Кіріспе

Глазгодағы сериялық кісі өлтіруші, Шотландия.

Библиялық Джон – 1968 және 1969 жылдар аралығында Глазго, Шотландияда үш жас әйелді өлтірген деп саналатын белгісіз сериялық кісі өлтіруші. Библиялық Джонның құрбандары 25-тен 32 жасқа дейінгі қоңыр шашты әйелдер болды, олардың барлығы Глазго қаласындағы би және музыка залы – Барроуленд балу залында өздерінің өлтірушісімен кездескен. Кінәлі адам ешқашан анықталған жоқ, ал іс әлі де шешілмеген және Шотландия қылмыстық тарихындағы ең ауқымды адам іздеу операцияларының бірі болып табылады. Бұл іс Шотландияда алғаш рет Корольдік кеңсесі кісі өлтіруге күдікті адамның суретін жариялауға рұқсат берген жағдай болды. Бұл белгісіз сериялық кісі өлтіруші Киелі кітаптан жиі цитата келтіргендігі және соңғы құрбанының қасында кез келген түрдегі зинаны айыптағандықтан «Библиялық Джон» деп танылды. 2000 жылдардың соңында үш кісі өлтіргені үшін сотталған сериялық кісі өлтіруші және зорлаушы Питер Тобиннің белгілі бір қимылдары мен әрекет ету тәсілдері оның Библиялық Джон болуы мүмкін деген болжамдарға орын берді, бірақ полиция кейін Тобиннің күдікке іліспейтінін анықтады.

Патрисия Докер

1968 жылғы 23 ақпанда 25 жастағы көмекші медбике Патриция Докердің жалаңаш денесі жұмысына бара жатқан адам тарапынан Глазго қаласындағы Battlefield ауданындағы Carmichael Place көшесіндегі гараждың кіреберісінен табылды. Оның денесі Langside Place-тегі үйінен небары бірнеше метр қашықтықта жатқан. Денесінде, әсіресе бет және басқа күшті соққылардың іздері анық көрінді. Ол, мүмкін, белбеу болған қатты баумен мойнынан байланып өлтірілген. Қылмыс орнынан Докердің сөмкесі, сағаты және киімдері жоғалған. Оның киімдері табылған жоқ, сондықтан құрбандының кім екенін ертесі күні әкесі анықтады. Докер күйеуінен ажырасқан, бір баланың анасы еді. Ол өлтірілген түні ата-анасына кешкісін Hope Street көшесіндегі Majestic Ballroom-да би билеуге баратынын айтқан, бірақ себепсіз Барроуленд Ballroom-да көбірек уақыт өткізуді жөн көрді, мүмкін, олардың әр бейсенбі сайын өткізетін 25 жастан асқандарға арналған кешіне байланысты. Ол сол түні үйге оралмағандықтан, ата-анасы оның досымен түн өткізгенін болжады. Бірнеше күннен кейін полиция тергеуі Докердің кешкі уақытта Majestic Ballroom-дан Барроулендке бару үшін кеткенін анықтады. Макдональд Барроулендке жиі баратын, ал отбасылық дәстүр бойынша, оның қарындасы Маргарет О'Брайен оның үш баласына оның болмаған уақытында қарауға тиіс болды. Түн ортасына жақындаған кезде, оны бірнеше адам 25-35 жас аралығындағы, 1.83 метр бойындағы, арық денелі, жақсы киінген және сөйлеуі әдемі жігітпен бірге көрді. Оның шашы қысқа, қоңыр, ақ сызықтары бар, Глазго акцентімен сөйлеген және сөйлеуіне кейде Киелі кітаптан алған қысқа цитаталарды қосатын. Макдональд 17 тамызда түн ортасынан кейін осы адаммен бірге Барроулендтен шығып, соңғы рет шамамен 12:40-та Main Street немесе Landressy Street көшесі бойымен, үйіне қарай барып жатқаны көрінді. О'Брайен әпкесі үйге оралмағандықтан алаңдады. Кейін сол күні ол жергілікті тұрғындардан MacKeith Street-тегі қираған үйден шығып, ішінде дене жатқанын талқылап жатқан балалар туралы естіді. Докерден айырмашылығы, Макдональдтың денесі толық киінген күйде болды. Ол Kelso Street көшесінде таксиден түскен, содан кейін көліктің Earl Street көшесіне бұрылып келе жатқанын көрген.

