Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық аспап
Musical instrument
Дайын пианино – бұл ішектеріне гайкалар, бұрандалар, сөндіргіштер, резеңке өшіргіштер және/немесе басқа да заттарды орналастыру арқылы дыбыстарын уақытша өзгертілген пианино. Оның пайда болуы әдетте Джон Кейдждің 1940 жылы «Баканал» биі үшін жазған музыкасына байланысты, ол Сиэтлдегі өнер көрсету орнындағы шектеулі кеңістікке байланысты перкуссиялық ансамбльге қатысты. Кейдж Генри Коуэллді пианиноның кеңейтілген техникасын, яғни клавиатураның орнына пианино ішіндегі ішектерді манипуляциялауды дамытуға шабыттандырған деп айтады. Кейдждің «Сонаталар мен Интерлюдиялар» (1946–48) жинағында көрсетілгендей, пианиноның әрбір пернесі өзіне тән тембрге ие, ал ішектің бастапқы биіктігі міндетті түрде анықталмайды. «Una corda» педалін пайдалану арқылы қосымша әртүрлілікке қол жеткізуге болады. Ферранте және Тейхер 1950–1980 жылдар аралығында өздерінің альбомдарындағы кейбір пьесаларында жартылай дайын пианиноны қолданды. Денман Марони сияқты басқа музыканттар концерттерде дайын пианиноны пайдаланады, ал Кор Фулер мен Роджер Миллер өздерінің музыкалық альбомдарында дайын пианиноны қолданудың әр түрлі тәсілдерін әзірледі. Сонымен қатар, кейінгі репертуарға үлкен үлес қосқандарға Лу Харрисон, Паулин Оливерос, Джеймс Тенни және Кристиан Вольф жатады. Дұрыс дайындалған пианиноны «дайындалмай қалдырғанда», оның бұрын дайындалғанын ешкім байқамауы керек. Оңай қайтаруға келмейтін зақымдарға әкелетін өзгерістерді, мысалы, «тақи пианино» сияқты аспапты тұрақты түрде пайдалану арқылы шешуге болады. Дайын пианиномен байланысты басқа да техникаларға акустизатор жатады.
A prepared piano is a piano that has had its sounds temporarily altered by placing bolts, screws, mutes, rubber erasers, and/or other objects on or between the strings. Its invention is usually traced to John Cage's dance music for Bacchanale (1940), created for a performance in a Seattle venue that lacked sufficient space for a percussion ensemble. Cage has cited Henry Cowell as an inspiration for developing piano extended techniques, involving strings within a piano being manipulated instead of the keyboard. Typical of Cage's practice as summed up in the Sonatas and Interludes (1946–48) is that each key of the piano has its own characteristic timbre, and that the original pitch of the string will not necessarily be recognizable. Further variety is available with use of the una corda pedal. Ferrante & Teicher between 1950 and 1980 used partially prepared pianos for some of their tunes in their albums. Other musicians, such as Denman Maroney use prepared piano for performances, whereas Cor Fuhler and Roger Miller have developed their own ways of using prepared piano in their musical albums. Additionally, notable contributors to the subsequent repertoire include Lou Harrison, Pauline Oliveros, James Tenney, and Christian Wolff. When a properly prepared piano has been "unprepared", it should be impossible for anyone to tell that it had ever been prepared. Changes causing less easily reversible damage can be served by permanently dedicating an instrument, such as the tack piano. Other techniques related to prepared piano include the Acoustisizer.
