Фортепиано: құрылысы, түрлері және қолданылуы

Кіріспе

Пернетақталы аспап

Музыкалық аспап. Пернетақта - пернетақталы аспап. Пианиноның пернелері басылғанда, оның механизмі ішектерге соққы беретіндей етіп дыбыс шығарады. Көптеген пианиноларда 88 қара және ақ перне болады, олар хроматикалық гамманың әрбір нотасын көрсетеді және пернетақтаның жеті октавадан бір толық октавадан астам кеңістігінде қайталанады. 52 ақ перне бар, олар «табиғи» деп аталады, ал 36 қара перне «диез» деп аталады. Табиғи ноталар кез келген бастапқы нотаға тән толық және жарты қадамдарды қайталайды. Бұл үлгілер диатоникалық гамманы анықтайды. 36 диез толық қадамдар мен кіші терциялардың үлгісін қайталайды, бұл пентатоникалық гамманы анықтайды. Біз көбінесе ақ ноталарды До мажор гаммасының құрамы деп ойлаймыз, бірақ бұл жай ғана сәйкестік. Мажор гаммалары әрқашан кез келген бастапқы нотадан (қара немесе ақ) осы ретпен жоғарылайтын ноталардан тұрады: толық қадам, толық қадам, жарты қадам, толық қадам, толық қадам, толық қадам және жарты қадам. Біз «До» нотасынан бастағанда, бұл үлгі толығымен ақ ноталарда кездеседі. Қара пернелер табиғи ноталардан жоғары орналасқан, олар тар және табиғи ноталардың артқы екі бөлігінің ішінде орналасқан, бұл пернетақтаға хроматикалық гамманы қолмен басқаруға ыңғайлы кеңістікте орналастыруға мүмкіндік береді. Пианиноның екі негізгі түрі бар: рояль және тік пианино. Рояль жақсырақ дыбыс пен кілттерді басқарудың жоғары дәлдігін ұсынады, сондықтан орын мен бюджет мүмкіндік бергенде оған көбірек басымдық беріледі. Рояль шебер пианистерді қабылдайтын концерт залдарында да қажет деп есептеледі. Тік пианино кішкентай өлшемі мен төмен бағасының арқасында көбірек қолданылады. Кілтті басып тұрғанда, ішіндегі ішектерге қапталған ағаш балғалар соғылады. Дыбыс тербелістері көпір арқылы дыбыс тақтасына беріледі, ол дыбысты күшейтеді, акустикалық энергияны ауаға жеткізеді. Кілт босатылғанда, демпфер ішектің тербелісін тоқтатады, соның салдарынан дыбыс тоқтатылады. Көптеген ноталарда үш ішек болады, бас ноталарында болмаса, онда бірден екіге дейін азаяды. Педальдарды қолдану арқылы, пернетақтаның астында орналасқан, кілттер босатылған кезде ноталарды ұзарта алады, демпферлер ішектерден көтеріледі. Сустейн педалі пианистерге дыбысты біріктіруге және жабуға, сондай-ақ экспрессивті және әртүрлі дыбыстарға қол жеткізуге мүмкіндік береді. 19 ғасырда, романтикалық музыка трендтерінің ықпалымен, фортепиано құйма темірден жасалған корпус (бұл ішектердің кернеуін арттырды) және альикотты ішектер сияқты өзгерістерді қабылдады, бұл рояльге күшті дыбыс, ұзақ сустейн және бай тональды сипаттама берді. Ғасырдың соңында пианиноның кеңінен таралуы отбасыларға жаңадан шыққан музыкалық шығарманы отбасының бір мүшесі орындаған қарапайым нұсқада тыңдауға мүмкіндік берді. Пианино классикалық, джаз, дәстүрлі және эстрадалық музыкада жеке және ансамбльдік орындаулар, сүйемелдеу, композициялау, ән жазу және репетициялар үшін кеңінен қолданылады. Салмағы мен құнына қарамастан, пианиноның жан-жақтылығы, музыканттарды оқытудағы маңыздылығы және концерт залдарында, мектептерде және репетиция орындарында кеңінен қолданылуы оны Батыс әлемінде танымал аспапқа айналдырды.

The piano is a keyboard instrument that produces sound when its keys are depressed, through engagement of an action whose hammers strike strings. Most pianos have a row of 88 black and white keys, representing each note of the chromatic scale as they repeat throughout the keyboard's span of seven and a quarter octaves. There are 52 white keys, known as “naturals”, and 36 black keys, known as “sharps”. The naturals repeat a pattern of whole steps and half steps unique to any given starting note. These patterns define a diatonic scale. The 36 sharps repeat a pattern of whole steps and minor thirds, which defines a pentatonic scale. We commonly think of the white notes as outlining the C Major scale, but this is happenstance. Major scales are always composed of notes that ascend, from any given starting key (whether black or white), in this order: whole step, whole step, half step, whole step, whole step, whole step, and half step. It just happens that when we begin on a ‘C’, this pattern exists entirely on the white notes. The black keys are raised above the naturals, are narrower and sit within a cutout in the back two thirds of the naturals, which allows the keyboard to include the chromatic scale within a space that is manageable by the hand. There are two main types of piano: the grand piano and the upright piano. The grand piano offers better sound and more precise key control, making it the preferred choice when space and budget allow. The grand piano is also considered a necessity in venues hosting skilled pianists. The upright piano is more commonly used due to its smaller size and lower cost. When a key is depressed, the strings inside are struck by felt coated wooden hammers. The vibrations are transmitted through a bridge to a soundboard that amplifies the sound by coupling the acoustic energy to the air. When the key is released, a damper stops the string's vibration, ending the sound. Most notes have three strings, except for the bass, which graduates from one to two. Notes can be sustained when the keys are released by the use of pedals at the base of the instrument, which lift the dampers off the strings. The sustain pedal allows pianists to connect and overlay sound, and achieve expressive and colorful sonority. In the nineteenth century, influenced by Romantic music trends, the fortepiano adopted changes such as using the cast iron frame (which allowed much greater string tensions), and aliquot stringing which gave grand pianos a more powerful sound, a longer sustain, and a richer tone. Later in the century, as the piano became more common, it allowed families to listen to a newly published musical piece by having a family member play a simplified version. The piano is widely employed in classical, jazz, traditional and popular music for solo and ensemble performances, accompaniment, and for composing, songwriting and rehearsals. Despite its weight and cost, the piano's versatility, extensive training of musicians, and widespread availability in venues, schools, and rehearsal spaces have made it a familiar instrument in the Western world.

Тарих

Пианиноның негізі бұрынғы клавиатуралы аспаптардағы технологиялық жаңалықтарға негізделген. Құбырлы орган ежелден бері қолданылып келеді, сондықтан құбырлы органның дамуы аспап жасаушыларға дыбық биіктігін шығаратын пернетақта механизмдерін жасауды үйренуге мүмкіндік берді. Бірінші соғылатын жіпті аспаптар – Еуропада орта ғасырларда пайда болған балғалы дульцимерлер болды. Орта ғасырларда, соғылатын жіптері бар пернетақта аспаптарды жасауға бірнеше әрекеттер жасалды. 17 ғасырға қарай, клавикорд пен клавесин сияқты аспаптардың механизмдері жақсы дамыған еді. Клавикордада жіптер тангенстермен соғылады, ал клавесинде орындаушы пернені басса, олар механикалық түрде қауырсынмен тартылады. Әсіресе клавесин механизміне арналған ғасырлар бойы жүргізілген жұмыстар аспап жасаушыларға жіптерді дыбыстатуға арналған пернетақтаның корпусын, дыбыс тақтасын, көпірін және механикалық жүйесін жасаудың ең тиімді жолдарын көрсетті. Ағылшын тіліндегі "piano" сөзі итальян тіліндегі "pianoforte" сөзінің қысқартылған түрі, ол "piano e forte col clavicembalo" ("жұмсақ және күшті клавесин") деген сөзден шыққан. Дыбыс күшінің (громкость) өзгеруі пианисттің қолдың қысымына (пернелерге) жауап ретінде туындайды: қысым неғұрлым күшті болса, соғұрлым күшті соққы жіптерге тиеді, ал дыбыс неғұрлым қатты және шабуыл неғұрлым күшті болады. 1700 жылдары ойлап табылған фортепиано – бұл дыбыс пен тембрдің күшіне қарай дыбыс деңгейін өзгертуге мүмкіндік берген алғашқы пернетақта аспабы, бұл мүмкіндік құбырлы орган мен клавесинге тән емес.

Өнертабыс

Пианиноны ойлап тапқан италиялық Бартоломео Кристофори (1655–1731) болды, ол Падуа қаласында тұрып, Тоскананың Ұлы князі Фердинандо де Медичидің аспаптар сақтаушысы қызметін атқарды. Кристофори клавесин жасау шебері болған және ішекті пернетақталы аспаптар туралы білімді жақсы білген. Осы пернетақта механизмдері мен әрекеттері туралы білімі оған алғашқы пианиноларды жасауға көмектесті. Кристофори алғаш рет пианиноны қашан жасағаны нақты белгісіз. Оның жұмыс берушілері, Медичи отбасы жасаған тізімде 1700 жылға дейін пианиноның бар екендігі көрсетілген. Бүгінгі күні сақталған үш Кристофори пианиносы 1720 жылдарға жатады. Кристофори аспапты «un cimbalo di cipresso di piano e forte» («жұмсақ және қатты кипарис пернетақтасы») деп атады, ол уақыт өте келе pianoforte, fortepiano, ал кейінірек жай ғана пиано деп қысқартылды. Кристофоридің үлкен жетістігі – ноталарды соққымен ойнайтын ішекті пернетақталы аспапты жасау болды. Соққыны жасаған балға ішекке тиюі керек, бірақ онымен байланыста болмауы керек, себебі үнемі байланыс дыбысты басаңдатып, ішектің дірілдеуін және дыбыс шығаруын тоқтатуы мүмкін. Яғни, ішекке соққаннан кейін балға тез арада ішектен түсіп (немесе кері соққы беруі) керек. Сонымен қатар, балға қатты секіріп кетпей, тынығу күйіне оралуы керек (осылайша ноталардың кездейсоқ қайталануына жол бермеу керек), және ол перне басылғаннан кейін дереу ойнауға дайын күйге оралуы керек, сонда ойнаушы қалаған кезде бір нотаны жылдам қайталай алады. Кристофоридің пианино механизмі келесі ғасырда пайда болған пианино механизмдерінің көптеген түрлеріне үлгі болды. Кристофоридің алғашқы аспаптары жұқа ішектерден жасалған және қазіргі пианинодан әлдеқайда тыныш болды, бірақ олар клавикордпен салыстырғанда әлдеқайда қаттырақ және ұзағырақ дыбыс шығарды – бұл ойнаушының сезіміне, пернелерді басу жылдамдығына жауап беретін динамикалық нюанстар жасауға қабілетті жалғыз бұрынғы пернетақталы аспап. Клавикорд дыбыс көлемін және дыбыстың ұзақтығын басқаруға мүмкіндік берсе де, тіпті ең қатты дыбыста да салыстырмалы түрде тыныш болады. Клювник жеткілікті қатты дыбыс шығарады, әсіресе екі мануалды клавесиннің екі мануалына әр перне қосылғанда, бірақ ол жеке ноталарға динамикалық немесе экспрессивті басқаруды ұсынбайды. Пианино белгілі бір мағынада ескі аспаптардың ең жақсы қасиеттерін біріктіреді, клавесин сияқты дыбыспен ойнау мүмкіндігін және ойнаушының сезімімен динамиканы үздіріссіз өзгерту қабілетін ұсынады.

