Кіріспе

Шотланд сәулетшісі (1784 – 1858)

Томас Гамильтон (11 қаңтар 1784 – 24 ақпан 1858) – Эдинбургте тұратын шотланд сәулетшісі, сол қаланың көптеген көрнекті ғимараттарын жобалаған. Глазго қаласында туған, оның еңбектеріне мыналар жатады: Аловейдегі Бернс ескерткіші; Колтон төбесінің оңтүстік жағындағы Корольдік жоғары мектеп (Шотландия Парламенті орналасуы мүмкін деген ұзақ жылдар бойы сақталған ой); Эдинбург Корольдік дәрігерлер колледжі; Коугейт арқынан өтетін Джордж IV көпірі; Дин жетімдер ауруханасы, қазір Дин галереясы; Жаңа Солтүстік жолдағы еркін шіркеу, қазір Бедлам театры; Дамфрис және Галлоуэйдегі Камстаун жеке үйі; және Эдинбургтегі Ескі Колтон зиратындағы Шотландия саяси шейіттерінің ескерткіші. Ол Шотландиядағы грек стилін қайта жаңғыртушылардың бірі, «әріптестерінен көбірек қиялдаушы және егжей-тегжейлілігімен ерекшеленетін» болды. 1843 жылғы бөліністен кейін көптеген еркін шіркеулерді жобалауға тапсырыс алғандықтан, ол шіркеулердің сүйікті сәулетшісіне айналды. Ол сонымен қатар дүкендер мен банктерді де жобалаған, олардың көптегені бүгінге дейін сақталған.

Өмір

Гамильтон 1784 жылдың 11 қаңтарында Глазго қаласында Жан Стивенсон мен Томас Гамильтонның (1754–1824) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, ағаш шебері (wright) және жиһаз жасаушы, сонымен қатар сәулетші ретінде де жұмыс істеген. Оның әкесі туылғаннан кейін Эдинбургке оралды және 1796 жылы Сент-Джайлс соборының солтүстік-батыс бұрышын қайта жаңартумен ерекше көзге түсті. Бұл кезде Гамильтон 12 жаста болған. 1791 жылы оның әкесі Броди Клоуздағы үй-жайынан жұмыс істеп, Эдинбургтегі Корольдік милядағы Ескі Ассамблеяның басындағы ғимаратты едәуір өзгертіп, оны отбасылық үйге айналдырды (қазіргі 166 Хай-стрит). Ғимараттың бірінші қабаттағы аркалы терезелері бар, барлығы көшеден көрінеді және бұл блоктан басқа тікбұрышты терезелерден ерекшеленеді. Гамильтон отбасы үш жоғарғы қабатты алып жатса, бірінші қабатта шұлық тоқушы Уильям Вейр орналасқан. Гамильтонның әкесі 1796 және 1803 жылдар аралығында көптеген қалалық тапсырыстар алды, бұл Гамильтонға 1800 жылдан 1801 жылға дейін Жоғары мектеп ауласындағы Ескі орта мектепке баруға мүмкіндік берді. Сол кездегі ректор Александр Адам болды. 1803 жылы отбасы Эдинбургтің Жаңа қаласындағы Принц көшесі, 47-ші үйге көшіп келді. Оның әкесі ("wright" деп тізімделген) әлі де Ескі қаладағы Корольдік милядағы Аллан Клоузда шеберханасын сақтап қалды. Ол кезде Гамильтон әкесінің шәкірті болды. Оның анасы Жан осы көшіру кезінде немесе одан сәл бұрын қайтыс болды. 1804 жылы әкесі Маргарет Макарамен қайтадан үйленді. Осы уақытқа дейін жас Томас көбінесе әкесінің қанаты астында жұмыс істеген сияқты. Джон Гамильтон (1812 жылы қайтыс болды), Нью-Таун қаласындағы 4 Дундас көшесінде тұратын және жұмыс істейтін құрылысшы, Хериот Роу сияқты құрылыс жобаларына көмектесті. Осы уақыт аралығында ол тас қалау туралы көп білім алды. 1812 жылы оның ағасы Джон қайтыс болып, 28 жастағы Гамильтонға мүлкінің басым бөлігін қалдырды. Бұл олардың екеуі де салған Хериот Роу мен Дундас көшесіндегі бірнеше үйлерді қамтыды. Алайда, Принц-стритке көшіп келгеннен бері әкесінің ісі қиын жағдайға түсіп, Гамильтон оны белгілі бір дәрежеде қолдаған болуы мүмкін. 1813 жылы оның ағасы Спрингхиллдегі Джеймс Гамильтон несие берушілерді болдырмау үшін әкесінің қарызына 40 фунт стерлинг төлеуге келісті, бірақ бұл ешқашан төленбеді. 1818–1822 жылдар аралығында оның әкесі сот арқылы қудаланды, нәтижесінде оның мүлігі тәркіленді. Оның әкесі Кьюриге көшіп, 1824 жылдың маусым айында қайтыс болды. Гамильтонның 1813 жылы жасаған ең ерте белгілі сәулеттік суреті – Гильдия деканы Роберт Бернге (сәулетші, 1752–1815) Сент-Эндрю көшесіндегі үйді қайта жаңарту жоспары бойынша сұраныс. Гамильтон 1826 жылы Шотландия Корольдік академиясының негізін қалаушы мүшесі болды. 1830 жылдары ол Эдинбургтің Жаңа қаласының шығыс шетіндегі 57 Йорк-плейс үйінде тұрған. Ол 1820 жылдары Джон Хендерсонды оқытты. Сәулетші Джон Старфорт 1830 жылдары Гамильтонның жетекшілігімен білім алды. 1852 жылы ол Шотландия банкінің бас кеңсесін жақсарту жобасын ұсынды, ол танымал болмады және 1849 жылы Лорд Кокберн бұл жобаны "көрнекті деформация" деп сипаттады. Дизайн грек неоклассикалық стилінде болды және ол 200 гинея (бүгінгі шақта 12000 фунт стерлинг) алды. Өмірінің соңғы жылдарында ол 41 Йорк-плейсте тұрды. Қызығы, ол әкесіне құрмет көрсету үшін әлі де "Томас Гамильтон кіші, сәулетші" деп аталды. Ол 1858 жылдың 24 ақпанында 9 Хоу-стритте (офис) қайтыс болды. Ол Джон Гамильтонның Ескі Калтон зиратындағы күмбезіне, Шейіт ескерткішінен бірнеше метр оңтүстікке жерленген. Бастапқыда белгісіз болған Корольдік орта мектептің оқушылары 1929 жылы (мектептің жүз жылдығын атап өту үшін) күмбездің ішіне ескерткіш қабырға тақтасын орнатты.