Күдікті

Күдікті Путтоктың әпкесі Жан Лэнгфорд сипаттағандай, 25-30 жас аралығындағы, биік, арық, жақсы киінген, қызғылт немесе ақ түсті шашы арт жағынан ұқыпты қиылған жас жігіт болған. Оның бойы шамамен 2 метрге жуық. Бұл адам өзін "Джон Темплтон", "Джон Семплсон" немесе "Джон Эмерсон" деп таныстырды. Ол әдепті және көрнекті сөйлейтін адам болды, үш адам таксиде үйге қайтып келе жатқанда Ескі Ғидаттан жиі цитата келтірді, сонымен қатар ол католик та емес, протестант та емес екенін айтты. Лэнгфорд үш адам таксиде отырғанда, бұл адамның оның көлікте болуын қолайсыздық деп санағаны анық болғанын мәлімдеді. Бір сәтте ол әйелдерге алкоголь ішпеу себебін түсіндіріп: "Мен Хогманайда ішімдік ішпеймін, дұға етемін", - деп қосты. Сондай-ақ, ол әкесінің би залдары "зиярат етуге жарамайтын орын" деп есептейтінін, ал осы орындарға барушы әрбір үйленген әйелдің табиғатынан "зиярат етуге бейім" екенін айтты. Лэнгфорд детективтерге Путтокты бірге алып жүрген адамның "ұзын бойлы, арық" болғанын, қоңыр түсті, жақсы тігілген "Рид энд Тейлор" фирмалық костюм кигенін және "Эмбасси" сигареттерін шеккенін айтты. Ол сондай-ақ, оның Глазго қаласының Йокер ауданындағы бірнеше ішімдік орындарымен таныс болғанын және бір кезде зертханада жұмыс істегенін еске алды. Ол оның ерекше бет ерекшеліктерін, мысалы, алдыңғы тістерінің бір-біріне жабысып тұрғанын сипаттады. Алайда, Барроуленд балуаны бұл сипаттаманың көп бөлігін жоққа шығарды, бұл адамның қара шашы бар, бойы аласа және жақсы сөйлейтін адам болғанын мәлімдеді. Күдікті соңғы рет түнгі автобустың жүргізушісі мен кондукторы көрген. Олар 31 қазан күні сағат 2:00 шамасында Думбартон жолы мен Грей көшесінің қиылысында Лэнгфорд сипаттағандай жас жігіттің автобустан түсіп жатқанын байқады. Ол өте шаршаған күйде болды, киімдері лайлы, бір көзінің астында қызыл із болды. Екі куәгер де оның бір жеңінің қысқа манжетін жиі жеңінің ішіне тығып тастағанын еске алды (Хелен Путтоктың денесімен бірге ер адамның манжеткасы табылған). Бұл адам соңғы рет Клайд өзенінен қаланың оңтүстік жағына өтетін қоғамдық паромға қарай барып жатқан көрінді.

"Джон Уайт"

Бір бұрынғы бас инспектор Лес Браун (сол кезде Стратклайд полициясында жұмыс істеген) қазіргі тергеушілерге 1969 жылы күдіктіні қамау туралы мәлімет берді, ол өте мүмкін қылмыскер деп санайды, бірақ қарапайым ғана себеппен қарастырылмады – оның алдыңғы тістері ерекше көзге түспейтіндей біріне-бірі жапсарған емес. Браунның сөзіне қарағанда, ер адам тұтқындалуға бірден бұрын Барроуленд сарайында жас әйелмен дауласып, тергеушілердің көңілін қоздырған, алайда бұл күдікті қамақтан босатылды, тіпті ол бет-кейсімен ұқсас болған және алғаш жалған есім мен мекенжай беріп, кейін Горбалста нақты есімін және мекенжайын айтқан болатын. Браунның айтуынша, осы күдіктінің алдыңғы тістері ерекше көзге түспейтіндей біріне-бірі жапсарған жоқ – бірақ бір полиция сержанты оның соңғы күдікті екенін мойындаған, осы факті ғана оны босатуға жеткілікті болды. Арыз беруші немесе күдікті туралы ештеңе естілген жоқ.