The invention of the piano is credited to Bartolomeo Cristofori (1655–1731) of Padua, Italy, who was employed by Ferdinando de' Medici, Grand Prince of Tuscany, as the Keeper of the Instruments. Cristofori was an expert harpsichord maker, and was well acquainted with the body of knowledge on stringed keyboard instruments. This knowledge of keyboard mechanisms and actions helped him to develop the first pianos. It is not known exactly when Cristofori first built a piano. An inventory made by his employers, the Medici family, indicates the existence of a piano by the year 1700. The three Cristofori pianos that survive today date from the 1720s. Cristofori named the instrument un cimbalo di cipresso di piano e forte ("a keyboard of cypress with soft and loud"), abbreviated over time as pianoforte, fortepiano, and later, simply, piano. Cristofori's great success was designing a stringed keyboard instrument in which the notes are struck by a hammer. The hammer must strike the string, but not remain in contact with it, because continued contact would damp the sound and stop the string from vibrating and making sound. This means that after striking the string, the hammer must quickly fall from (or rebound from) the strings. Moreover, the hammer must return to its rest position without bouncing violently (thus preventing notes from being re played by accidental rebound), and it must return to a position in which it is ready to play again almost immediately after its key is depressed, so the player can repeat the same note rapidly when desired. Cristofori's piano action was a model for the many approaches to piano actions that followed in the next century. Cristofori's early instruments were made with thin strings, and were much quieter than the modern piano, but they were much louder and with more sustain in comparison to the clavichord—the only previous keyboard instrument capable of dynamic nuance responding to the player's touch, the velocity with which the keys are pressed. While the clavichord allows expressive control of volume and sustain, it is relatively quiet even at its loudest. The harpsichord produces a sufficiently loud sound, especially when a coupler joins each key to both manuals of a two manual harpsichord, but it offers no dynamic or expressive control over individual notes. The piano in some sense offers the best of both of the older instruments, combining the ability to play at least as loudly as a harpsichord with the ability to continuously vary dynamics by touch.

Ертедегі фортепиано

Кристофоридің жаңа аспабы 1711 жылы итальян жазушысы Сципионе Маффей оның туралы құлшына жазған мақаласынан, соның ішінде механизмнің сызбасынан кейін ғана танымал болды. Бұл мақала неміс тіліне аударылып, кеңінен таратылды. Бұл жаңалық пианистке басып тұрған ноталарды саусақтары енді пернелерге баспаса да, дыбыстауға мүмкіндік береді. Осылайша, пианиношылар аккордты созу педалымен ұстап тұрып, келесі бөлімге дайындық үшін қолдарын клавиатураның басқа регистріне жылжыта алады. Сильберман 1730 жылдары Иоганн Себастьян Бахқа өзінің алғашқы аспаптарының бірін көрсетті, бірақ Бах сол кезде аспапты ұнатпады, себебі жоғары ноталардың дыбысы толық динамикалық диапазонға жетпейтіндігін айтты. Бұл Сильберманның оған деген наразылығын тудырды, бірақ сын ескерілген сияқты. Пианино жасау 18-шы ғасырдың соңында Вена мектебінде гүлденді, оған Иоганн Андреас Штайн (Огсбургте жұмыс істеді) және веналық шеберлер Наннет Штрейхер (Штайннің қызы) мен Антон Вальтер кірді. Вена стиліндегі пианинолар ағаштан жасалған корпусқа, әр нотаға екі ішек және былғарымен қапталған молоточектерге ие болды. Кейбір веналық пианинолардың түсі қазіргі пианинолардан кері болды: табиғи пернелер қара, ал диездер мен бемольдер ақ болды. Вольфганг Амадей Моцарт концерттері мен сонаталарын осындай аспаптар үшін жазды, ал олардың көшірмелері оның музыкасын түпнұсқалықпен орындау үшін 21-шы ғасырда жасалады. Моцарт заманындағы пианинолардың дыбысы 21-шы ғасырғы немесе ағылшын пианиноларына қарағанда жұмсақ және аз дыбысталды. Фортепиано термині қазіргі кезде осы ертедегі аспаптарды (және заманауи қайта жасауларды) кейінгі пианинолардан ажыратады.

Қазіргі заманғы фортепиано

1790–1860 жылдар аралығында Моцарт дәуіріндегі фортепиано үлкен өзгерістерге ұшырап, аспаптың қазіргі құрылымын қалыптастырды. Бұл революция композиторлар мен пианистердің күштірек, ұзақ созылатын фортепиано дыбысын қалауына жауап ретінде болды және Өнеркәсіптік революцияның дамуымен мүмкін болды. Осы дамудың нәтижесінде жоғары сапалы фортепиано сымдары мен ірі темір қаңқаларды құю мүмкіндігі пайда болды, бұл қаңқалар сымдардың қатты кернеуіне төтеп бере алды. Уақыт өте келе фортепианоның дыбықтық диапазоны Моцарт заманындағы бес октавадан бүгінгі фортепианолардағы жеті октаваға (немесе одан да көп) дейін ұлғайды. 1700 жылдардың соңындағы алғашқы технологиялық жетістіктер Бродвуд фирмасының еңбегіне көп қарыз. Джон Бродвуд шотландтық Роберт Стодарт пен голландтық Америка Бакерспен бірлесіп, клавесин корпусындағы фортепианоны жобалады – осылайша «гранд» атауы пайда болды. Бұл шамамен 1777 жылы орындалды. Олар өнімдерінің сұлулығы мен қуатты дыбысы үшін тез танымал болды, ал Бродвуд үнемі үлкейетін, күштірек және берік фортепианолар жасады. Олар Джозеф Хайдн мен Людвиг ван Бетховенге фортепиано жіберді және бес октавадан астам диапазондағы фортепианоларды жасаған алғашқы фирма болды: 1790 жылдары бес октава мен бестені, 1810 жылы алты октава (Бетховен кейінгі шығармаларында қосымша ноталарды пайдаланды) және 1820 жылы жеті октава. Веналық шеберлер де осы үрдістерді ұстанды, бірақ екі мектеп фортепианоның әртүрлі механизмдерін қолданды: Бродвудтар берік механизмді пайдаланды, ал Вена аспаптары сезімтал болды. 1820 жылдарға қарай фортепиано инновацияларының орталығы Парижге көшті, онда Плейел фирмасы Фредерик Шопен, ал Эрард фирмасы Франц Лист қолданған фортепианоларды өндірді. 1821 жылы Себастьен Эрард қос қашқыш механизмді ойлап тапты, ол қайталау тетігін (балансер деп те аталады) қамтыды, бұл кілт әлі толық тік қалпына келмеген кезде де нотаны қайталауға мүмкіндік берді. Бұл Лист пайдаланған музыкалық тәсіл – қайталанатын ноталарды жылдам ойнауға мүмкіндік берді. Генри Герцтің түзетулерінен кейін бұл өнертабыс жарияланғаннан кейін қос қашқыш механизмі фортепианоларда стандартқа айналды және қазіргі заманғы (2000 жылдар) барлық фортепианоларда қолданылады. Механизмді жақсартудың басқа түрлеріне қабатталған былғары немесе мақтаның орнына тығыз жүнді қақпақтарды қолдану кірді. Жан-Анри Пап 1826 жылы пианинода алғаш рет қолданған фелт, тұрақты материал болып табылды, ол қақпақтың салмағы мен сымдардың кернеуі артқан сайын кең динамикалық диапазонға мүмкіндік берді. 1844 жылы Жан Луи Бойселот ойлап тапқан және 1874 жылы Штайнвей фирмасы көшірген sostenuto педалі (төменде қараңыз) әсерлердің кең ауқымын қамтамасыз етті. Қазіргі фортепианоның қуатты дыбысын жасауға көмектескен жаңалықтардың бірі – берік, мықты, құйма темірден жасалған қаңқаны қолдану болды. «Пластина» деп аталатын темір қаңқа дыбыс тақтасының үстінде орналасқан және қазіргі заманғы фортепианода 20 тоннадан астам сымдардың тартылу күшіне қарсы негізгі қорғаныс ретінде қызмет етеді. Бір бөліктен құйма темірден жасалған қаңқа 1825 жылы Бостонда Альфеус Бэбкокқа патенттелді, ол металл тіреу тақтасын (1821, Самуэль Херве атынан Бродвуд талап етті) және кедергі таяқшаларын (Том мен Аллен, 1820, бірақ сонымен қатар Бродвуд пен Эрард талап етті) біріктірді. Кейін Бэбкок 1843 жылы фортепианоларға арналған алғашқы толық темір қаңқаға патент алған Chickering & Mackays фирмасында жұмыс істеді. Америка жүйесі 20 ғасырдың басында толық қабылданғанға дейін көптеген еуропалық өндірушілер құрама металл қаңқаларды артықшылыққа ие болды. Темір қаңқаның жоғары құрылымдық тұтастығы қалың, шиеленісті және көп санды сымдарды пайдалануға мүмкіндік берді. 1834 жылы Бирмингемдегі Вебстер мен Хорсфал фирмасы құйма болаттан жасалған фортепиано сымдарын шығарды, ол «ағылшын фирмасы тез арада монополияға ие болды». Бірақ 1840 жылы Венадағы Мартин Миллер фирмасы одан да жақсы болат сым жасады.

In the period from about 1790 to 1860, the Mozart era piano underwent tremendous changes that led to the modern structure of the instrument. This revolution was in response to a preference by composers and pianists for a more powerful, sustained piano sound, and made possible by the ongoing Industrial Revolution with resources such as high quality piano wire for strings, and precision casting for the production of massive iron frames that could withstand the tremendous tension of the strings. Over time, the tonal range of the piano was also increased from the five octaves of Mozart's day to the seven octave (or more) range found on today's pianos. Early technological progress in the late 1700s owed much to the firm of Broadwood. John Broadwood joined with another Scot, Robert Stodart, and a Dutchman, Americus Backers, to design a piano in the harpsichord case—the origin of the "grand". This was achieved by about 1777. They quickly gained a reputation for the splendour and powerful tone of their instruments, with Broadwood constructing pianos that were progressively larger, louder, and more robustly constructed. They sent pianos to both Joseph Haydn and Ludwig van Beethoven, and were the first firm to build pianos with a range of more than five octaves: five octaves and a fifth during the 1790s, six octaves by 1810 (Beethoven used the extra notes in his later works), and seven octaves by 1820. The Viennese makers similarly followed these trends; however the two schools used different piano actions: Broadwoods used a more robust action, whereas Viennese instruments were more sensitive. By the 1820s, the center of piano innovation had shifted to Paris, where the Pleyel firm manufactured pianos used by Frédéric Chopin and the Érard firm manufactured those used by Franz Liszt. In 1821, Sébastien Érard invented the double escapement action, which incorporated a repetition lever (also called the balancier) that permitted repeating a note even if the key had not yet risen to its maximum vertical position. This facilitated rapid playing of repeated notes, a musical device exploited by Liszt. When the invention became public, as revised by Henri Herz, the double escapement action gradually became standard in grand pianos, and is still incorporated into all grand pianos currently produced in the 2000s. Other improvements of the mechanism included the use of firm felt hammer coverings instead of layered leather or cotton. Felt, which Jean Henri Pape was the first to use in pianos in 1826, was a more consistent material, permitting wider dynamic ranges as hammer weights and string tension increased. The sostenuto pedal (see below), invented in 1844 by Jean Louis Boisselot and copied by the Steinway firm in 1874, allowed a wider range of effects. One innovation that helped create the powerful sound of the modern piano was the use of a massive, strong, cast iron frame. Also called the "plate", the iron frame sits atop the soundboard, and serves as the primary bulwark against the force of string tension that can exceed 20 tons in a modern grand piano. The single piece cast iron frame was patented in 1825 in Boston by Alpheus Babcock, combining the metal hitch pin plate (1821, claimed by Broadwood on behalf of Samuel Hervé) and resisting bars (Thom and Allen, 1820, but also claimed by Broadwood and Érard). Babcock later worked for the Chickering & Mackays firm who patented the first full iron frame for grand pianos in 1843. Composite forged metal frames were preferred by many European makers until the American system was fully adopted by the early 20th century. The increased structural integrity of the iron frame allowed the use of thicker, tenser, and more numerous strings. In 1834, the Webster & Horsfal firm of Birmingham brought out a form of piano wire made from cast steel; it was "so superior to the iron wire that the English firm soon had a monopoly." But a better steel wire was soon created in 1840 by the Viennese firm of Martin Miller,

Бірнеше маңызды жетістіктер фортепианоның тігілу тәсіліне өзгерістер енгізуді қамтыды. Ең төменгі ноталардан басқа барлық ноталар үшін екі емес, үш сымнан тұратын «хорды» қолдану дыбыстың байлығы мен күрделілігін арттырды. Жоғары тізгіш сымдарда графтардың орнына Capo d’Astro таяқшасын қолдану балғалардың сымдарды оңтайлы орналасуында соғуына мүмкіндік берді, бұл осы аймақтың қуатын арттырды. Сымдарды екі бөлек жазықтықта орналастыратын, әрқайсысының өз көпір биіктігі бар, үстіне жіптеуді (сонымен қатар қиылысқан жіптеу деп атайды) жүзеге асыру бас сымдарға үлкен ұзындықты рұқсат етті және бүктелген тен...

