Кіріспе

Англия мен Уэльстің Бас тіркелім кеңсесі (GRO) – Ұлыбритания Корольдік паспорт кеңсесінің бөлімшесі болып табылады және Англия мен Уэльсте тууды (өлі тууды қоса), асырап алуды, некелерді, азаматтық серіктестіктерді және қайтыс болуды азаматтық түрде тіркеуге жауапты. Сондай-ақ, егер олар Ұлыбритания азаматына қатысты болса және түрлі тізілімдерде тіркелуге лайық болса, Ұлыбританиядан тыс жерлерде осы оқиғалардың тіркелуімен де айналысады. Әскери қызметкерлерге қатысты шағын тарихи ерекшеліктерден басқа, Шотландия, Солтүстік Ирландия немесе Ирландия Республикасының құрлық немесе теңіз суларында болған осы сияқты оқиғалардың тіркемелерімен айналыспайды; осы мемлекеттердің тіркеу жүйелері әрқашан Англия мен Уэльстен бөлек болды. GRO 1836 жылғы Туу және қайтыс болуды тіркеу туралы заңмен 1836 жылы құрылды, ал азаматтық тіркеу 1837 жылы басталды. Оның басшысы – Бас тіркеуші. 19-ғасырда GRO-мен байланысты ең белгілі тұлға, басшысы болмаса да, Уильям Фарр болды. GRO туу, неке, азаматтық серіктестік және қайтыс болу туралы куәліктердің көшірмелерін онлайн немесе GRO атынан әрекет ететін жергілікті тіркеу кеңселерi арқылы ұсынады.

Құру

1837 жылы Бас тіркеу кеңсесі (GRO) құрылғанға дейін Англия мен Уэльсте азаматтық халді тіркеудің ұлттық жүйесі болмаған. Шомылдыру рәсімдері, некелер және жерлеулер Англия шіркеуінің (Англикан) дін қызметкерлері жүргізген шіркеу тізілімдеріне тіркелген. Алайда, 17 ғасырдың соңынан бастап католиктерге және басқа да диссиденттерге қарсы заңдардың біртіндеп жеңілдетілуімен, Англикан шіркеуінің тізілімдерінде тіркелмеген шомылдыру рәсімдері, некелер мен жерлеулер саны арта түсті. Англия шіркеуінің тіркеу жүйесінің нашарлауы 18 және 19 ғасырларда жүйені жақсартуға бағытталған көптеген әрекеттерге әкелді. 1753 жылғы «Жасырын некелер» туралы заң (26 Geo. 2. c. 33) некелерге арналған стандартты нысанды енгізу арқылы «жасырын» некелерге жол бермеуге тырысты, оған некеге тұрған екі тарап та, куәгерлер де қол қоюы керек болды. Сонымен қатар, яһудилер мен квакерлерден басқа, заңды некелер Англия шіркеуінің рәсімдеріне сәйкес жүргізілуі керек еді. Сэр Джордж Роуздың 1812 жылғы «Шіркеулік тізілімдер» туралы заңы (52 Geo. 3. c. 146) барлық оқиғалар стандартты жазбаларға, кітапқа мұқапталған томдарға енгізілуі керек екенін белгіледі. Сондай-ақ, нонконформистердің шіркеу тізілімдері сотта туу, неке және өлім туралы дәлел ретінде қабылданбайтынын мәлімдеді. Тек Англия шіркеуінің дін қызметкерлері жүргізген құжаттар ғана сотқа заңды құжат ретінде ұсынылуы мүмкін еді, бұл нонконформистер үшін үлкен қиындықтар туғызды. 1820 жылдары Парламентке маңызды оқиғаларды тіркеу үшін орталықтандырылған тізілімдер құру туралы бірқатар ұсыныстар енгізілді, бірақ олардың ешқайсысы іске аспады. Ақырында, шомылдыру рәсімдерін, некелерін және жерлеулерін нашар тіркеу, ұрпақтарды анықтауды қиындатып, меншік құқығын бұзады деген алаңдаушылық, сонымен қатар нонконформистердің наразылығы 1833 жылы шіркеулік тіркеу жөніндегі парламенттік арнайы комитеттің құрылуына әкелді. Бұл комитет жергілікті тіркеу жүйесінің жағдайы туралы мәліметтер жинады және 1836 жылғы «Туу және өлімді тіркеу» туралы заңға және 1836 жылғы «Неке» туралы заңға (6 & 7 Will. 4. c. 85) енгізілген ұсыныстар жасады. Үкімет сонымен қатар денсаулық сақтау мен әлеуметтік әл-ауқатты жақсарту үшін нәресте өлімі, бала туу және сауаттылық сияқты мәселелерді зерттеуді қалаған. Медициналық қауым мұны қолдады, өйткені өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде солтүстік өнеркәсіптік қалаларда халық санының тез өсуі тығыздыққа әкелді, ал нашар тұру жағдайлары мен қысқа өмір сүру арасындағы байланыс белгілі болды. Бұл мәселенің шешімі – азаматтық тіркеу жүйесін құру болды. Өмірлік маңызы бар оқиғаларды жақсырақ тіркеу арқылы ұрпақтарды анықтау туралы нақты мәліметтерді сақтау арқылы меншік құқығын қорғауға үміттенілді. Азаматтық тіркеу нонконформистердің тіркеу үшін Англия шіркеуіне тәуелді болуын да жояды, сонымен қатар зерттеу үшін медициналық деректерді ұсынады. Нәтижесінде, 1836 жылы Англия мен Уэльстегі туу, неке және өлім-жітімді азаматтық тіркеу туралы заң қабылданды. Бұл заң 1837 жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енді. Лондонда Бас тіркеу кеңсесі және Бас тіркеушінің кеңсесі құрылды. Англия мен Уэльс 619 тіркеу ауданына бөлінді (1851 жылдан бастап 623), әрқайсысы суперинтендант-тіркеушінің бақылауында болды. Аудантар жақында енгізілген кедейлер одағына негізделген. Тіркеу аудандары қосымша аудандарға бөлінді (екі немесе одан да көп болуы мүмкін), әрқайсысы жергілікті жерде тағайындалған тіркеушілердің қарамағында болды.