Ханна Мартин зорлаушы

"Библиялық Джон" кісі өлтіргеннен кейін бірнеше әйелдер "Барроуленд" клубында өткізген кештен кейін жыныстық шабуылға ұшырағанын мәлімдеді. Осы әйелдердің бірі, Ханна Мартин, "Библиялық Джоннан" зорлық пен зорлауға ұшырағанын, содан кейін 1970 жылдың қаңтарында Глазго Корольдік Жұмылдыру ауруханасында оның баласын дүниеге келтіргенін айтты; ол қызды бастапқыда Изобель деп атады. 1969 жылдың сәуірінде Мартин "Барроулендке" барды; ол би залдан бойы ұзын ер адаммен бірге шықты және одан кейін оныңмен жыныстық қатынасқа түсті. Мартин оның үйіне апарып салу туралы ұсынысын қабылдады. Алайда, жолда ер адамның мінез-құлқы одан әрі агрессивті болды, ал Мартин мас күйде және шабуылға ұшырауы мүмкін деп қорқып, ер адамның машинасына құсып жіберді. Содан кейін ол кісі оны машинадан шығарып, тастап кетті, оны тротуарда жалғыз қалдырды. Бір автор, Дэвид Лесли, Мартиннің қызы "Библиялық Джонның" кім екенін анықтауға мүмкіндік беретін жалғыз нақты дәлел болуы мүмкін деп мәлімдеді.

Джон Ирвин МакИннес

1996 жылы Стратклайд полициясы Джон Ирвин МакИннестің денесін Оңтүстік Ланаркширдегі Стоунхаус қаласындағы зираттан эксгумациялады. Шотланд гвардиясында қызмет еткен МакИннес 1980 жылы 41 жасында өз-өзіне қол жұмсады, жоғарғы жағынан қан тамырларын кесіп өзін-өзі өлтірді. Ол "Библиялық Джон" ісіндегі алғашқы күдіктілердің бірінің туысы және жоғары шенді полиция қызметкерімен туыс болды. Хелен Путтокқа тиесілі шұлықтардан алынған сперма үлгілерімен салыстыру үшін МакИннес денесінен ДНК үлгісі алынды. Сол кездегі психиатрдың баяндамасына сәйкес, МакИннес таңдаған ерекше өзін-өзі өлтіру әдісі психопатияға ұқсас болды, бұл МакИннес "соңғы қызығушылықты" сезіну үшін өз өмірін өз қолымен аяқтаған болуы мүмкін деген ойға келді. МакИннесті Хелен Путтокты өлтірумен байланыстыратын мәліметтер болды. 1996 жылдың шілде айында Корольдік сот МакИннесті "Библиялық Джон" қылмысына қатысы болмаған деп ресми түрде ақтады.