Пішін мен дизайнның өзгеруі

Алғашқы пианинолардың кейбіреулерінің пішіні мен дизайны қазір қолданылмайды. Төртбұрышты пианино (шын мәнінде төртбұрышты емес, тіктөртбұрышты) молоточектердің үстінде өте тік бұрышпен қиылысқан, ал клавиатура ұзын жағымен орналастырылған. Бұл дизайн Германиядағы Готфрид Зильберманның шәкірті Кристиан Эрнст Фридерициге және Англиядағы Йоханнес Цумпеге жатқызылады. Оны Францияда Гийом Лебрехт Петцольд пен Америка Құрама Штаттарында Альфеус Бабкок енгізген өзгерістер арқылы жетілдірді. 1840 жылдарға дейін Еуропада және 1890 жылдарға дейін АҚШ-та көптеген төртбұрышты пианинолар жасалды. Бұл пианиноның кез келген түрінің ең айқын өзгерісі болды: Steinway & Sons компаниясы шығарған темір қаңқалы, сырға тартылған төртбұрышты пианинолар, Цумпенің бір ғасыр бұрын жасаған ағаш қаңқалы аспаптарынан екі жарым еседен астам болды. Олардың үлкен танымалдығы арзан құрылысқа және бағасына байланысты болды, бірақ олардың тембрі мен орындалуы тар резонаторлық тақталармен, қарапайым механизмдермен және дұрыс молоточектерді орналастыруды қиындататын ішектер арасындағы қашықтықпен шектелді. Биік, тік ішектері бар тік пианино, тік қойылған рояль сияқты жасалған, резонаторлық тақтасы мен көпірлері пернелердің үстінде, ал құлақтар төменде орналасқан. «Жираф пианинолары», «пирамида пішіндес пианинолар» және «лира пішіндес пианинолар» да осы сияқты жасалған, көзге әсерлі пішіндердегі корпус қолданылған. Өте биік шкафты пианино 1805 жыл шамасында пайда болды және 1840 жылдарға дейін жасалды. Онда тік ішектер жалғасып жатқан қаңқаға орналастырылған, көпірлер пернетақтаның артында және еденге дейін созылған, ал механизм өте үлкен болды. Роберт Ворнумның 1815 жыл шамасында танымал еткен кішкентай коттедждік тік пианино немесе пианино, 20-ғасырға дейін жасалды. Олардың айқын демпферлік механизмі болғандықтан, оларды «құс клеткасы» пианинолары деп атайды. 1820-жылдардың соңында Францияда Roller & Blanchet танымал еткен көлбеу тік пианино, бүкіл диапазоны бойынша диагональды ішектерге ие болды. 1930-жылдардың ортасынан бері және қазіргі уақытқа дейін кішкентай спинеттік тік пианинолар жасалған. Молоточектердің төмен орналасуы, пернетақтаның қалыпты биіктігін сақтау үшін «түсірілетін» механизмді пайдалануды қажет етті. Қазіргі заманғы тік және рояль пианинолар 19-ғасырдың соңына қарай қазіргі формасын алды. Өндіріс процестері жақсартылса да, аспаптың көптеген жеке бөлшектеріне әлі де назар аударылуда, ал 2010 жылдары аз ғана акустикалық пианинолар MIDI жазу және цифрлық дыбыс модулін іске қосу мүмкіндігімен шығарылды. 19-ғасыр аспаптың ең маңызды жаңалықтары мен өзгерістерінің дәуірі болды.

Some early pianos had shapes and designs that are no longer in use. The square piano (not truly square, but rectangular) was cross strung at an extremely acute angle above the hammers, with the keyboard set along the long side. This design is attributed to Christian Ernst Friderici, a pupil of Gottfried Silbermann, in Germany, and Johannes Zumpe in England, and it was improved by changes first introduced by Guillaume Lebrecht Petzold in France and Alpheus Babcock in the United States. Square pianos were built in great numbers through the 1840s in Europe and the 1890s in the United States, and saw the most visible change of any type of piano: the iron framed, over strung squares manufactured by Steinway & Sons were more than two and a half times the size of Zumpe's wood framed instruments from a century before. Their overwhelming popularity was due to inexpensive construction and price, although their tone and performance were limited by narrow soundboards, simple actions and string spacing that made proper hammer alignment difficult. The tall, vertically strung upright grand was arranged like a grand set on end, with the soundboard and bridges above the keys, and tuning pins below them. "Giraffe pianos", "pyramid pianos" and "lyre pianos" were arranged in a somewhat similar fashion, using evocatively shaped cases. The very tall cabinet piano was introduced about 1805 and was built through the 1840s. It had strings arranged vertically on a continuous frame with bridges extended nearly to the floor, behind the keyboard and very large sticker action. The short cottage upright or pianino with vertical stringing, made popular by Robert Wornum around 1815, was built into the 20th century. They are informally called birdcage pianos because of their prominent damper mechanism. The oblique upright, popularized in France by Roller & Blanchet during the late 1820s, was diagonally strung throughout its compass. The tiny spinet upright was manufactured from the mid 1930s until recent times. The low position of the hammers required the use of a "drop action" to preserve a reasonable keyboard height. Modern upright and grand pianos attained their present, 2000 era forms by the end of the 19th century. While improvements have been made in manufacturing processes, and many individual details of the instrument continue to receive attention, and a small number of acoustic pianos in the 2010s are produced with MIDI recording and digital sound module triggering capabilities, the 19th century was the era of the most dramatic innovations and modifications of the instrument.

Түрлері

Қазіргі заманғы пианинолардың екі негізгі конфигурациясы бар: рояль және тік пианино, олардың әртүрлі стилдері кездеседі. Сонымен қатар, арнайы және жаңа пішіндегі пианинолар, электромеханикалық принциптерге негізделген электр пианинолар, осцилляторлар арқылы пианиноға ұқсас дыбыстарды синтездейтін электрондық пианинолар, және акустикалық пианино дыбыстарының цифрлық үлгілерін қолданатын цифрлық пианинолар да бар.

Тіке тұру

Тіке піанино, сондай-ақ тік пианино деп те аталады, рама мен сырғалардың тік құрылымының арқасында ықшамдау болады. 1826 жылы Роберт Ворнум Лондон қаласында тік пианиноның механикалық құрылымын ойлап тапты, ал тік үлгілер тұрмыстық қолдану үшін ең танымал модельге айналды. Тіке піанинолар рояльге қарағанда аз орын алатындықтан, жеке үйлерде үй музыкасын орындау және жаттығу үшін қолайлырақ болды. Балғалар көлденең қозғалады және серпімділіктері арқылы бастапқы қалпына оралады, олар тозуға ұшырайды. Көбінесе, едәуір биік рамасы және ұзын сырғалары бар тіке піанинолар «тік рояль» деп сатылатын, бірақ бұл атау шатастырады. Кейбір авторлар қазіргі заманғы пианиноларды биіктігіне және биіктікке бейімделген механикалық құрылымдарына сәйкес жіктейді. Тіке піанинолар, әдетте, рояльдерге қарағанда арзан. Тіке піанинолар шіркеулерде, қоғамдық орталықтарда, мектептерде, музыкалық консерваторияларда және университеттерде репетиция және жаттығу аспаптары ретінде кеңінен қолданылады, сондай-ақ үйге сатып алу үшін танымал модель болып табылады. Спинет модельдерінің үстіңгі бөлігі пернетақтадан шамалы ғана жоғары көтеріледі. Барлық басқа пианинолардан айырмашылығы, спинеттің механикалық құрылымы пернетақтаның астында орналасқан және пернетақтаның артқы жағына бекітілген тік сымдармен басқарылады. Консольдік пианинолар ықшам механикалық құрылымға (үлкен тіке піаниноға қарағанда қысқа балғаларға) ие, бірақ консольдің механикалық құрылымы спинеттегідей емес, пернетақтаның астында емес, үстінде болғандықтан, консоль көбінесе спинеттен жақсы ойнайды. Консольдік пианинолар студиялық модельдерден бірнеше сантиметр қысқа. Студиялық пианинолар шамамен биік болады. Бұл пернетақтаның үстінде орналасқан толық өлшемді механикалық құрылымға сыйымды болатын ең кішкентай корпус. Студиялық пианинодан биік кез келген піанино тік деп аталады. (Техникалық тұрғыдан алғанда, тік дыбыс тақтасы бар кез келген пианиноны тік деп атауға болады, бірақ бұл термин көбінесе толық өлшемді модельдер үшін қолданылады.)

Мамандандырылған

XIX ғасырда пайда болған ойыншық пианино – пианиноға ұқсас, кішкентай аспап. Ол көбінесе дыбыс шығару үшін металл таяқшаларды пайдаланады, ішектерді емес. АҚШ Конгресс кітапханасы ойыншық пианиноны «Ойыншық пианино ноталары: M175 T69» тақырыбымен ерекше аспап ретінде таниды. 1863 жылы Анри Фурно фортепиано ролигі арқылы өзі ойнайтын фортепианоны ойлап тапты. Машина орындауды қағазға перфорациялайды, ал фортепиано пневматикалық құрылғылар арқылы орындауды қайталайды. Қазіргі заманғы фортепианоның баламалары – Bösendorfer CEUS, Yamaha Disklavier және QRS Pianomation, олар пневматика мен роликтерге қарағанда соленоидтар мен MIDI-ді қолданады. Үнсіз пианино – бұл ішектерін аралық балға арқылы үнсіздендіруге болатын акустикалық пианино. Олар жеке, үнсіз жаттығу үшін жасалған, басқаларды мазаламау үшін. Эдвард Райли 1801 жылы транспозициялық пианиноны ойлап тапты. Бұл сирек аспапта, клавиатураны ішектерге қатысты жылжытуға арналған рычаг клавиатураның астында орналасқан, соның арқасында пианист таныс тональностьта ойнаса да, музыка басқа тональностьта естіледі. Минипианино – 1934 жылы Eavestaff Ltd. пианино компаниясының Брастед ағайындары патент алған аспап. Бұл аспаптың арқасы тіреусіз, ал дыбыс тақтасы пернелердің астында орналасқан. Бірінші модель, Pianette деп аталған, ерекшелігі – құрал арқылы өтетін құлақтардың болуы, сондықтан оны алдыңғы жағынан реттеуге болады. 20-шы және 21-ші ғасырлардағы кейбір заманауи өнер музыкасында кездесетін дайындалған пианино – бұл дыбысын өзгерту үшін ішіне заттар қойылған немесе басқаша өзгертілген пианино. Дайындалған пианиноға арналған ноталарда модификациялар көрсетіледі, мысалы, пианистке резеңке, қағаз, металл бұрандалар немесе шайбаларды ішектердің арасына салу тапсырылады. Бұл заттар ішектерді басады немесе олардың тембрін өзгертеді. Педальді пианино – бұл аяқтармен ойналатын, негізінде педальді клавиатурасы бар пианиноның сирек түрі. Педальдер пианинодағы бас ішектерді ойната алады немесе сирек жағдайда, педальдердің өз бас ішектері мен балға механизмдері болуы мүмкін. Педальді пианиноның негізгі мақсаты – клавиатурашыға үйде орган музыкасын оқуға мүмкіндік беру болса да, кейбір педальді пианино ойнаушылар оны орындау құралы ретінде пайдаланады. Вадия Сабра 1920 жылы Плейелден микротонды пианино сатып алды. Кейіннен Абдалла Шахин австриялық Хофманның көмегімен өзінің «Шығыс пианиносы» деп аталатын квартертонды пианиносын жасады.

