.» деген бизнесін құрды. Ол британдық үкіметтің мүмкіндіктерін пайдаланып, сауда үшін Бағдадқа оралды. Отбасы ақырында Лондонның Лиденхолл көшесіндегі 12-ші үй-жайда бас кеңсесін және Манчестерде компанияның филиалын құрды. Сассондар ағылшыздар сияқты киініп, мінез-құлқымен және ой-өрісімен ассимиляцияланған яһудилерге айналды. Сассон ағайындары Дэвид пен Альберт Уэльс ханзадасының достары болды және «Black Horse» брендін құрды. Бизнес Кенсингтон Гор барондық атағымен бірге келді. Оның әкесі Кенттегі Сэндгейтте Шорнклифф ложын сатып алды, онда оның туысы Майер Ротшильд парламент депутаты болды. Әкесі сәтті депутат болмаса да, саяси ықпал жас Филипке зор әсер етті. Ол Оксфордқа барар алдында Фарнборо дайындық мектебінде және Итон колледжінде білім алды. Итон кезінде Сассон Денис Финч Хаттон сияқты достар тапты. Ескі Итондық Артур Балфур оған дебаттық қоғамға қосылуды ұсынды. Оның әкесі сондай-ақ Глэдстонның ұзақ жылдық досы, Сомерсеттегі Мелс-Манорде тұратын сэр Джон Хорнердің әйелі Фрэнсис Хорнермен дос болды. Оның үй иесі либералдық жасырын қоғамның мүшесі болды. Сол кезде Осберт Ситвелл, йоркширлік және жазушы да оның құрдасы болды. Француз тілін үйрену үшін ол Виндзор сарайында сабақтар алды. Сассонға Генри Люксмур эстетиканы оқытып, философия мен әлеуметтік реализм туралы түсінік берді. Алайда ол Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде қазіргі заманғы тарихты оқуды жөн көрді. Ол барлық еврей студенттерінің 25-інің бірі болды, бірақ Буллингдон клубына шақырылды. Ол Оксфордта оқып жүргенде Шығыс Кент атты әскеріне қосылды және екінші лейтенант болып тағайындалды. Филипп Сассон 1912 жылы парламентке сайланды. Туысы Дэвид Габбайдың (1865–1928) қайтысынан кейін Сассон отбасылық компаниясы «Дэвид Сассон & Co.» төрағасы болды, бірақ оның басқаруға қатысуы номиналды болды. Дегенмен ол акционер болып қала берді. 2016 жылы жарық көрген «Charmed Life: The Phenomenal World of Philip Sassoon» атты өмірбаянын Дэмиан Коллинз, Гиф қаласының парламент депутаты жазды. The Guardian басылымының шолуында былай делінген: Сассон әзіл-қалжыңдарды ұнататын, бірақ ешқашан қастыққа бой алдырмаған. Ол кескен сибиляциямен сөйлейтін, зебра терісінен жасалған табаны бар көк жібек халат киюге ұнайтын. Ол жас жігіттерге қызығып, тез көңілі тоятын, бірақ әйел достарына адал және қарт, мәдениетті, ирониялы еркектердің ішкі кеңесін сақтайтын. Оның сексуалды бағыты оның мінезі мен іс-әрекеттерінің маңызды бөлігі болды, бірақ оның естеліктерінде жыныстық қатынасқа қатысты ешқандай мәлімет жоқ. Оның сублимацияланғанын ойлаудың өзі қиын. Достары арасында әйгілі болған оның тынышсыздығы мен фатализмі 1939 жылы 50 жасында қайтыс болды: дәрігерлері вирустық инфекциядан кейін төсекке жатып демалуды бұйырғанмен, ол денесі қалпына келмейтінше қажетсіз әрекеттермен айналысты.