Тарихи прецеденттер
Кейдж дайын фортепианоның басты шабыт көзі ретінде Генри Коуэллді (1897–1965) жиі атады. Коуэлл «тартылған фортепиано» деп атаған фортепианоны кеңейтілген орындау техникаларын жасады, ол клавиатураны пайдаланбай, фортепианоның ішіне қол салып, ішектерді тартып, сырып, қырып, соғып және басқа да түрлі әрекеттер арқылы тікелей манипуляциялауды қамтиды. Ол бұл техникаларды «Эол арфасы» (1923) және «Банши» (1925) сияқты көптеген шығармаларында жетілдірді. 20 ғасырдың басындағы бірнеше шығармаларда қағаздың кішкене бөліктері қажет болды, бұл әсер ерте фортепианолардағы пергамент «фагот» педалын еске түсіреді. Үндістанның классикалық музыкасына негізделген «Рагамалика» (1912–22) шығармасында француз композиторы Морис Делаж (1879–1961) үнді барабанының дыбысын имитациялап, бас кілтінің екінші жолындағы B нотасының астына картон бөлігін қоюды талап етеді. Оның 1925 жылғы үлкен оркестрге арналған «Хорос №8» шығармасында Хайтор Вилла-Лобос екінші пианистке ішектердің арасына қағаз бөліктерін салуды бұйырады. Морис Равельдің «L'enfant et les sortilèges» (1920–1925) шығармасында Luthéal пайдалану көзделген, бірақ қағазбен ойналатын фортепианоны да қолдануға рұқсат етіледі.
Cage frequently cited Henry Cowell (1897–1965) as the primary inspiration for the prepared piano. Cowell pioneered piano extended techniques for what he dubbed "string piano", involving reaching inside the piano and pluck, sweep, scrape, thump, and otherwise manipulate the strings directly, rather than using the keyboard. He developed these techniques in numerous pieces such as Aeolian Harp (1923) and The Banshee (1925). Pieces of paper were called for in several early 20c works, the buzzing effect reminiscent of the parchment 'bassoon' pedal of early fortepianos. In his Ragamalika (1912–22), based on the classical music of India, French composer Maurice Delage (1879–1961) calls for a piece of cardboard to be placed under the B in the second line of the bass clef to dampen the sound, imitating the sound of an Indian drum. In his Chôros No. 8, a 1925 work for large orchestra, Heitor Villa Lobos instructs the 2nd pianist to insert pieces of paper between the strings Maurice Ravel's L'enfant et les sortilèges (1920 1925) calls for Luthéal, but allows piano with paper to substitute.
Джон Кейдж
"Дайындалған фортепиано" өнертабысы, әдетте, Джон Кейдж есімімен байланыстырылады. Кейдж алғаш рет Сивилла Форттың "Баканал" биіне музыка жазуға шақырылғанда фортепианоны дайындады (оның мерзімі 1938 немесе 1940 жылдар деп әртүрлі айтылады). Осыған дейін Кейдж тек соқпалы аспаптар ансамблі үшін шығармалар жазып келген, бірақ Форттың биі қойылатын зал соқпалы аспаптар тобына орын таппады. Бар болғаны бір ғана концерттік фортепиано қол жетімді болды. Біраз ойланғаннан кейін Кейдж, "бір ғана пианистің қолына бүкіл соқпалы оркестрдің мүмкіндіктерін сыйғызуға болады. Егер кеңейтілген пернетақта болса, бір музыкант фортепиано ішінде шексіз нәрселер жасай алады" деді.
The invention of the "prepared piano", per se, is usually traced to John Cage. Cage first prepared a piano when he was commissioned to write music for Bacchanale, a dance by Syvilla Fort (its date is variously given as 1938 or 1940). For some time previously, Cage had been writing exclusively for a percussion ensemble, but the hall where Fort’s dance was to be staged had no room for a percussion group. The only instrument available was a single grand piano. After some consideration, Cage said that he realized it was possible "to place in the hands of a single pianist the equivalent of an entire percussion orchestra With just one musician, you can really do an unlimited number of things on the inside of the piano if you have at your disposal an exploded keyboard".