The toy piano, introduced in the 19th century, is a small piano like instrument, that generally uses round metal rods to produce sound, rather than strings. The US Library of Congress recognizes the toy piano as a unique instrument with the subject designation, Toy Piano Scores: M175 T69. In 1863, Henri Fourneaux invented the player piano, which plays itself from a piano roll. A machine perforates a performance recording into rolls of paper, and the player piano replays the performance using pneumatic devices. Modern equivalents of the player piano include the Bösendorfer CEUS, Yamaha Disklavier and QRS Pianomation, using solenoids and MIDI rather than pneumatics and rolls. A silent piano is an acoustic piano having an option to silence the strings by means of an interposing hammer bar. They are designed for private silent practice, to avoid disturbing others. Edward Ryley invented the transposing piano in 1801. This rare instrument has a lever under the keyboard to move the keyboard relative to the strings, so a pianist can play in a familiar key while the music sounds in a different key. The minipiano is an instrument patented by the Brasted brothers of the Eavestaff Ltd. piano company in 1934. This instrument has a braceless back and a soundboard positioned below the keys—long metal rods pull on the levers to make the hammers strike the strings. The first model, known as the Pianette, was unique in that the tuning pins extended through the instrument, so it could be tuned at the front. The prepared piano, present in some contemporary art music from the 20th and 21st century is a piano which has objects placed inside it to alter its sound, or has had its mechanism changed in some other way. The scores for music for prepared piano specify the modifications, for example, instructing the pianist to insert pieces of rubber, paper, metal screws, or washers in between the strings. These objects mute the strings or alter their timbre. The pedal piano is a rare type of piano that has a pedal keyboard at the base, designed to be played by the feet. The pedals may play the existing bass strings on the piano, or rarely, the pedals may have their own set of bass strings and hammer mechanisms. While the typical intended use for pedal pianos is to enable a keyboardist to practice pipe organ music at home, a few players of pedal piano use it as a performance instrument. Wadia Sabra had a microtone piano manufactured by Pleyel in 1920. Abdallah Chahine later constructed his quartertone "Oriental piano" with the help of Austrian Hofmann.

Электрлік, электрондық және цифрлық

Технологиялық жетістіктермен бірге күшейтілген электр пианинолары (1929), электрондық пианинолар (1970-жылдар) және цифрлық пианинолар (1980-жылдар) жасалды. Электр пианиносы 1960 және 1970 жылдары джаз-фьюжн, фанк және рок музыка жанрларында танымал аспапқа айналды. 1920 жылдардың аяғындағы алғашқы электр пианинолары магниттік датчик, күшейткіш және динамик бар металл сымдарды қолданды. 1960-1970 жылдары поп және рок музыкасында танымал болған Fender Rhodes сияқты электр пианинолары сымдардың орнына металл тілшелерді қолданады және электр гитарасындағыға ұқсас электромагниттік датчиктерді пайдаланады. Нәтижесінде алынған электрлік, аналогты сигналды клавиатуралық күшейткішпен күшейтуге немесе эффекттермен электрондық түрде өңдеуге болады. Классикалық музыкада электр пианинолары көбінесе арзан репетициялық немесе жаттығу аспаптары ретінде қолданылады. Дегенмен, электр пианинолары, әсіресе Fender Rhodes, 1970-ші жылдардағы фанк және джаз-фьюжн, сондай-ақ кейбір рок музыка жанрларында маңызды аспапқа айналды. Электрондық пианинолар акустикалық емес; оларда сымдар, тілшелер немесе балғалар жоқ, бірақ олар акустикалық пианиноның дыбысын имитациялайтын немесе қайта жасайтын аналогты синтезатордың бір түрі болып табылады, бұл үшін осцилляторлар мен сүзгілер қолданылады. Оларды дыбыс шығару үшін клавиатуралық күшейткіш пен динамикке қосу қажет (бірақ кейбір электрондық клавиатураларда кіріктірілген күшейткіш пен динамик болады). Сондай-ақ, адам электрондық пианиноны тыныш ортада құлаққаптармен ойнай алады. Цифрлық пианинолар да акустикалық емес және оларда сымдар немесе балғалар жоқ. Олар әр пианино нотасының дыбысын дәл қайта жасайтын цифрлық аудио үлгілеу технологиясын пайдаланады. Оларды дыбыс шығару үшін қуат күшейткіші мен динамикке қосу қажет (бірақ көптеген цифрлық пианиноларда кіріктірілген күшейткіш пен динамик болады). Басқаларға кедергі келтірмеу үшін құлаққаптармен жаттығуға да болады. Цифрлық пианиноларға состэнд педальдері, салмақты немесе жартылай салмақты пернелер, көптеген дауыс опциялары (мысалы, электр пианиноның, Hammond органның, скрипканың үлгілері немесе синтезделген имитациясы және т.б.) және MIDI интерфейстері кіруі мүмкін. MIDI кіріс және шығыстары цифрлық пианиноны басқа электрондық аспаптармен немесе музыкалық құрылғылармен байланыстырады. Мысалы, цифрлық пианиноның MIDI шығыс сигналын патч-корды арқылы синтезатор модуліне қосуға болады, бұл орындаушыға цифрлық пианиноның пернетақтасын қазіргі заманғы синтезатор дыбыстарын ойнау үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Ерте цифрлық пианиноларда педальдердің толық жиынтығы болмаған, бірақ Yamaha Clavinova сериясы сияқты кейінгі модельдердің синтездік бағдарламалық жасақтамасы басқа сымдардың қосымша тербелісін (мысалы, созылу педалі басылған кезде) имитациялап, педальдердің толық жиынтығын қайта жасай алады. Қосымша үлгілер созылу педалі басылған кезде, пернені босату, демпферлердің түсуі және педальдеу сияқты техникаларды имитациялау кезінде сымдардың қосымша резонансын имитациялайды. Цифрлық, MIDI жабдықталған пианинолар MIDI деректерін шығара алады немесе MIDI форматындағы файлдарды цифрлық сақтау ортасында (бұрын дискеттер немесе CD-ROM, қазір көбінесе USB флэш-дискілер) сақтай алады, бұл pianola сияқты ұғымға ұқсас. MIDI файлы нотаның дыбысын емес, оның физикалық қасиеттерін (қай нота соғылған және қандай жылдамдықпен) жазады және оның физикалық қасиеттерінен дыбысты қайта жасайды. Modartt-тың 2006 жылғы Pianoteq сияқты компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету MIDI ағынын нақты уақытта немесе кейіннен өңдеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл бағдарламалық жасақтама үлгілерді қолданбайды, бірақ ойнатылған нотаны жасауға қатысы бар физиканың аспектілеріне негізделген дыбысты синтездейді.

With technological advances, amplified electric pianos (1929), electronic pianos (1970s), and digital pianos (1980s) have been developed. The electric piano became a popular instrument in the 1960s and 1970s genres of jazz fusion, funk music and rock music. The first electric pianos from the late 1920s used metal strings with a magnetic pickup, an amplifier and a loudspeaker. The electric pianos that became most popular in pop and rock music in the 1960s and 1970s, such as the Fender Rhodes use metal tines in place of strings and use electromagnetic pickups similar to those on an electric guitar. The resulting electrical, analogue signal can then be amplified with a keyboard amplifier or electronically manipulated with effects units. In classical music, electric pianos are mainly used as inexpensive rehearsal or practice instruments. However, electric pianos, particularly the Fender Rhodes, became important instruments in 1970s funk and jazz fusion and in some rock music genres. Electronic pianos are non acoustic; they do not have strings, tines or hammers, but are a type of analog synthesizer that simulates or imitates piano sounds using oscillators and filters that synthesize the sound of an acoustic piano. They must be connected to a keyboard amplifier and speaker to produce sound (however, some electronic keyboards have a built in amp and speaker). Alternatively, a person can play an electronic piano with headphones in quieter settings. Digital pianos are also non acoustic and do not have strings or hammers. They use digital audio sampling technology to reproduce the acoustic sound of each piano note accurately. They also must be connected to a power amplifier and speaker to produce sound (however, most digital pianos have a built in amp and speaker). Alternatively, a person can practise with headphones to avoid disturbing others. Digital pianos can include sustain pedals, weighted or semi weighted keys, multiple voice options (e. g., sampled or synthesized imitations of electric piano, Hammond organ, violin, etc. ), and MIDI interfaces. MIDI inputs and outputs connect a digital piano to other electronic instruments or musical devices. For example, a digital piano's MIDI out signal could be connected by a patch cord to a synth module, which would allow the performer to use the keyboard of the digital piano to play modern synthesizer sounds. Early digital pianos tended to lack a full set of pedals but the synthesis software of later models such as the Yamaha Clavinova series synthesised the sympathetic vibration of the other strings (such as when the sustain pedal is depressed) and full pedal sets can now be replicated. The processing power of digital pianos has enabled highly realistic pianos using multi gigabyte piano sample sets with as many as ninety recordings, each lasting many seconds, for each key under different conditions (e. g., there are samples of each note being struck softly, loudly, with a sharp attack, etc.). Additional samples emulate sympathetic resonance of the strings when the sustain pedal is depressed, key release, the drop of the dampers, and simulations of techniques such as re pedalling. Digital, MIDI equipped pianos can output a stream of MIDI data, or record and play MIDI format files on digital storage media (previously floppy disks or CD ROMs, now often USB flash drives), similar in concept to a pianola. The MIDI file records the physics of a note rather than its resulting sound and recreates the sounds from its physical properties (e. g., which note was struck and with what velocity). Computer based software, such as Modartt's 2006 Pianoteq, can be used to manipulate the MIDI stream in real time or subsequently to edit it. This type of software may use no samples but synthesize a sound based on aspects of the physics that went into the creation of a played note.

Гибридті құралдар

2000-шы жылдары кейбір пианинолар акустикалық рояль немесе тік пианиноны MIDI электрондық мүмкіндіктерімен біріктіреді. Мұндай пианиноны акустикалық түрде ойнауға болады, немесе клавиатураны MIDI контроллері ретінде пайдалануға болады, ол синтезатор модулін немесе музыкалық үлгіні іске қосады. 1987 жылы ұсынылған Yamaha Disklavier сияқты электрондық мүмкіндіктермен жабдықталған пианинолар, жазу үшін электрондық сенсорлармен және пианино стилінде ойнату үшін электромеханикалық соленоидтармен жабдықталған. Сенсорлар орындау кезінде пернетақталардың, молоточтардың және педальдердің қозғалысын тіркейді, ал жүйе орындау деректерін Стандартты MIDI файлы (SMF) түрінде сақтайды. Ойнату кезінде соленоидтар пернелерді және педальдерді қозғап, бастапқы орындауды қайта жасайды. Қазіргі Disklaviers көбінесе электрондық мүмкіндіктер жиынтығын қамтиды, мысалы, MIDI сүйемелдеу тректерін ойнатуға арналған кіріктірілген тон генераторы, динамиктер, компьютерлік құрылғылармен және сыртқы MIDI аспаптарымен байланысты қолдайтын MIDI қосылымы, аудио және SMPTE енгізу/шығару (I/O) үшін қосымша порттар және интернетке қосылу мүмкіндігі. Disklaviers тік, шағын рояль және үлкен рояль үлгілерінде (соның ішінде тоғыз футтық концерттік рояль) өндіріледі. Қайта жаңғырту жүйелері қарапайым, тек ойнатуға арналған модельдерден бастап, орындау деректерін қалыпты MIDI деректерінің шегінен асып түсетін ажыратымдылықта жаза алатын кәсіби модельдерге дейін өзгереді. Пианиноның пернетақтасының астына орнатылған құрылғы CD-де MIDI немесе аудио бағдарламалық қамтамасын ойната алады.