Sassoon was a member of the prominent Jewish Sassoon family and Rothschild family. He was born in his mother's mansion on Avenue de Marigny, Paris. His father was Sir Edward Albert Sassoon, 2nd Baronet, MP, son of Albert Abdullah David Sassoon; his mother was Aline Caroline, daughter of Gustave Samuel de Rothschild. His sister was Sybil Sassoon, who married the Marquess of Cholmondeley. He was a cousin of the war poet Siegfried Sassoon. He was descended from the banking family of Frankfurt. When aged only nineteen years old his great grandfather, James Rothschild was sent to Paris to set up the family business in France. James became wealthy. When he died in 1868 he was buried in Père Lachaise Cemetery. His branch of the Sassoon Rothschild family kept the Jewish faith, donated to Jewish charities and founded synagogues. His great grandfather David Sassoon had been imprisoned in Baghdad in 1828, and in 1832 he established his business David Sassoon & Co. at Bombay. He took advantage of British rule to return to Baghdad to trade. The family eventually established a Head Office at 12, Leadenhall Street, London and a company branch in Manchester. The Sassoons became assimilated Jews, dressing, acting and thinking like Englishmen. The Sassoon Brothers, David and Albert were friends of the Prince of Wales, built the 'Black Horse' brand. The business came with a baronetcy of Kensington Gore. His father bought Shorncliffe Lodge, in Sandgate Kent, where his cousin Mayer Rothschild was the MP. His father was not a successful backbencher, but the political influences had a profound effect on young Philip. He was educated at Farnborough Prep school and Eton before going up to Oxford. At Eton, Sassoon made friend such as Denys Finch Hatton. Old Etonian Arthur Balfour recommended the Debating Society to him. His father was also friendly with Frances Horner, wife of Sir John Horner, a longtime friend of Gladstone who lived at Mells Manor in Somerset. His house master was a member of the secret society of liberals, the Young Apostles. Also a near contemporary was Osbert Sitwell, the Yorkshireman and author. A French scholar, he learned the language doing classes at Windsor Castle. Sassoon was taught aesthetics by Henry Luxmoore giving an insight into philosophy and social realism. However he chose to read Modern History at Christ Church, Oxford. He was one of only 25 Jewish undergraduates, but was invited to join the Bullingdon Club. He joined the East Kent Yeomanry while still at Oxford and was commissioned as a second lieutenant. Philip Sassoon entered Parliament in 1912. After the death of his relative David Gubbay (1865–1928), Sassoon became chairman of his family's company, David Sassoon & Co., although his participation in the management of it was only nominal. However, he continued to be a shareholder. A 2016 biography, Charmed Life: The Phenomenal World of Philip Sassoon by Damian Collins, his successor as Member of Parliament for Hythe, provides a great deal of additional information about Sassoon. A summary by The Guardian includes this comment:Sassoon enjoyed witty gossip, but was never spiteful. He spoke with a clipped sibilant lisp, and liked to relax in a blue silk smoking jacket with slippers of zebra hide. He had fickle, moody fascinations with young men with whom he soon grew bored, but was loyally appreciative of female friends and kept an inner court of elderly, cultivated, ironical bachelors. His sexuality was central to his character and activities, but there is never any hint of sexual activity in the many memories of him. One hates to think that he was as sublimated as he sounds. His restlessness and fatalism, which were notorious among his friends, killed him at the age of 50 in 1939: although his physicians ordered bed rest after a viral infection, he hurtled about in unnecessary gaieties until his body was beyond recovery.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Сэссон 1915 жылдан 1918 жылға дейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде фельдмаршал сэр Дуглас Хейгтің жеке хатшысы болды. Сассон 1914 жылғы 1 желтоқсанда Франциядағы Мервиллдегі Шато-Демонда өткен кездесуде болды, онда король Георг V және Уэльс принці Эдвард Франция президенті Раймонд Пуанкаре, генералдар Джозеф Жоффре, Фердинанд Фош және сэр Генри Роулинсонмен кездесті. Одақтастар Германия мен Орталық державаларға қарсы күресуге бейілділік танытты. "Көптеген әлеуметтік және саяси байланыстары" болғандықтан, сол кезде Royal East Kent Yeomanry-дегі екінші лейтенант болған Сассон осы кездесуге қатысты. Бұл оқиғаны еске түсіретін шаршы қола тақташа 2012 жылы аукционға сатылды.

Саяси мансап

Ол 1912 жылдан бастап Хайттен Парламенттің одақтас депутаты болды, әкесінің орнын басты, бастапқыда "Парламенттегі жас ең кіші" деп аталды. Парламент депутаты ретінде ол авиацияны қолдады және 1919 жылы жеке ұшақ сатып алды. Әуе министрлігінің орынбасары ретінде ол азаматтық авиацияны дамытуға көмектесті. Бір мәлімет бойынша, ол "басқа бір әлемнің арманына" айналған үй болды – ақ халат киген қызметшілер мол, бірақ тамаша тағамдар ұсынып, Йорк герцогы гольфтан оралып, Уинстон Черчилль Джордж Бернард Шоупен шай ішу кезінде пікір таластырады, лорд Балфур креслода ұйықтайды, Рекс Уистлер суретіне берілген, ал Филип өзі топтан топқа өтеді, еңбекқор, сақ, ықпалды, бірақ көзге түспейтін режиссер рөлінде – бәрі де сәндік, қарапайымдық пен бейресмиліктің керемет үйлесімімен ұсынылған.

Клайв Аслет атап өткендей, бұл атмосфера Сессонның Порт-Лимпнедегі бұрынғы жосықсыздығынан түбірінен өзгеше болды, Аслет бұл өзгерісті "ағылшын сәнділігіне деген құрмет" деп атады. Кристофер Хассидің сөзімен айтқанда, Трентте Сессон "анықталмайтын және ұғымсыз сапаны, ауыл үйінің рухын ұстады – салқын, гүлді, қымбат матамен безендірілген, әсем, көзге түспейтін бөлмелердің мәні, ауыл үйлері туралы ойлағанда санаға келетін нәрсе". Сессон 1920 жылдары Трент паркінде Камлет орнының қазба жұмыстарын жүргізіп, көпірдің негізі болған емен ағаштарын, римдік аяқ киімдерін, қанжарларды және ақ атқа отырған шабандозды бейнелейтін мозаикалық плиткаларды тапты. Үлкен тас ғимараттың іргетасы да табылды. 1999 жылы "Англия мұрасы" қоры қазбаларды қайта толтырды.