Басқа композиторлар, аранжировщиктер, орындаушылар және композициялар
Ferrante & Teicher – американдық фортепиано дуэті, ұзақ мансабында (1947–1992) жүзден астам жеңіл классикалық және танымал «оңай тыңдалатын» альбомдар шығарды. 1950–1980 жылдар аралығында олар перкуссиялық эффекттер қосу үшін бірнеше пьесаларында ішінара дайындалған фортепианоларды пайдаланды. The Velvet Underground & Nico (1967) альбомындағы «All Tomorrow's Parties» әнінде Джон Кейл фортепианосын қағаз қыстырғыштар тізбегімен дайындады. 1968 жылғы «Blues Roots» альбомында Дейв Брубек «Blues Roots» әніне хонки-тонк дыбысын беру үшін ішектерге мыс жолақтар жайып, фортепианоны дайындады. Денман Маруни «гиперпиано» деп атаған аспапта ойнайды, ол «мыс тақталар, алюминий иінтәстіктер, резеңке блоктар, пластикалық қораптар және басқа да тұрмыстық заттармен ішектерді тоқтату, жылғалау, иілу, тарту және шұғыналауды» қамтиды. Кор Фулер 1980-ші жылдары көптеген фортепианоның ішкі техникаларын дамытты және 1995 жылы GeestGronden лейблінде өзінің алғашқы дайындалған фортепиано сололық альбомын – 7CC IN IO жазды; АҚШ-тың Erstwhile Records лейблінде Джон Тилбери және M. I. M. E. O. есімді музыканттармен бірге «Caravaggio қолы» альбомын жазды; ал 2007 жылы француздық Potlatch лейблінде Stengam шығарды. 1982 жылдан бері Роджер Миллер өзінің жұмысында дайындалған фортепианоға өзгеше көзқарас қалыптастырды, бастапқыда Mission of Burma тобының «Trem II» синглінде. Миллер содан бері көптеген альбомдар шығарды (Ace of Hearts, SST, New Alliance, Atavistic және Matador сияқты лейблдерде), оларға осы техника енгізілген. 2009 жылдан бері оның концерттік залда орындалатын композицияларында көбінесе дайындалған фортепиано қолданылады. 1975 жылғы «Another Green World» альбомында композитор Брайан Ино «Little Fishes» пьесасында дайындалған фортепианоны пайдаланды. Ол сондай-ақ Дэвид Боуидің «Lodger» (1979) альбомында ойнады. Хаушка, яғни Волкер Бертельман, 2005 жылы «The Prepared Piano» альбомында дайындалған фортепиано әдістерін қолданды. 2001 жылғы «Drukqs» альбомының бірнеше Aphex Twin композициялары дайындалған фортепианоны пайдаланады. Джон Маккидің «Wine Dark Sea» желді симфониясының үшінші бөлімі шыны таяқшалармен дайындалған фортепианоны қолданады. Шыны таяқшалардың және ішектердің үстінен сыпырылған қасықтың үйлесімі «тақтадағы тырнақтардың сызылуы» сияқты дыбыс тудырады, бұл Одиссейдің әлемнен тыс кеңістіктегі көрінісін бейнелейді. Кристин Хейтер Lingua Ignota есімімен гастрольдік сапарда вилка, киім қыстырғыштары, ауыр шайырмен жабылған балық аулау жіптері, қоңыраулар, тізбектер және шамдармен дайындалған фортепианода өнер көрсетті. Келли Моран, американдық композитор және продюсер 2017 жылғы «Bloodroot» альбомында дайындалған фортепиано техникаларын кеңінен пайдаланды.