Құрылымы мен құрамдас бөліктері

Пианинода 12000-нан астам жеке бөлшектер болады, олар алты функционалдық ерекшелікті қолдайды: пернетақта, балғалар, демдірлер, көпір, дыбыс тақтасы және сымдар. Пианиноның көптеген бөлшектері беріктігімен және ұзақ қызмет ету мерзімімен ерекшеленетін материалдардан жасалады. Бұл әсіресе сыртқы жиекке қатысты. Ол көбінесе қатты ағаштан, әдетте қатты кеспе немесе буктың ағашынан жасалады, ал оның үлкен массасы иілгіш дыбыс тақтасының ең жақсы қалпына келуіне мүмкіндік беретін, қозғалмайтын нысан ретінде қызмет етеді. Гарольд Конклиннің айтуынша, берік жиектің мақсаты – «вибрациялық энергияның дыбыс шығаратын бөліктерде пайдасыз таралудың орнына, мүмкіндігінше дыбыс тақтасында қалуын қамтамасыз ету». Қатты ағаштан жасалған жиектер көбінесе жіңішке, сондықтан иілгіш, қатты ағаштан жасалған жолақтарды ламинациялау арқылы жасалады, оларды желімделгеннен кейін дереу қажетті пішінге бүгіледі. Бұралған фанера жүйесін 1880 жылы К.Ф. Теодор Стейнвей өндіріс уақытын және шығындарын азайту үшін әзірлеген. Бұрын жиек бірнеше қатты ағаш бөліктерінен тігіліп, қапталып жасалған, ал еуропалық өндірушілер бұл әдісті 20-ғасырдың соңына дейін қолданған. Қазіргі таңдағы ерекшелік – австриялық, жоғары сапалы пианино өндіруші Bösendorfer компаниясының ішкі жиектерін қатты еменнен жасауы, ол дыбыс тақтасының ағашымен бірдей, және оны бүгілуге мүмкіндік беру үшін ойылып жасалған. Жиекті тербелістен оқшаулаудың орнына, олардың «резонанстық корпус принципі» шеңбердің дыбыспен еркін резонансқа түсуін қамтамасыз етеді, бұл жалпы дыбыстың қосымша бояуын және күрделілігін тудырады. Пианиноның төменгі жағындағы (көк) немесе артқы жағындағы (тік) қалың ағаш тіреулер жиек құрылымын тұрақтандырады және тұрақтылық үшін жұмсақ ағаштан жасалады. Құрылымдық беріктігінің талабы, қатты ағаш пен қалың металлмен орындалған пианиноны ауыр етеді. Тіпті кішкентай тік пианино да салмақ алады, ал Steinway концерттік пианиносы (D үлгісі) салмақ алады. Жалпы нарықтағы ең үлкен пианино, Fazioli F308, салмақ алады. Ол қатты ағаштан (әдетте қатты кеспе немесе буктан) жасалады және беріктігі, тұрақтылығы және ұзақ қызмет ету мерзімі үшін ламинатталған. Пианиноның құралдық сымдары (пианино сымдары деп те аталады), көптеген жылдар бойы үлкен кернеуге және күшті соққыларға төтеп беруі керек, олар жоғары көміртекті болаттан жасалады. Олар диаметріне мүмкіндігінше аз өзгеріс енгізілген етіп жасалған, өйткені біркелкіліктерден кез келген ауытқулар тоналды бұрмалауға әкеледі. Бас сымдары мыс сыммен оралған болаттан жасалады, бұл олардың массасын ұлғайтады, сонымен бірге икемділігін сақтайды. Егер пианиноның барлық сымдары жеке (монокорд) болса, бас сымдары жоғарғы диапазонды басып тастайды. Осы жағдайда тенор диапазонында қос (бихорд) және трихорд (трихорд) сымдарды қолдану арқылы теңгерімділік қамтамасыз етіледі. Пианиноның арфасы немесе металл жақтауы әдетте құйма темірден жасалады. Үлкен жақтаудың артықшылығы бар. Сөйлемдер екі ұшынан да жақтаудан тербеліске ұшырағандықтан, жеткілікті салмағы жоқ жақтау дыбыс тақтасына жетуі керек тербелістік энергияның көп бөлігін сіңіріп алады. Кейбір өндірушілер өздерінің жақтауларында құйма болатты қолданса, көпшілігі құйма темірді артық көреді. Құйма темірді құю және өңдеу оңай, пианиноны қолдануға жеткілікті икемділігі бар, болаттан гөрі деформацияға төзімді және қысылуға төзімді. Темірді құю – өнер, өйткені оның өлшемдері өте маңызды, ал суыту кезінде темір шамамен бір пайызға дейін кемиді. Пианиноға өте үлкен металл бөлігін қосу эстетикалық кемшілік болуы мүмкін. Пианино жасаушылар бұл қиындықты жылтырату, бояу және әшекейлеу арқылы жеңеді. Жақтауларда көбінесе өндірушінің әшекейлі медальоны болады. Пианиноны жеңілдету үшін Alcoa компаниясы 1940 жылдары Winter and Company пианино өндірушілерімен алюминий жақтауын пайдалана отырып пианино жасау үшін жұмыс істеді. Алюминийден жасалған жақтаулар кеңінен қабылданылмады және өндірісі тоқтатылды. Бұған дейін «Гинденбург» дирижаблына толықтай алюминийден жасалған пианино орнатылған болатын. Пианиноның көптеген бөлшектері әдетте қатты ағаштан, мысалы, клен, бук және рогаткадан жасалады; алайда, Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап өндірушілер пластиктерді де қолдана бастады. 1940-1950 жылдардағы кейбір пианиноларда қолданылған алғашқы пластиктер бірнеше онжылдық пайдаланудан кейін беріктігін жоғалтқанда апатты болып шықты. 1961 жылдан бастап Steinway фирмасының Нью-Йорк филиалы DuPont әзірлеген синтетикалық материалды, Permafree гранд әрекетінің кейбір бөліктері үшін мата бұрандаларының орнына тефлонды енгізді, бірақ 1982 жылы экспериментті шектен шыққан үйкеліс және уақыт өте келе пайда болатын «щылқырау» салдарынан тоқтатты; тефлон «ылғалға тұрақты», ал тефлонның жанындағы ағаш ылғалдық өзгерістерге байланысты ісіп, қысқарады, бұл проблемаларды тудырады. Соңғы кезде Kawai компаниясы көміртекті талшықпен күшейтілген пластик сияқты заманауи материалдардан жасалған әрекет бөліктерімен пианинолар жасады, ал пианино бөліктерін өндіруші Wessell, Nickel and Gross компаниясы жақсырақ жобаланған композиттік бөліктердің жаңа желісін іске қосты. Қазірге дейін бұл бөліктер жақсы нәтиже көрсетіп келеді, бірақ олардың ағаштан жасалған бөліктермен бірдей ұзақ қызмет ету мерзіміне ие екенін білу үшін ондаған жылдар қажет. Барлық пианиноларда дыбыс тақтасы қатты еменнен жасалады (яғни, бүйір жиектерімен біріктірілген емен тақталары). Еменнің салмағына қатысты беріктігінің жоғары коэффициенті акустикалық кедерісті азайтады, сонымен бірге сымдардың төмен қарайғы күшіне төтеп беруге жеткілікті беріктікті қамтамасыз етеді. Ең жақсы пианино өндірушілері ұзақ жылдар бойы сақталған, жақын жылдық сақиналары бар, сапалы еменді пайдаланады. Бұл сапалы акустикалық гитаралардың дыбыс тақталарында қолданылатын материалдың өзі. Арзан пианиноларда көбінесе фанерадан жасалған дыбыс тақталары болады. Пианино балғаларының дизайны балғаның матасының жұмсақ болуын талап етеді, осылайша ол қатты балғаның тудыратын жоғары, өте күшті гармоникаларды жасамауы керек. Балға пернетақта басылғанда жылдам қозғалуға жететіндей жеңіл болуы керек; сонымен бірге, ол ойнаушы пернетақтаны күшпен басып ойнағанда сымдарды күшпен соғуға жеткілікті күшті болуы керек.

Pianos can have over 12,000 individual parts, supporting six functional features: keyboard, hammers, dampers, bridge, soundboard, and strings. Many parts of a piano are made of materials selected for strength and longevity. This is especially true of the outer rim. It is most commonly made of hardwood, typically hard maple or beech, and its massiveness serves as an essentially immobile object from which the flexible soundboard can best vibrate. According to Harold A. Conklin, the purpose of a sturdy rim is so that, " the vibrational energy will stay as much as possible in the soundboard instead of dissipating uselessly in the case parts, which are inefficient radiators of sound." Hardwood rims are commonly made by laminating thin, hence flexible, strips of hardwood, bending them to the desired shape immediately after the application of glue. The bent plywood system was developed by C. F. Theodore Steinway in 1880 to reduce manufacturing time and costs. Previously, the rim was constructed from several pieces of solid wood, joined and veneered, and European makers used this method well into the 20th century. A modern exception, Bösendorfer, the Austrian manufacturer of high quality pianos, constructs their inner rims from solid spruce, the same wood that the soundboard is made from, which is notched to allow it to bend; rather than isolating the rim from vibration, their "resonance case principle" allows the framework to resonate more freely with the soundboard, creating additional coloration and complexity of the overall sound. The thick wooden posts on the underside (grands) or back (uprights) of the piano stabilize the rim structure, and are made of softwood for stability. The requirement of structural strength, fulfilled by stout hardwood and thick metal, makes a piano heavy. Even a small upright can weigh , and the Steinway concert grand (Model D) weighs The largest piano available on the general market, the Fazioli F308, weighs
The pinblock, which holds the tuning pins in place, is another area where toughness is important. It is made of hardwood (typically hard maple or beech), and is laminated for strength, stability and longevity. Piano strings (also called piano wire), which must endure years of extreme tension and hard blows, are made of high carbon steel. They are manufactured to vary as little as possible in diameter, since all deviations from uniformity introduce tonal distortion. The bass strings of a piano are made of a steel core wrapped with copper wire, to increase their mass whilst retaining flexibility. If all strings throughout the piano's compass were individual (monochord), the massive bass strings would overpower the upper ranges. Makers compensate for this with the use of double (bichord) strings in the tenor and triple (trichord) strings throughout the treble. The plate (harp), or metal frame, of a piano is usually made of cast iron. A massive plate is advantageous. Since the strings vibrate from the plate at both ends, an insufficiently massive plate would absorb too much of the vibrational energy that should go through the bridge to the soundboard. While some manufacturers use cast steel in their plates, most prefer cast iron. Cast iron is easy to cast and machine, has flexibility sufficient for piano use, is much more resistant to deformation than steel, and is especially tolerant of compression. Plate casting is an art, since dimensions are crucial and the iron shrinks about one percent during cooling. Including an extremely large piece of metal in a piano is potentially an aesthetic handicap. Piano makers overcome this by polishing, painting, and decorating the plate. Plates often include the manufacturer's ornamental medallion. In an effort to make pianos lighter, Alcoa worked with Winter and Company piano manufacturers to make pianos using an aluminum plate during the 1940s. Aluminum piano plates were not widely accepted, and were discontinued. Prior to this a piano made almost entirely of aluminum was placed aboard the airship Hindenburg. The numerous parts of a piano action are generally made from hardwood, such as maple, beech, and hornbeam; however, since World War II, makers have also incorporated plastics. Early plastics used in some pianos in the late 1940s and 1950s, proved disastrous when they lost strength after a few decades of use. Beginning in 1961, the New York branch of the Steinway firm incorporated Teflon, a synthetic material developed by DuPont, for some parts of its Permafree grand action in place of cloth bushings, but abandoned the experiment in 1982 due to excessive friction and a "clicking" that developed over time; Teflon is "humidity stable" whereas the wood adjacent to the Teflon swells and shrinks with humidity changes, causing problems. More recently, the Kawai firm built pianos with action parts made of more modern materials such as carbon fiber reinforced plastic, and the piano parts manufacturer Wessell, Nickel and Gross has launched a new line of carefully engineered composite parts. Thus far these parts have performed reasonably, but it will take decades to know if they equal the longevity of wood. In all but the lowest quality pianos the soundboard is made of solid spruce (that is, spruce boards glued together along the side grain). Spruce's high ratio of strength to weight minimizes acoustic impedance while offering strength sufficient to withstand the downward force of the strings. The best piano makers use quarter sawn, defect free spruce of close annular grain, carefully seasoning it over a long period before fabricating the soundboards. This is the identical material that is used in quality acoustic guitar soundboards. Cheap pianos often have plywood soundboards. The design of the piano hammers requires having the hammer felt be soft enough so that it will not create loud, very high harmonics that a hard hammer will cause. The hammer must be lightweight enough to move swiftly when a key is pressed; yet at the same time, it must be strong enough so that it can hit strings hard when the player strikes the keys forcefully for fortissimo playing or sforzando accents.