Ерте тарих

Статистикалық зерттеулер жүргізу үшін GRO арнайы құрылмағанмен, алғашқы Бас тіркеушілер Томас Генри Листер (1836–42) және Джордж Грэм (1842–79) медициналық, халық денсаулығы және актуарлық статистиканы жинақтау үшін Статистикалық бөлім құрды. Бұл жұмыстың көп бөлігі Виктория дәуірінің басында және ортасында GRO-ның Статистика бойынша басқарушысы Уильям Фарр жүзеге асырды. Осы адамдардың басшылығымен Бас тіркеушінің жылдық есептері әкімшілік және әлеуметтік реформаларға ықпал етті. 1840 жылы GRO Англия мен Уэльстің он жылдық санағын жүргізу жауапкершілігін де өз мойнына алды. Ол 1970 жылға дейін сол жерде болды, содан кейін Лондон ішінде Кингсвейдегі Сент-Кэтрин үйіне көшірілді. Көшкеннен кейін қысқа мерзім ішінде қайтыс болғандар туралы мәліметтер Александра үйінде (Кингсвейдің қарсы бетінде) сақталды, Сент-Кэтрин үйінде барлық мәліметтерге орын табылар дейін. 1997 жылы GRO қызметкерлері Саутпортқа (Мерсисайд) көшірілді, ал мәліметтер мен тізілімдер Клеркенвеллдегі жаңа Отбасылық деректер орталығында (FRC) қолжетімді болды. Бұл мекемені Ұлттық мұрағат бірлесіп басқарды, сондықтан халық санағының нәтижелеріне де сол жерде қол жеткізуге болады. FRC 2008 жылы жабылды, себебі деректердің онлайн қолжетімділігінің артуына байланысты келушілер саны үздіксіз төмендеді. Қазіргі уақытта GRO Саутпорттағы Смедли Гидрода орналасқан, бұл бұрынғы гидротерапиялық қонақ үй, ол GRO және NHS Ақпараттық орталығының кеңселеріне айналдырылды, бұрынғы NHS Орталық тіркелімі.

