Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Азияның Кашмир аймағының түпкі тұрғындары этнолингвистикалық топ, ал Солтүстік Еуропаны мекендейтін осыған ұқсас аттас этностық топ.
Ethnolinguistic group native to the Kashmir region of South Asia
the similarly named ethnic group inhabiting Northern Europe
Балтилер – Тибет этностық тобы, Пәкістанның басқаруындағы Гилгит-Балтистан және Үндістанның басқаруындағы Ладакх аймақтарының түпкі тұрғындары, көбінесе Каргил ауданында, ал Лех ауданында аз шоғырланған. Кашмир аймағынан тыс Балтилер Пәкістанның барлық аймақтарына таралып, диаспораның көп бөлігі Лахор, Карачи, Исламабад және Равалпинди сияқты ірі қалалық орталықтарда қоныстанған.
The Baltis are a Tibetic ethnic group who are native to the Pakistani administered territory of Gilgit−Baltistan and the Indian administered territory of Ladakh, predominantly in the Kargil district with smaller concentrations present in the Leh district. Outside of the Kashmir region, Baltis are scattered throughout Pakistan, with the majority of the diaspora inhabiting prominent urban centres such as Lahore, Karachi, Islamabad and Rawalpindi.
Шығу тегі
Балти атауының шығу тегі белгісіз. Балти халқы туралы алғашқы жазбаша айғақ б.з.д. 2 ғасырында Александриялық астроном және географ Птолемейдің еңбектерінде кездеседі, ол бұл аймақты Биалтае деп атаған. Балти халқы өздерінің туған жерін Балти юл деп атайды; Балтистанның қазіргі атауы осы атаудың парсы тіліндегі түсіндірмесі болып табылады.
The origin of the name Balti is unknown. The first written mention of the Balti people occurs in the 2nd century BCE by the Alexandrian astronomer and geographer Ptolemy, who refers to the region as Byaltae. The Balti people themselves refer to their native land as Balti yul ; the modern name of Baltistan is the Persian rendering of this name.
Тіл
Балти тілі тибет тілдері отбасысына жатады. Read (1934) оны ладак тілінің диалектісі деп есептейді, ал Николас Турнадре (2005) оны ладак тілімен туыс тіл деп есептейді.
The Balti language belongs to the Tibetic language family. Read (1934) considers it to be a dialect of Ladakhi, while Nicolas Tournadre (2005) instead considers it to be a sister language of Ladakhi.
Дін
Бон және тибет буддизмі Балти халқының басым діндері болды, 14-шы ғасырға дейін Балтистанға Мир Сәйід Әли Хамадани сияқты суфи миссионерлері арқылы ислам діні келгенге дейін осы діндер кеңінен таралған. Нұрбакшия суфи тармағы ислам дінін аймақта одан әрі таратуға көмектесті, және 17-шы ғасырдың соңына қарай Балти халқының көп бөлігі исламды қабылдады. Уақыт өте келе, Балти халқының көпшілігі шиит исламына, ал азы – суннит исламына көшті. Балтилер әлі де исламға дейінгі Бон және тибет буддизмінің көптеген мәдени элементтерін сақтап келеді, бұл оларды Пәкістандағы ерекше демографиялық топқа айналдырады. Балти тілі өте архаикалық және консервативті болып табылады, ол басқа тибет тілдеріне қарағанда классикалық тибет тіліне жақын. Балти халқы мешіттерде және суфи ханқаларында жиналатынын маңызды діни рәсім деп санайды. Ханқалар – бұл аймаққа келген алғашқы суфи қасиеттілері тарапынан енгізілген оқу орындары. Студенттер осы оқулар (зерттеулер мен ойлар) арқылы рухани тазалыққа (тазкия) жетеді, оларды руханилықтың белгілі бір деңгейіне жеткен тәжірибелі рухани жетекшілер бағыттайды. Балтистандағы мешіттер көбінесе тибеттік сәулет стилінде салынған, бірақ кейбір мешіттерде моғол стиліндегі ағаш өңдеулері мен әшекейлері бар, мұндай стиль Үндістанның Ладакш әкімшілігіндегі Каргил ауданында да кездеседі. Бүгінде Балти халқының шамамен 60% шиит мұсылмандары, 30% Нұрбакшия суфилерін, ал 10% сунниттерді құрайды.
Bön and Tibetan Buddhism were the dominant religions practiced by the Balti people until the arrival of Islam in Baltistan by the 14th century CE, predominantly through Sufi missionaries such as Mir Sayyid Ali Hamadani. The Noorbakshia Sufi sect further propagated the Islamic faith in the region, and most of the Balti people had converted to Islam by the end of the 17th century. Over time, a significant number of Baltis converted to Shia Islam, while a few converted to Sunni Islam. The Baltis still retain many cultural traits of pre Islamic Bön and Tibetan Buddhist rituals within their society, making them a unique demographic group in Pakistan. The Balti language remains highly archaic and conservative, closer to Classical Tibetan than other Tibetan languages. Baltis see congregation in mosques and Sufi Khanqahs as an important religious ritual. Khanqahs are training schools introduced by early Sufi saints who arrived in the region. The students gain spiritual purity (tazkiah) through this training (meditations and contemplations) under well practiced spiritual guides who have already attained a certain degree of spirituality. Mosques in Baltistan are predominantly built in the Tibetan style of architecture, though several mosques have wood finishings and decorations in the Mughal style, which is also seen in the Kargil district of Indian administered Ladakh, across the Line of Control. Today, around 60% of Baltis are Shia Muslims, while some 30% practice Noorbakshia Sufi Islam, and 10% are Sunni Muslims.