Пернетақта

Пианино жасаудың алғашқы жылдары кілттер көбінесе қант жаңғағынан жасалатын. 2010 жылдары олар әдетте қайрағай немесе липадан жасалады. Қайрағай әдетте жоғары сапалы пианиноларда қолданылады. Қара кілттер дәстүрлі түрде эбен ағашынан жасалса, ақ кілттер фил сүйегінен жасалған жолақтармен қапталған. Алайда, фил сүйегін өндіретін түрлер қазір жойылу қаупі төңкеріліп, келісімшарттармен қорғалған немесе кейбір елдерде заңсыз болғандықтан, өндірушілер көбінесе пластик қолданады. Сонымен қатар, фил сүйегі пластиктен гөрі оңай сынылады. Заңды фил сүйегін әлі де шектеулі мөлшерде алуға болады. Yamaha фил сүйегінің сыртқы түрі мен сезімін имитациялайтын Ivorite деп аталатын пластик әзірледі; басқа өндірушілер де солай істеді. Көптеген қазіргі заманғы пианиноларда 52 ақ және 36 қара кілт бар, барлығы 88 кілт (жеті октава плюс шағын терция, A0-дан C8-ге дейін). Көне пианинолардың көпшілігінде 85 кілт ғана бар (A0-дан A7-ге дейінгі жеті октава). Кейбір пианино өндірушілер диапазонды бір немесе екі бағытта кеңейтті. Мысалы, Imperial Bösendorfer төменгі жағында тоғыз қосымша кілтке ие, барлығы 97 кілт және сегіз октавалық диапазонды қамтиды. Бұл қосымша кілттер кейде кішкентай иілмелі қақпақтың астына жасырылады, ол кілттерді жабады, бұл кілттерге бейтаныс пианистердің көру қабілетін шатастырмау үшін, немесе қосымша ақ кілттердің түсі кері қайтарылады (ақ емес, қара). Жақында ғана Австралиялық Stuart & Sons компаниясы C0-дан B8-ге дейін, тоғыз толық октаваны қамтитын 108 кілтті пианино жасады. Қосымша кілттер сыртқы түрі жағынан басқа кілттерден ерекшеленбейді. Қосымша кілттер негізінен байланысты сырғалардың резонансын арттыру үшін қосылады; яғни, демпинг педалі басылғанда олар басқа сырғалармен серпілісті түрде дірілдеп, толық дыбыс береді. Пианиноға арналған туындылардың өте аз бөлігі ғана осы ноталарды пайдаланады. Schoenhut ойыншық пианино компаниясы 44 немесе 49 кілтті және пернетақта мен педальдер арасындағы қашықтығы қысқартылған гранд және тік пианиноларды шығарады. Бұл жұмыс істейтін механизмдері мен сымдары бар нағыз пианинолар. Пианиноның сирек кездесетін түрі, Эмануэль Мур пианофорте деп аталатын, екі пернетақтаға ие, бірі екіншісінің үстінде орналасқан. Оны венгр композиторы және пианині Эмануэль Мур (19 ақпан 1863 – 20 қазан 1931) ойлап тапқан. Төменгі пернетақтада әдеттегідей 88 кілт, ал жоғарғы пернетақтада 76 кілт бар. Жоғарғы пернетақтада ойнағанда, ішкі механизм төменгі пернетақтадағы сәйкес кілтті октава жоғары түсіреді. Бұл пианистке бір қолмен екі октаваны ойнауға мүмкіндік береді, бұл дәстүрлі пианинода мүмкін емес. Екі пернетақтасының арқасында Бахтың Голдберг вариациялары сияқты бастапқыда екі мануалды клавесинге арналған музыкалық туындыларды ойнау әлдеқайда оңай болады, өйткені дәстүрлі бір пернетақталы пианинода ойнау күрделі және қол қиылысын тудыратын қозғалыстарды қамтиды. Дизайн сонымен қатар төменгі және жоғарғы пернетақталарды біріктіретін арнайы төртінші педальға ие, сондықтан төменгі пернетақтада ойнағанда бір октава жоғары нота да ойналады. Шамамен 60 Эмануэль Мур пианофортесы жасалды, көбінесе Bösendorfer компаниясы жасаған. Bechstein, Chickering және Steinway & Sons сияқты басқа пианино өндірушілер де бірнешеуін жасады. Пианинолар альтернативті пернетақта жүйелерімен, мысалы, Jankó пернетақтасымен жасалды.

In the early years of piano construction, keys were commonly made from sugar pine. In the 2010s, they are usually made of spruce or basswood. Spruce is typically used in high quality pianos. Black keys were traditionally made of ebony, and the white keys were covered with strips of ivory. However, since ivory yielding species are now endangered and protected by treaty, or are illegal in some countries, makers use plastics almost exclusively. Also, ivory tends to chip more easily than plastic. Legal ivory can still be obtained in limited quantities. Yamaha developed a plastic called Ivorite intended to mimic the look and feel of ivory; other manufacturers have done likewise. Almost every modern piano has 52 white keys and 36 black keys for a total of 88 keys (seven octaves plus a minor third, from A0 to C8). Many older pianos only have 85 keys (seven octaves from A0 to A7). Some piano manufacturers have extended the range further in one or both directions. For example, the Imperial Bösendorfer has nine extra keys at the bass end, giving a total of 97 keys and an eight octave range. These extra keys are sometimes hidden under a small hinged lid that can cover the keys to prevent visual disorientation for pianists unfamiliar with the extra keys, or the colours of the extra white keys are reversed (black instead of white). More recently, Australian manufacturer Stuart & Sons created a piano with 108 keys, going from C0 to B8, covering nine full octaves. The extra keys are the same as the other keys in appearance. The extra keys are added primarily for increased resonance from the associated strings; that is, they vibrate sympathetically with other strings whenever the damper pedal is depressed and thus give a fuller tone. Only a very small number of works composed for piano actually use these notes. Toy piano company Schoenhut manufactures grands and uprights with only 44 or 49 keys and a shorter distance between the keyboard and the pedals. These are true pianos with working mechanisms and strings. A rare variant of the piano called the Emánuel Moór Pianoforte has double keyboards, one lying above the other. It was invented by Hungarian composer and pianist, Emánuel Moór (19 February 1863 – 20 October 1931). The lower keyboard has the usual 88 keys, whilst the upper keyboard has 76 keys. When the upper keyboard is played, an internal mechanism pulls down the corresponding key on the lower keyboard, but an octave higher. This lets a pianist reach two octaves with one hand, impossible on a conventional piano. Due to its double keyboard, musical works that were originally created for double manual harpsichord, such as the Goldberg Variations by Bach, become much easier to play, since playing on a conventional single keyboard piano involves complex and hand tangling cross hand movements. The design also features a special fourth pedal that couples the lower and upper keyboard, so when playing on the lower keyboard the note one octave higher also plays. Only about 60 Emánuel Moór Pianofortes were made, mostly by Bösendorfer. Other piano manufacturers, such as Bechstein, Chickering, and Steinway & Sons, also manufactured a few. Pianos have been built with alternative keyboard systems, e. g., the Jankó keyboard.

Педальдар

Пианиноларда педальдер немесе оған ұқсас құралдар бастапқы күннен бері болған. (18 ғасырда кейбір пианиноларда педальдердің орнына тіземен жоғары қарай басылатын рычагтар қолданылған.) АҚШ-тағы көптеген grand пианиноларда үш педаль болады: жұмсақ педаль (una corda), sostenuto және sustain педаль (солдан оңға қарай), ал Еуропада стандартты екі педаль: жұмсақ педаль және sustain педаль. Көптеген қазіргі заманғы тік пианиноларда да үш педаль болады: жұмсақ педаль, жаттығу педалі және sustain педаль, бірақ ескі немесе арзан модельдерде жаттығу педалі болмауы мүмкін. Еуропада тік пианинолар үшін стандартты екі педаль: жұмсақ және sustain педаль. Sustain педаль (немесе демпинг педалі) көбінесе жай ғана "педаль" деп аталады, себебі ол ең көп қолданылады. Бұл педальдер тобындағы ең оң жақ педаль. Ол барлық сымдардың тосқауылдарын көтеріп, ойналған ноталарды ұзартады. Сонымен қатар, ол тікелей ойналмаған сымдардың да қосылуына мүмкіндік береді, бұл дыбыстың толықтығын арттырады. Сымдардың симпатиялық дірілі ең күштісі дыбысталған ноталармен гармониялық байланыстағы ноталар арасында болады, яғни 440 Гц "A" нотасы жоғары октавадағы "A" ноталарын шақырады, бірақ пианино сымдарының дірілісінде көптеген гармониялық және гармониялық емес өзара әрекеттесулер бар, сондықтан барлық ноталар арасындағы әсер өте зор. Жұмсақ педаль немесе una corda педалі педальдер қатарынан сол жаққа орналасқан. Grand пианинода ол бүкіл механизм/пернетақта жиынтығын оңға жылдырады (өте сирек жағдайларда солға жылдырылады), сонда балғалар әр нота үшін үш сымның екеуіне тиеді. Ең алғашқы пианинолардағы бикордтар трихордтар емес еді, сондықтан механизм бір сымға тиетіндей етіп жылдырылды, содан кейін "una corda", яғни "бір сым" деп аталды. Бұл нотаның дыбысын жұмсартады және оның реңін өзгертеді. Тік пианиноларда мұндай механизм болмайды; керісінше, педаль балғаларды сымдарға жақындатады, осылайша балғалар кішкентай кинетикалық энергиямен соғады. Бұл сәл жұмсақ дыбыс шығарады, бірақ тембр өзгермейді. Grand пианинода ортаңғы педаль – sostenuto педалі. Бұл педаль педаль басылған кезде көтерілген барлық тосқауылдарды көтеріп ұстайды. Бұл таңдалған ноталарды ұстап тұруға мүмкіндік береді (солар босатылар алдында sostenuto педалін басып), ал қолыңыз басқа ноталарды ойнауға болады (олар ұсталып тұрмайды). Бұл төменгі бас нотасымен музыкалық бөлімдерде пайдалы болуы мүмкін, онда бас нотасы сақталады, ал оның үстінде бірнеше аккордтар өзгереді, сондай-ақ басқа да қиын бөліктерде. Көптеген тік пианиноларда ортаңғы педаль "жаттығу" немесе celeste педалі деп аталады. Бұл балғалар мен сымдардың арасына мата тілігін түсіреді, бұл дыбысты қатты басады. Педаль басылған кезде "құлыптау" күйіне жылжытылуы мүмкін. Стандартты емес нұсқалар да бар. Кейбір пианиноларда (grand және тік пианиноларда) ортаңғы педаль бас sustain педалі болуы мүмкін: яғни, ол басылған кезде, демпингтер тек бас бөліміндегі сымдардан ғана көтеріледі. Ойыншылар бұл педальді бір бас нотаны немесе аккордты көп такт бойы ұстап тұру үшін пайдаланады, ал әуенді жоғары бөлімде ойнайды. Сирек кездесетін транспозициялық пианинода (мысалы, Ирвинг Берлинге тиесілі болған) ортаңғы педаль механизмнен пернетақтаны ажырататын муфта ретінде жұмыс істейді, сондықтан ойыншы пернетақтаны солға немесе оңға жылжыта алады. Бұл бүкіл пианино механизмын жылдырады, сондықтан пианист бір тоналдықта жазылған музыканы басқа тоналдықта ойнай алады. Кейбір пианино компаниялары стандартты екі немесе үштен басқа қосымша педальдерді қосты. Стюарт пен ұлдары пианиноларында, сондай-ақ ең үлкен Фазиоли пианиносында негізгі үштің сол жағында төртінші педаль бар. Бұл төртінші педаль тік пианиноның жұмсақ педалі сияқты жұмыс істейді, балғаларды сымдарға жақындатады. Crown and Schubert Piano Company төрт педальді пианино да шығарды. Нью-Йорктегі Wing and Son компаниясы шамамен 1893 жылдан 1920 жылдарға дейін бес педальді пианино ұсынды. Компания туралы 1930 жылдан кейін ештеңе айтылмаған. Солдан оңға қарай таңбаланған педальдер: Мандолин, Оркестр, Экспрессия, Жұмсақ және Форте (Sustain). Оркестрлік педаль сымдарға қарсы ілінген кішкентай буралар жиынтығын секіріп, тремоло сезімін тудырады, бұл пианиноға мандолина, гитара, банджо, цитра және арфаны еліктеуге мүмкіндік береді, сондықтан ол Оркестрлік деп аталады. Мандолин педалі ұқсас тәсілді қолданды, балғалар мен сымдардың арасына металл сақиналары бар мата жолақтарын төмендетті (сонымен қатар "ринки тинк" әсері). Бұл Оркестрлік педаль қолданылғанда балғалардың қызмет ету мерзімін ұзартады, жаттығу үшін жақсы идея, және оркестр залында ойнағандай дыбыс тудырады. Педальдік пианино, немесе педальді пианино, пианиноның сирек түрі, ол педаль тақтасын қамтиды, сондықтан олар орган сияқты төменгі регистрдегі ноталарды ойнау үшін аяқтарын пайдалана алады. Педальді пианиноның екі түрі бар. Біреуінде педаль тақтасы аспаптың бір бөлігі болып табылады, мануалды пернетақта сияқты бірдей сымдар мен механизмді пайдаланады. Екінші, сирек түрі, екі тәуелсіз пианинодан тұрады (әрқайсысы жеке механизмдермен және сымдармен), біреуі қолдар үшін, екіншісі аяқтар үшін бірінің үстіне орналасқан. Бұл негізінен органшылар үшін жаттығу аспабы ретінде жасалған, бірақ аспап үшін арнайы жазылған шағын репертуар бар.