Туылғандар

Жүйенің алғашқы жылдары әрбір жергілікті тіркеуші өз ауданында туған балалардың тізімін анықтауға жауапты болды, көбінесе бұл үшін жәрдемшілерді пайдаланды. Марк Хербер Англияның кейбір аймақтарында 1837 мен 1875 жылдар аралығында туғандардың 15%-ы тіркелмегенін болжамдайды, бірақ кейбір жағдайларда тіркеудің жоғалтылуына себеп – жоқ индекстер, қате индекстелген жазбалар және орфографиялық қателер болды. 1874 жылғы Туулар мен Өлімдерді Тіркеу Заңының (37 және 38 Викт. 38-бап) қабылдануымен, 1875 жылдан бастап бала дүниеге келген кезде ата-аналар тіркеушіге хабарлауға міндетті болды және тіркемегендерге айыппұл салынды. Өлімді тіркеуге жауапты нақты бір адам болмағандықтан, өлімдердің тіркелуін қамтамасыз ету үшін дін қызметкерлері кез келген жерлеу немесе қорымдау рәсімін орындау алдында өлім туралы куәлікті тексеруге міндетті болды. Бірақ, егер өлім тіркелмеген болса, оларға белгілі бір икемділік берілді және тіркеушіге жеті күн ішінде хабарлаған жағдайда рәсімді өткізе берілді. Егер олар осы талапты орындамаса, 10 фунт айыппұл төлеуге міндетті болды. Бұл барлық өлімдердің тіркелуін кепілдік беруге жеткіліксіз болды, себебі принцип бойынша мәйітті діни рәсімсіз жерлеуге болады, ал крещениеден өтпегендер (көбінесе кішкентай балалар) христиандық жерлеуге құқылы емес еді. 1858 мен 1874 жылдар аралығында куәлікте өлімнің дәрігердің куәлігімен расталған-расталмағаны көрсетілуі керек еді. 1875 жылдан бастап куәлік беру үшін өлімнің себебін дәрігер растауы тиіс болды. Өлім әдетте орын алған ауданда тіркелді. Өлім тіркелгеннен кейін, тіркеуші әдетте жерлеу немесе кремация туралы куәлік берді, егер өлімді жедел тергеуші тергемесе немесе сот отырысы болмаса. 1874 жылғы Туулар мен Өлімдерді Тіркеу Заңы (37 және 38 Викт. 38-бап) өлімді тіркеуге міндетті тұлғаларға міндет жүктеу арқылы барлық өлімдердің тіркелуін қамтамасыз етуге тырысты. Егер олар осы талапты орындамаса, нақты айыппұл қарастырылмады, бірақ егер тіркеуші өткен жыл ішінде тіркелмеген өлім туралы білсе, онда тіркеушіге міндеттілік және абайсызда болған тараптарды тіркеу кеңсесіне шақыру құқығы берілді. Егер өлімге бір жылдан астам уақыт өткен болса, арнайы рұқсатсыз кешіктіріліп тіркеуге болмайды. Біріккен Корольдіктің басқа аймақтарында басқа тіркеу жүйесі қолданылады.

ЖӨӨ индекстері

Әр үш айда бір рет, наурыз, маусым, қыркүйек және желтоқсан айларының соңында, бақылау тіркеушілері сол кезеңде кеңселерінде тіркеген туу, неке және қайтыс жағдайларының әрбір жазбасының көшірмесін Лондондағы Бас тіркеушіге жібереді. Осы мәліметтерден Бас тіркеу кеңсесі өзінің тізімдеріне индекстер жасайды, олар халыққа ашық және туу, неке және қайтыс куәліктерін тапсырыс беру үшін пайдаланылуы мүмкін. 1969 жылдан бері қайтыс куәліктерінде қосымша жазылған кейбір мәліметтерді есептемегенде, туу, неке және қайтыс куәліктерінде көрсетілген ақпарат 1837 жылдан бері өзгерген жоқ, бірақ индекс көлемдеріндегі ақпарат мөлшері уақыт өте келе артты. 1983 жылға дейін Бас тіркеушіге келіп түскен көшірмелер томдарға біріктіріліп, әр тоқсан сайын үш жеке әліпбилік индекс дайындалатын. Томдардың саны әр тоқсанда тіркелген адамдардың санына байланысты. Демек, кейбір тоқсандар үшін 10 том болуы мүмкін: 1 том А-Б, 2 том С-D, 3 том Е-G және т.б. Әліпбилік индекстерде тегі, тіркелген болса, аты-жөні, тіркеу ауданы, том және жазбаны табуға болатын бет көрсетіледі. Осы мәліметтер арқылы қажетті жазбаны табуға болады. 1866 жылға дейін индекстер ауыр пергаментке қолмен жазылатын, бірақ кейбіреулері басылған көшірмелермен алмастырылды. 1984 жылдан бастап индекстер тоқсандық емес, жылдық көлемде шығарылады. 1984 жылдан бастап индекстерде құжат нөмірінің бірінші және екінші цифрлары тіркеу айын, ал келесі екі цифр жылды көрсетеді. Мысалы, 0485 9 2128 нөмірі 1985 жылдың сәуір айында тіркелген оқиғаға қатысты. 1860 жылдан бастап GRO өлім индексінде өлім жасы көрсетіледі, ал 1911 жылдан бастап туу индексінде баланың анасының бойжеткен аты көрсетіледі. GRO индекстері өздерінің әулет тарихын зерттеушілер үшін, сондай-ақ өздерінің туу немесе неке куәліктерінің дубликатын алуға мұқтаж адамдар үшін маңызды құрал болып табылады. Индекстерді Ұлттық мұрағаттарда, ірі кітапханаларда, округтік тіркеу кеңселерде және LDS отбасы тарихы орталықтарында микрофише түрінде қарауға болады, сондай-ақ бірнеше отбасы тарихы веб-сайттарында ақы төлеп іздеуге болады. Бас тіркеу кеңсесінің ресми веб-сайтында тіркелгеннен кейін немесе FreeBMD веб-сайты арқылы іздеуге болатын ашық, іздеу мүмкіндігі бар индекс қолжетімді. FreeBMD – GRO индексінің толық көшірмесін жасау бойынша ағымдағы жоба. Ұлыбританияның басқа бөліктерінің өздерінің индекстеу жүйелері бар.