Порт Лимпн сарайы

Порт-Лимпн сарайының көзді жаулайтын интерьері де, сәнді бақтары да "шағын" немесе тіпті "ағылшын" деп сипаттауға болмайды. Шындығында, 2016 жылы Сассон туралы жазылған бір рецензияда ол "әуескерлік сарай" деп аталды, бұл жас кезінде Филипптің наразылығын тудырған болуы мүмкін, ол өзін "Ауыл өмірі" мен "Метро Голдвин Майер" арасында екіталай сезінген. Порт-Лимпндегі "Ресей балеттерінен" шабыттанған асханасы, лазурит қабырғаларымен, анабарлы төбесімен, жаде жасыл төсеніштері бар алтын қанатты орындықтарымен және аздап киінген африкалықтардың фризімен, Ротшильдтің және ашық гей адамның өзіне сенімділігін көрсетеді. 1923 жылы ол Британ империясы орденінің Ұлы крестімен (GBE) марапатталды. 2012 жылы Сассонның ордендері аукционда сатылды. Ордендердің ішінде сарай зергері Гаррард жасаған GBE, сондай-ақ Гаррардтың қолынан шыққан CMG мойын белгісі, 1914–15 жұлдызы (лейтенант Сэр П. А. Д. Г. Сассон. Р. Е. Кент Йо. деген жазумен); Британ соғыс медалі және Жеңіс медалі (мажор Сэр П. А. Д. Г. Сассон. Р. Е. Кент Йо. деген жазумен); 1935 жылғы мерейтойлық медаль және 1937 жылғы тәж кигізу медалі (екеуі де A/Cdre Sir Philip Sassoon 601 Squ. A. A. F. деген жазумен); Франциядан – Легион құрметі орденінің рыцары, Француз колониялық Қара жұлдыз орденінің рыцары; Бельгиядан – Корольдік орденнің офицері; француздық және бельгиялық Croix de Guerre ордендері, сарай стилінде жиналған.

Өнер

Ол 1933-1935 жылдары Ұлттық галереяның қамқоршылар кеңесінің төрағасы болды, ал 1930 жылдарығы Жұмыс министрі ретінде Лондонның көптеген ескерткіштері мен саябақтарын көркейтуге жауапты болды. Коллекционер ретінде Филипп Сэсон, Ротшильдтердің көптегені сияқты, негізінен XVIII ғасырғы ағылшын және француз өнерінің туындыларын жинады, бірақ Джон Сингер Сарджент және Уильям Орпен сияқты замандас суретшілердің туындыларын да жинады. Бір кезде Сассунға тиесілі болған мамук шыны мешіт шамшырағы Португалияның Лиссабон қаласындағы Калуст Гүлбенкян мұражайының қорында сақталуда.

Жеке өмір

Сассон ашық түрде гомосексуалдық өмір сүргендігі айтылады. 2016 жылы жарық көрген Сассонның өмірбаянын қараған бір рецензенттің айтуынша, "оның жеке өмірі ол әлемнен жасырған нәрсе болды". Оның жеке қағаздарында "Джекке" – саяхат серігіне арналған бір ғана сырлы хат табылды. Рецензент былай деп қосты: "Көптеген гей және бисексуал достары болғанына қарамастан, "богемиялық айналымдардан" тыс ол әлі де тыйым салынған тақырып болып саналды (гомосексуалдық әрекеттер заңсыз еді). Сондықтан Сассон жұмбақ, жалғыз адам ретінде қарастырылды". Тағы бір рецензент: "Оның сексуалды бағыты оның мінезі мен қызметінің орталық бөлігі болды, бірақ оның көптеген естеліктерінде сексуалдық белсенділікке ешқандай қысым жасалмаған". Ол 1,980,892 фунт стерлинг (1939 жылы 1980892.0, қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) құнды мүлік қалдырды, оған шамамен 800,000 фунт стерлинг мұра салығы төленді. Оның туысы Ханна Губбай (1885–1968), Дэвид Губбайдың жесірі, мүліктің негізгі иегері болды, Порт-Лимпне, Трент-парк және 11,000 фунт стерлингтік жылдық төлемді (1939 жылы 11000.0, қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) мұраға алды. Сассонның қазасынан кейін, оның досы Ноэль Ковард оны "ешқашан қайталанбайтын құбылыс" деп сипаттады. Биограф Дэмиан Коллинстің сөзіне сүйенсек, "Менің ойымша, ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға үш ай қалғанда қайтыс болғандықтан, ол жоғалған алтын дәуірдің бір бөлігіне айналды; соғыс осы тарауды жапты".