Pianos have had pedals, or some close equivalent, since the earliest days. (In the 18th century, some pianos used levers pressed upward by the player's knee instead of pedals.) Most grand pianos in the US have three pedals: the soft pedal (una corda), sostenuto, and sustain pedal (from left to right, respectively), while in Europe, the standard is two pedals: the soft pedal and the sustain pedal. Most modern upright pianos also have three pedals: soft pedal, practice pedal and sustain pedal, though older or cheaper models may lack the practice pedal. In Europe the standard for upright pianos is two pedals: the soft and the sustain pedals. The sustain pedal (or, damper pedal) is often simply called "the pedal", since it is the most frequently used. It is the rightmost pedal in the group. It lifts the dampers from all strings, sustaining played notes. In addition, it broadens the overall tone by allowing all strings, including those not directly played, to reverberate sympathetically. Sympathetic vibration of strings is strongest among notes that are harmonically related to the sounded pitches, i. e., a played 440 Hz "A" note would evoke the higher octave "A" notes, but since piano strings vibrate with a great complexity of overtones, the harmonic and inharmonic interaction is among all notes is enormous. The soft pedal or una corda pedal is placed leftmost in the row of pedals. In grand pianos it shifts the entire action/keyboard assembly to the right (a very few instruments have shifted left) so that the hammers hit two of the three strings for each note. In the earliest pianos whose unisons were bichords rather than trichords, the action shifted so that hammers hit a single string, hence the name una corda, or 'one string'. The effect is to soften the note as well as change the tone. In uprights this action is not possible; instead the pedal moves the hammers closer to the strings, allowing the hammers to strike with less kinetic energy. This produces a slightly softer sound, but no change in timbre. On grand pianos, the middle pedal is a sostenuto pedal. This pedal keeps raised any damper already raised at the moment the pedal is depressed. This makes it possible to sustain selected notes (by depressing the sostenuto pedal before those notes are released) while the player's hands are free to play additional notes (which don't sustain). This can be useful for musical passages with low bass pedal points, in which a bass note is sustained while a series of chords changes over top of it, and other otherwise tricky parts. On many upright pianos, the middle pedal is called the "practice" or celeste pedal. This drops a piece of felt between the hammers and strings, greatly muting the sounds. This pedal can be shifted while depressed, into a "locking" position. There are also non standard variants. On some pianos (grands and verticals), the middle pedal can be a bass sustain pedal: that is, when it is depressed, the dampers lift off the strings only in the bass section. Players use this pedal to sustain a single bass note or chord over many measures, while playing the melody in the treble section. The rare transposing piano (an example of which was owned by Irving Berlin) has a middle pedal that functions as a clutch that disengages the keyboard from the mechanism, so the player can move the keyboard to the left or right with a lever. This shifts the entire piano action so the pianist can play music written in one key so that it sounds in a different key. Some piano companies have included extra pedals other than the standard two or three. On the Stuart and Sons pianos as well as the largest Fazioli piano, there is a fourth pedal to the left of the principal three. This fourth pedal works in the same way as the soft pedal of an upright piano, moving the hammers closer to the strings. The Crown and Schubert Piano Company also produced a four pedal piano. Wing and Son of New York offered a five pedal piano from approximately 1893 through the 1920s. There is no mention of the company past the 1930s. Labeled left to right, the pedals are Mandolin, Orchestra, Expression, Soft, and Forte (Sustain). The Orchestral pedal produced a sound similar to a tremolo feel by bouncing a set of small beads dangling against the strings, enabling the piano to mimic a mandolin, guitar, banjo, zither and harp, thus the name Orchestral. The Mandolin pedal used a similar approach, lowering a set of felt strips with metal rings in between the hammers and the strings (aka rinky tink effect). This extended the life of the hammers when the Orch pedal was used, a good idea for practicing, and created an echo like sound that mimicked playing in an orchestral hall. The pedalier piano, or pedal piano, is a rare type of piano that includes a pedalboard so players can use their feet to play bass register notes, as on an organ. There are two types of pedal piano. On one, the pedal board is an integral part of the instrument, using the same strings and mechanism as the manual keyboard. The other, rarer type, consists of two independent pianos (each with separate mechanics and strings) placed one above the other—one for the hands and one for the feet. This was developed primarily as a practice instrument for organists, though there is a small repertoire written specifically for the instrument.

Сақтау

Пианино – ауыр әрі күшті, бірақ нәзік аспап. Көп жылдар бойы пианино тасымалдаумен айналысатын мамандар, корпусына және механикалық бөліктеріне зақым келтірмеу үшін тұғырлы және тік пианиноларды тасымалдаудың арнайы әдістерін әзірлеген. Пианиноның дұрыс дыбысталуын сақтау үшін оны үнемі көйлеу қажет. Пианиноның молоточектері (бойыншалары) қалыңдықтың біртіндеп қатаюын өтеу үшін реттеліп отырылады, ал басқа бөліктері де мерзімді түрде реттеуді қажет етеді. Пианиноның дұрыс жұмыс істеуі үшін, молоточектері мен клавиша механизмдерін үнемі күтіп-ұстау керек. Ескірген және тозған пианиноларды пианино шеберлері қайта жаңартуға немесе қалпына келтіруге болады. Ішектің (сымдардың) уақыт өте келе ауыстырылуы қажет. Көптеген бөліктерін ауыстырып, оларды реттеу арқылы ескі аспаптар жаңа пианинолармен бірдей жұмыс істей алады. Пианиноны көйлеу – арнайы кілтпен оның ішектерінің кернеуін реттеу, осылайша олардың арасындағы интервалдарды дұрыс орналастыру. Гитара мен скрипкада ойнаушылар өз аспаптарын өздері көйлейтін болса, пианиношылар көбінесе өз пианиноларын көйлеу үшін арнайы маманды жалдайды. Пианиноны көйлейтін маман арнайы құралдарды қолданады. Пианиноны көйлеудегі «күйлі» терминінің мағынасы – тек белгілі бір тұрақты дыбыс қатары емес. Сапалы пианиноны көйлеу, әр пианино үшін әртүрлі хроматикалық гамманың барлық ноталарының өзара әрекеттесуін мұқият бағалауды қажет етеді, сондықтан ол кез келген теориялық стандарттан сәл өзгеше дыбыс биіктігін талап етеді. Пианинолар көбінесе «тең темперамент» деп аталатын жүйенің өңделген нұсқасына сәйкес көйлендіріледі (теориялық пианиноны көйлеу үшін пианино клавишаларының жиіліктерін қараңыз). Барлық көйлеу жүйелерінде әрбір дыбыс биіктігі таңдалған тұрақты дыбыс биіктігіне байланысты болады, әдетте бұл халықаралық деңгейде танылған стандартты концерттік дыбыс биіктігі А4 (ортаңғы C-ден жоғары А) болып табылады. A440 термині осы дыбыс биіктігінің 440 Гц жиілікке ие екенін көрсетеді. Екі дыбыс биіктігі арасындағы қатынас, «интервал» деп аталады, олардың абсолютті жиіліктерінің арақатынасы болып табылады. Егер екі жұп дыбыс биіктігінің жиіліктерінің арақатынасы бірдей болса, екі түрлі интервал бірдей деп есептеледі. Ең оңай анықталатын және ең оңай көйлендірілетін интервалдар – «жай» интервалдар, яғни олардың қарапайым бүтін сан қатынасы бар. «Темперамент» термині – әділ интервалдарды (әдетте 3:2 қатынасы бар таза квинтаны) басқа математикалық қасиетті қанағаттандыру үшін өзгертетін көйлеу жүйесін білдіреді; тең темпераментте квинта сәл тарылтылады, оның жоғарғы дыбыс биіктігін сәл төмендету немесе төменгі дыбыс биіктігін сәл көтеру арқылы қол жеткізіледі. Темперамент жүйесі «бағыттар» жиынтығы деп те аталады. Интервалды өзгерту оның «соғуына» себеп болады, бұл жақын (бірақ тең емес) дыбыс биіктіктері арасындағы кедергі салдарынан естілетін дыбыс қарқындылығының өзгеруі. Соғу жылдамдығы екі дыбыс биіктігінде де бар және сәйкес келетін немесе жақын гармоникалардың жиілік айырмашылығына тең болады. Пианиноны көйлейтін маман оның дыбысын дұрыс етіп беру үшін «кернеуді өзгертуі» керек. Бұл жоғары дыбыс биіктігіндегі ішектерді математикалық жиілік кестесінен (онда октавалар жиілікті екі еселеу арқылы алынады) сәл жоғары, ал төмен дыбыс биіктігіндегі ішектерді сәл төмен қоюды қамтиды.

Pianos are heavy and powerful, yet delicate instruments. Over the years, professional piano movers have developed special techniques for transporting both grands and uprights, which prevent damage to the case and to the piano's mechanical elements. Pianos need regular tuning to keep them on correct pitch. The hammers of pianos are voiced to compensate for gradual hardening of the felt, and other parts also need periodic regulation. Pianos need regular maintenance to ensure the felt hammers and key mechanisms are functioning properly. Aged and worn pianos can be rebuilt or reconditioned by piano rebuilders. Strings eventually must be replaced. Often, by replacing a great number of their parts, and adjusting them, old instruments can perform as well as new pianos. Piano tuning involves adjusting the tensions of the piano's strings with a specialized wrench, thereby aligning the intervals among their tones so that the instrument is in tune. While guitar and violin players tune their own instruments, pianists usually hire a piano tuner, a specialized technician, to tune their pianos. The piano tuner uses special tools. The meaning of the term in tune in the context of piano tuning is not simply a particular fixed set of pitches. Fine piano tuning carefully assesses the interaction among all notes of the chromatic scale, different for every piano, and thus requires slightly different pitches from any theoretical standard. Pianos are usually tuned to a modified version of the system called equal temperament (see Piano key frequencies for the theoretical piano tuning). In all systems of tuning, each pitch is derived from its relationship to a chosen fixed pitch, usually the internationally recognized standard concert pitch of A4 (the A above middle C). The term A440 refers to a widely accepted frequency of this pitch – 440 Hz. The relationship between two pitches, called an interval, is the ratio of their absolute frequencies. Two different intervals are perceived as the same when the pairs of pitches involved share the same frequency ratio. The easiest intervals to identify, and the easiest intervals to tune, are those that are just, meaning they have a simple whole number ratio. The term temperament refers to a tuning system that tempers the just intervals (usually the perfect fifth, which has the ratio 3:2) to satisfy another mathematical property; in equal temperament, a fifth is tempered by narrowing it slightly, achieved by flattening its upper pitch slightly, or raising its lower pitch slightly. A temperament system is also known as a set of "bearings". Tempering an interval causes it to beat, which is a fluctuation in perceived sound intensity due to interference between close (but unequal) pitches. The rate of beating is equal to the frequency differences of any harmonics that are present for both pitches and that coincide or nearly coincide. Piano tuners have to use their ear to "stretch" the tuning of a piano to make it sound in tune. This involves tuning the highest pitched strings slightly higher and the lowest pitched strings slightly lower than what a mathematical frequency table (in which octaves are derived by doubling the frequency) would suggest.