Басқа да тізілімдер мен индекстер

Жоғарыда аталған тізілімдерден өзге, GRO Шетелдік бөлімінде көптеген басқа да деректерді сақтайды. Бұл көрсеткіштерді төлемді отбасы тарихы сайттарында және Ұлттық мұрағатта онлайн іздеуге болады. Олар көбінесе негізгі GRO көрсеткіштері мен тізілімдеріндегідей ақпаратты қамтиды. Режименттік тіркелімдер, капелландардың есептері, консулдық есептері, әскерде туғандар, неке және қайтыс болғандар туралы мәліметтер, сондай-ақ соғыста қаза тапқандар туралы жазбалар ең маңыздылары болып табылады. Британ кітапханасының Шығыс және Үндістан кеңселерінің жинағында Үндістанда және бұрынғы Британ империясының құрамына кірген алыс Шығыс елдеріндегі британдықтарға қатысты азаматтық тіркеу деректері сақталған.

Цифрландыру және индекстеу (D&I) жобасы

2005 жылы DoVE (Vital Events Digitization) деп аталатын жоба басталды, ол GRO-ның туу, неке және өлім туралы тіркелген жазбаларын цифрландыру мақсатында жүзеге асырылды. Жобаны іске асыру үш жылдық келісімшарт бойынша Siemens IT Solutions and Services компаниясына тапсырылды, ол 2008 жылдың шілде айының соңында аяқталды. Скандау, цифрлау және индекстеу процесінде елеулі кешіктірулер болды, келісімшарт мерзімі аяқталғанға дейін деректердің тек жартысы ғана (шамамен) жеткізілді. IPS мен Siemens арасындағы өзара келісім бойынша келісімшарт ұзартылмады. Келісімшарт аяқталған кезде 1934 жылға дейінгі туу және 1957 жылға дейінгі қайтыс болу туралы деректерді цифрландыру аяқталды. Цифрланған деректер – 130 миллионнан астам – "ГРО мұралық оқиғаларына электрондық қол жеткізу" (EAGLE) деп аталатын жүйенің бір бөлігі болып табылады, ол GRO ішінде куәліктерге сұраныстарды орындау үшін қолданылады. MAGPIE ("GRO оқиғаларының көпшілік индексіне көп қол жетімділік") деп аталатын басқа жүйе индекстерді веб-сайт арқылы жұртшылыққа қолжетімді етуге арналған, бірақ қазір бұл жоспардан бас тартылды. Оның орнына, ұзақ уақыт бойы қарастырылған нұсқалардан кейін, Digitisation and Indexing (D&I) жобасы деп аталатын жаңа жоба басталды. D&I жобасының мақсаты: туу, неке және өлім туралы деректерді цифрландыруды аяқтау; осы деректерге онлайн-индекс құру; куәліктерді тапсыру процесін жақсарту. 2010 жылдың қыркүйегінде бұл жоба Ұлыбритания үкіметінің соңғы жан-жақты шығыстарды тексеру нәтижелеріне дейін тоқтатылды. IPS 2011/12 қаржы жылында цифрландыру жобасының болашағы туралы шешім қабылдауды күткен, бірақ 2012 жылдың тамызында "қазіргі уақытта бұл жұмысты қайта бастауға жоспар жоқ" деп хабарланды. Дегенмен, IPS "болашақта барлық туу, қайтыс болу және неке туралы деректерді цифрландыру мүмкіндіктерін бақылауды жалғастыра береді" деді.