Питер Тобин

Бірнеше криминологтар мен тергеушілер сериялық кісі өлтіруші Питер Тобин Киелі кітаптағы Джон болуы мүмкін деген болжам жасады. Тобин 2007 жылғы мамыр айында 2006 жылы зорланған, ұрып-соғылған, содан кейін пышақпен өлтірілген поляк студенті Анжелика Клюктің өлтіруінен сотталды; ол 1969 жылдың тамыз айынан бастап 20 жыл Брайтон қаласында тұрды, ал 1980-жылдардың соңынан бастап Шотландияда немесе Англияның оңтүстігінде кезекпен тұрып өтті. Сондай-ақ, кейінгі екі кісі өлтіруі көшірмелі кісі өлтірулер немесе бір қылмыскер жасаған жалғыз екі оқиға болуы мүмкін деген пікірлер айтылды. Полиция үш кісі өлтіруді де бір адам жасады деген қорытындыға тым ерте келгендігі үшін, осылайша өз тергеуіне кедергі келтіргені үшін сынға ілікті. 2004 жылы полиция қылмыскерді анықтау мақсатында бірнеше ер адамның генетикалық тестілеуін жүргізу ниеттерін жариялады, барлық қатысушылардан қан үлгілерін тапсыру сұралды. Бұл әрекеттер алдында, Киелі кітаптағы Джонға жатқызылған соңғы қылмыс орнынан алынған сперма үлгілері екі жыл бұрын жасалған ұсақ қылмыс орнынан алынған ДНК үлгісімен 80% сәйкес келетіндігі анықталған еді. Бұл үлгі полиция қызметкерлеріне қылмысты жасаған адамның өлтірушімен туыс екеніне сенімділік берді. Киелі кітаптағы Джонмен ұзақ әңгімелескен жалғыз куәгер Жан Лэнгфорд 2010 жылдың қыркүйек айында 74 жасында қайтыс болды. Лэнгфорд полицияға күдіктінің сипаттамасын берді, ол күдіктінің сыртқы келбетіне қатысты ең маңызды ақпарат болып табылады және осы сурет әлі де қолданылуда. Профессор Уилсонның Питер Тобин Киелі кітаптағы Джон болуы мүмкін деген пікіріне қарамастан, Жан Лэнгфорд көп жылдар өткен соң қарындасының өлтірушісі туралы сөйлегенде, бұл теорияны жоққа шығарды, Тобиннің қарындасы өлтірілген түні онымен таксиде бірге болмағанын нақты айтты.

Теледидар

Би-Би-Си 30 минуттық деректі фильмді шығарды, ол Киелі кітаптағы Жонның жасаған кісі өлтірулеріне арналған. Хью Кокрейн ұсынған бұл эпизод 1970 жылдың 18 қыркүйегінде көрсетілді және Еремия кітабының 23 тарауының 24-аятынан тікелей үзінді келтіріп, қылмыскерді өзін полицияға тапсыруға шақырды: "Кімде-кім өзін жасырын орындарға жасыра алады, Мен оны көре алмаймын ба?" - дейді Ие. STV телеарнасы Киелі кітаптағы Жонның жасаған кісі өлтірулеріне арналған 45 минуттық деректі фильмді көрсетті. "Киелі Жонды іздеу" атты бұл деректі фильм алғаш рет 2011 жылы көрсетілді және Питер Тобиннің үш кісі өлтіруші болуы мүмкін деген мүмкіндікті зерттейді. Киелі кітаптағы Жонның ісі 2005 жылдың желтоқсан айында "Шешілмеген" бағдарламасының бір бөлімінде жарияланды. Алекс Нортонның баяндауымен, бағдарлама ең алдымен соңғы құрбан болған Хелен Путтоктың өліміне назар аударады және Путтоктың күйеуі Джорджпен сұхбаттасуды қамтиды. Би-Би-Си Шотландияның екі бөлімді деректі фильмі Киелі кітаптағы Жонды ұстауға жасалған іздеуге арналған. "Киелі Жонға аң ауру" деп аталатын бұл эпизодты алғаш рет BBC Шотландия 2021 жылдың қарашасында, ал Ұлыбританияда BBC Two 2022 жылдың қаңтарында көрсетті. Бағдарламаға Джордж Путток, жазушы Эндрю О'Хаган, журналист Магнус Линклейтер және психолог Дэвид Кантер үлес қосты.

Радио/Подкаст

Би-би-си дыбыстары Библиялық Жохан жасаған кісі өлтірулерге арналған 13 бөлімдік серияны эфирге шығарды. Журналист Одри Гиллан ұсынған және "Библиялық Жохан: Сериялық кісі өлтірушінің қалыптасуы" деп аталған бұл серия 2022 жылдың 29 қыркүйегі мен 7 желтоқсаны аралығында көрсетілді.