Ferrante & Teicher were an American piano duo who produced over a hundred albums of light classical and popular "easy listening" in their long careers (1947–1992). Between 1950 and 1980 they included partially prepared pianos on a number of their tunes to add percussive effects. On "All Tomorrow's Parties" from The Velvet Underground & Nico (1967), John Cale prepared his piano with a chain of paper clips. On his 1968 album Blues Roots, Dave Brubeck prepared a piano by laying copper strips across the strings to give the song "Blues Roots" a honky tonk sound. Denman Maroney performs on what he has dubbed 'hyperpiano', which "involves stopping, sliding, bowing, plucking, striking and strumming the strings with copper bars, aluminum bowls, rubber blocks, plastic boxes and other household objects." Cor Fuhler pioneered many inside piano techniques during the 1980s and recorded his first prepared piano solo album 7CC IN IO on GeestGronden in 1995; recorded The Hands of Caravaggio with John Tilbury and M. I. M. E. O. on the USA label Erstwhile Records; and in 2007 he released Stengam on the French label Potlatch. Since 1982, Roger Miller has developed his own take on prepared piano in his work, initially on Mission of Burma's single "Trem II". Miller has since released many albums (on labels including Ace of Hearts, SST, New Alliance, Atavistic and Matador) incorporating this technique. His concert hall compositions since 2009 have often utilized prepared piano. On his 1975 album Another Green World, composer Brian Eno employed prepared piano on the track "Little Fishes". He also played it on David Bowie's Lodger (1979) album. Hauschka, aka Volker Bertelmann, employed prepared piano techniques in his album The Prepared Piano in 2005. Several Aphex Twin compositions from the 2001 album Drukqs make use of prepared piano. The third movement of John Mackey's wind symphony, Wine Dark Sea, utilizes piano prepared with glass rods. The combination of the glass rods, as well as a spoon scraped over the strings, work to create a dissonant "fingernails on chalkboard," setting the scene of Odysseus in the underworld. Kristin Hayter, while on tour under the moniker Lingua Ignota, has performed on a piano prepared with forks, clothes pins, fishing wire with heavy rosin, bells, chains, and a clamp lamp. Kelly Moran, an American composer and producer makes extensive use of prepared piano techniques on her 2017 album Bloodroot.
Акустизатор
Акустизатор – кішкентай рояль негізінде құрылған, ішіне динамиктер, магниттік гитаралық датчиктер, PZМ микрофондары және дайындалған фортепианоның ішектері енгізілген электроакустикалық музыкалық аспап. Ол 1983 жылы Калифорния мемлекеттік университетінің Домингуес Хиллс қаласындағы дипломдық жоба аясында Ричард Бунгердің (Well Prepared Piano авторы) шәкірті Боб Фенгер құрастырды. Динамиктер аспаптың төменгі жағына орнатылған, өз күшейткіш дыбысын тікелей резонаторлық тақтаға қайтарады, ал ішектер мен магниттік датчиктер амплитудалық күшею циклын құрайды, бұл өз кезегінде ілмектелген кинетикалық осцилляторларды (тербеліске сезімтал материалдардан жасалған жиынтықтар) қоздырып, тербеліске келтіреді. Екінші басқару параметрлері жақын орналасқан микрофондар мен PZМ (пиэзоэлектрлік контактілік микрофондар) арқылы кинетикалық осцилляторлардан тербеліс және дыбыс құбылыстарын бөліп алуға мүмкіндік береді. Аспапты ойлап тапқан автордың мақаласы 1991 жылғы сәуір айында Калифорния штаты, Никасио қаласында шығатын "Экспериментальді музыкалық аспаптар" журналында жарияланды. Мақалада кинетикалық осцилляторлардың суреттері мен құрылыс процесінің кезеңдері, соның ішінде динамик жүйесінің орналасуының астынан түсірілген суреті бар.
The Acoustisizer is an electroacoustic musical instrument built from a small grand piano with built in speakers, magnetic guitar pickups, PZMs, and prepared piano strings. It was built as part of a graduate thesis project at California State University Dominguez Hills by Bob Fenger (1983), a student of Richard Bunger (author of the Well Prepared Piano). Speakers are built into the bottom of the instrument, redirecting its own amplified sound back onto the sounding board, with strings and magnetic pickups creating an amplitude intensity loop, which in turn drives and vibrates suspended kinetic oscillators (assemblages of vibration sensitive materials). Secondary control parameters allow extraction of vibration and sound phenomena from the kinetic oscillators through a series of proximity microphones and PZMs (piezo electric contact mics). An article by the inventor was published in Experimental Musical Instruments Magazine April 1991, Nicasio, California. It includes pictures of the kinetic oscillators and stages of the construction process, including an underbody view of the speaker system configuration.