Ойын және техника

Кез келген басқа музыкалық аспап сияқты, пианиноны да нотадан, құлақпен немесе импровизация арқылы ойнауға болады. Кейбір халық және блюз пианистері өздігінен үйренген болса, классикалық және джаз музыкасында жақсы орнатылған пианино оқыту жүйелері мен оқу орындары бар, оның ішінде колледжге дейінгі бағалы емтихандар, университеттер, колледждер және музыка консерваторияларының дипломдары мен дәрежелері бар, бастауыштан (B. Mus.) және магистратурадан (M. Mus.) бастап, пианинодағы «Музыка өнерінің докторы» дәрежесіне дейін. Пианино техникасы клавесин мен клавикордтан фортепианоға өту кезінде қалыптасты, және қазіргі заманғы пианиноның дамуымен жалғасты. 19-шы және 20-шы ғасырлардағы музыкалық стильдер мен тыңдаушылар талғамының өзгеруі, сондай-ақ виртуоз орындаушылардың пайда болуы осы эволюцияға және пианинода ойнаудың ерекше мектептерінің өсуіне әсер етті. Техника көбінесе музыкалық ойды физикалық орындау ретінде қарастырылса да, көптеген педагогтар мен орындаушылар пианинода ойнаудың физикалық және психикалық немесе эмоционалдық жақтарының байланысын атап көрсетеді. Пианино техникасына қатысты белгілі тәсілдердің ішінде Дороти Таубман, Эдна Голандский, Фред Карпофф, Чарльз Луис Ханон және Отто Ортманнның әдістері бар.

Орындау стилі

Көптеген классикалық композиторлар, соның ішінде Хайдн, Моцарт, Шуберт және Бетховен фортепиано үшін шығармалар жазған, ол қазіргі фортепианодан өзгеше аспап еді. Тіпті романтизм дәуірінің композиторлары, Франц Лист, Фредерик Шопен, Клара және Роберт Шуман, Фанни және Феликс Мендельсон, және Йоханнес Брамс, 2010 жылғы заманауи фортепианодан едәуір өзгеше фортепианолар үшін жазды. Қазіргі музыканттар 1600-жылдардан 1800-жылдарға дейінгі тарихи шығармаларды орындаудағы интерпретацияны ескі және жаңа аспаптардың дыбыстық ерекшеліктерін, немесе орындаушылық дәстүрлердегі өзгерістерді ескере отырып түзетуі мүмкін. Бетховеннің кейінгі жылдарында фортепиано 2000-шы жылдардың қазіргі фортепианосына ұқсас аспапқа айнала бастады. Қазіргі фортепианолар 19 ғасырдың соңында кеңінен қолданысқа енді. Олардың октавалық диапазоны ертеректегі фортепианоларға қарағанда кеңірек болды, аспапқа шамамен 30 қосымша перне қосылып, төменгі бас және жоғары тізгіш диапазонды кеңейтті. Фабрикада тік фортепианоны көптеп өндіру оны орта таптың көп бөлігі үшін қолжетімді етті. Олар 19-ғасырда музыка залдарында және пабтарда пайда болды, пианиношының жеке орындауы арқылы немесе шағын би тобымен бірге ойын-сауық ұсынды. Скрипцинистер әншілерге немесе бишілерге сахнада сүйемелдегендей, пианиношылар да осы рөлді 1700-ші жылдардың соңында және келесі ғасырларда атқарды. 19 ғасырда американдық музыканттар жұмысшы табының аудиториясы үшін шағын пабтар мен барларда ойнап, әсіресе афроамерикандық композиторлар қазіргі фортепианоға негізделген жаңа музыкалық жанрларды дамытты. Скотт Джоплин сияқты композиторлар танымал еткен рагтайм музыкасы 1900 жылға қарай кең аудиторияға жетті. Рагтайм музыкасының танымалдығын джаз фортепианосы тез басып озды. Пианинода жаңа техникалар мен ырғақтар ойлап табылды, соның ішінде буги-вугиге арналған остинато және Ширинг гармониясы. Джордж Гершвиннің "Rhapsody in Blue" шығармасы американдық джаз пианиносын симфониялық дыбыстармен біріктіру арқылы жаңа музыкалық шешімдер ұсынды. Джаз әншілерін фортепианода сүйемелдеудің техникасы Дьюк Эллингтонның орындау шеберлігімен көрнекті болды. Сол дәуірде пианино ырғағының тағы бір стиліне ие хоңки-тонк музыкасы танымал болды. Бебоп техникасы джаздан өркендеді, оның құрамында Телониус Монк және Бад Пауэлл сияқты жетекші композитор-пианисттер болды. 20 ғасырдың соңында Билл Эванс классикалық техниканы джаздық тәжірибелерімен біріктіріп, шығармалар жазды. 1970 жылдары Герби Хэнкок джаз-фанк және джаз-рок сияқты жаңа қалалық музыкалық стильдермен жұмыс істеп, танымалдыққа жеткен алғашқы джаз композитор-пианисттерінің бірі болды. Пианино рок-н-ролл және рок музыкасында Джерри Ли Льюис, Литтл Ричард, Кит Эмерсон (Эмерсон, Лейк & Палмер), Элтон Джон, Бен Фолдс, Билли Джоэл, Никки Хопкинс, Рик Уэйкмен, Фредди Меркьюри және Тори Амос сияқты орындаушылар тарапынан да кеңінен қолданылды. 2023 жылы Лондондағы Sotheby's аукционында Меркьюридің "Bohemian Rhapsody" және Queen әндерін жазған Yamaha роялі 1,7 миллион фунт стерлингке (2,1 миллион доллар) сатылды, Sotheby's мәлімдемесіне сәйкес, бұл композитордың фортепианосы үшін рекордтық көрсеткіш. Музыканың модернистік стилі Джон Кейдж және Филип Гласс сияқты қазіргі заманғы рояль үшін шығармалар жазған композиторларға да ұнады.

Many classical music composers, including Haydn, Mozart, Schubert and Beethoven, composed for the fortepiano, a rather different instrument than the modern piano. Even composers of the Romantic movement, like Franz Liszt, Frédéric Chopin, Clara and Robert Schumann, Fanny and Felix Mendelssohn, and Johannes Brahms, wrote for pianos substantially different from 2010 era modern pianos. Contemporary musicians may adjust their interpretation of historical compositions from the 1600s to the 1800s to account for sound quality differences between old and new instruments or to changing performance practice. Starting in Beethoven's later career, the fortepiano evolved into an instrument more like the modern piano of the 2000s. Modern pianos were in wide use by the late 19th century. They featured an octave range larger than the earlier fortepiano instrument, adding around 30 more keys to the instrument, which extended the deep bass range and the high treble range. Factory mass production of upright pianos made them more affordable for a larger number of middle class people. They appeared in music halls and pubs during the 19th century, providing entertainment through a piano soloist, or in combination with a small dance band. Just as harpsichordists had accompanied singers or dancers performing on stage, or playing for dances, pianists took up this role in the late 1700s and in the following centuries. During the 19th century, American musicians playing for working class audiences in small pubs and bars, particularly African American composers, developed new musical genres based on the modern piano. Ragtime music, popularized by composers such as Scott Joplin, reached a broader audience by 1900. The popularity of ragtime music was quickly succeeded by Jazz piano. New techniques and rhythms were invented for the piano, including ostinato for boogie woogie, and Shearing voicing. George Gershwin's Rhapsody in Blue broke new musical ground by combining American jazz piano with symphonic sounds. Comping, a technique for accompanying jazz vocalists on piano, was exemplified by Duke Ellington's technique. Honky tonk music, featuring yet another style of piano rhythm, became popular during the same era. Bebop techniques grew out of jazz, with leading composer pianists such as Thelonious Monk and Bud Powell. In the late 20th century, Bill Evans composed pieces combining classical techniques with his jazz experimentation. In the 1970s, Herbie Hancock was one of the first jazz composer pianists to find mainstream popularity working with newer urban music techniques such as jazz funk and jazz rock. Pianos have also been used prominently in rock and roll and rock music by performers such as Jerry Lee Lewis, Little Richard, Keith Emerson (Emerson, Lake & Palmer), Elton John, Ben Folds, Billy Joel, Nicky Hopkins, Rick Wakeman, Freddie Mercury and Tori Amos, to name a few. At a 2023 auction in Sotheby's in London, Mercury's Yamaha baby grand piano, which he used to compose "Bohemian Rhapsody" among other Queen songs, sold for £1.7 million ($2.1 million), which Sotheby's state is a record for a composer's piano. Modernist styles of music have also appealed to composers writing for the modern grand piano, including John Cage and Philip Glass.

Дәстүрлі бірман стилі

Сандая деп аталатын фортепиано 19-ғасырдың ортасында Конбаунг әулеті тұсында, алғаш рет Италия елшісі Миндан Мин патшаға сыйлық ретінде, Мьянма музыка репертуарына енгізілді. Бұл аспапты сарай музыканттары тез арада қабылдап, өздеріне бейімдеді. Бірма музыканттары екі қолмен бір мелодиялық желіні өріп, агогиялық әшекейлеулер жасауға мүмкіндік беретін, сонымен қатар қоңырау мен сопақтағы берік ритмге қарама-қарсы, синкопаланған спиральдардағы әдемі ноталарды ойнау тәсілін қолданады. Ал батыс орындау стилінде мелодия оң қолмен, ал үйлесім сол қолмен орындалады. Бірма техникасы өте жылдам ойнауға мүмкіндік береді, музыканттарға күрделі әрі ерекше әшекейлерді үйлестіруге, дәстүрлі бірма әндеріндегі экспрессивті орындаушылықты еске түсіруге болады. Бірма стилі виртуоздық пен әшекейлеуді кеңінен қолданумен, сондай-ақ еркін және тұрақты, бірақ икемді ырғақтың кезектесуімен сипатталады. Көрнекті бірма пианистері өздерінің есімдерін көбінесе "Сандая" деген құрметті атауымен бастайды (мысалы, Сандая Хла Хтут және Сандая Чит Све).

Рөл

Пианино – батыс классикалық музыкасының, джаздың, блюздің, рок, халық музыкасының және көптеген басқа батыс музыкалық жанрлардың маңызды аспабы. Пианинолар солистік немесе мелодиялық рөлдерде, сондай-ақ сүйемелдеуші аспаптар ретінде қолданылады. Оны жеке, дауыспен немесе басқа аспаптармен, кішкентай топтарда (топтар мен камералық музыкалық ансамбльдерде) және үлкен ансамбльдерде (биг-бенд немесе оркестрде) ойнауға болады. Көптеген композиторлар мен ән жазушылар пианинода жақсы ойнайды, себебі фортепианоның пернетақтасы күрделі мелодиялық және гармониялық үйлесімді тәжірибеден өткізуге, сондай-ақ бір уақытта ойналатын бірнеше тәуелсіз әуендік сызықтарды сынап көруге тиімді мүмкіндік береді. Композиторлар пианиноны фильмдер мен телешоуларға музыка жазу үшін пайдаланады, өйткені кең диапазон оларға әуендер мен бас партияларын сынап көруге мүмкіндік береді, тіпті егер музыка басқа аспаптар үшін оркестрленсе де. Топ жетекшілері мен хор дирижерлері көбінесе пианиноны үйренеді, себебі ол жаңа пьесалар мен әндерді орындауға дайындану үшін өте қолайлы аспап. Көптеген дирижерлер пианинода оқытылады, себебі ол оларға өз интерпретацияларын дамыту үшін, өзі басқаратын симфониялардың бөліктерін (фортепианолық азайтуды пайдаланып немесе толық партитурадан азайту жасап) ойнауға мүмкіндік береді. Пианино – бастауыш және орта мектептерде, университеттер мен колледждерде музыкалық білім берудің маңызды құралы. Көптеген музыка сыныптарында және жаттығу бөлмелерінде пианино бар. Пианино музыка теориясын, музыка тарихын және музыканы бағалау сабақтарын оқытуға көмектеседі, тіпті пианиноде ойнамайтын музыка профессоры немесе оқытушының кабинетінде де пианино болуы мүмкін.