Кіріспе

Британдық ақын Джон Филипс (30 желтоқсан 1676 – 15 ақпан 1709) – 18 ғасырдағы ағылшын ақыны.

Ерте өмір және білім

Филипс Оксфордширдің Бэмптон қаласында дүниеге келді, ол Стивен Филипс, кейін Салоп архидиаконы, және оның әйелі Мэри Вудтың ұлы еді. Алғашқыда оны әкесі оқытты, содан кейін Уинчестер колледжіне түсті. Ол нашар денсаулыққа шалдыққанмен, бірақ классикалық білімді жақсы меңгерді. Оның танымалдылығы мен денсаулығының нашарлығына байланысты оған ерекше көңіл бөлінді. Ол ұзын шашты болды, ал басқалар ойнап жүргенде, ол бөлмесінде отырып Мильтонды оқығанды ұнатты, ал біреу оның шашын тарап тұрды. Ол сол кезде Оксфордтағы Крайст-Черчте Дин Олдредтің басшылығымен оқыды, онда Эдмунд Смит оның ең жақын досы болды. Ол дәрігер болуға ниеттенген, бірақ оның орнына әдебиетке берілді.

Поэзиялық шығармалары

Филипс өзінің өлеңдерін жариялауға құлшынбады, бірақ оның «Сұңғыла шиллингі» 1701 жылы Дэвид Браун мен Бенджамин Тук жариялаған «Өлеңдер жинағына» оның келісімінсіз қосылды. 1705 жылдың басында тағы бір жалған нұсқасы пайда болғанда, ол сол жылдың ақпан айында дұрыс фолио басылымын шығарды. «Сұңғыла шиллингі» – Мильтонның бос өлеңмен жазылған пароди, Джозеф Аддисон оны «ағылшын тіліндегі ең керемет пароди поэмасы» деп сипаттады. Онда темекі, шарап, тағам және киім сатып алуға шиллингі жоқ қарызкердің қиын жағдайы бейнеленген. Осы еңбегінің нәтижесінде Филипс Роберт Харлимен танысып, Аддисонның «Бленхейм шайқасы» туралы «Кампания» шығармасына қарсылық ретінде «Бленхейм» (1705) жазуға жұмысқа алынды. Бұл шығарма Мильтонның өлеңдерін имитациялайды, ал соғыс оқиғалары «Илиада» немесе «Энеида» шығармаларына ұқсас. 1706 жылы Томас Беннет, «Бленхеймді» шығарған кітап сатушы, Мильтонның имитациясы «Цереалияны» жариялады. Бұл Филипс жазған деп есептелді, бірақ оның еңбектерінің алғашқы басылымдарына енгізілмеді және авторлығы күмәнді. 1707 жылдың 8 қаңтарында Фентон өзінің «Оксфорд және Кембридж әртүрлі өлеңдер жинағында» Филипстің қысқа «Бакханалиялық әнін» жариялады. 1708 жылы Филипс өзінің басты еңбегі – Виргилийдің «Георгикасын» имитациялаған «Сидр» шығармасын шығарды. Тонсон Филипске екі кітапқа қырық гинея төлеуге келісті, екінші басылым үшін он гинея қоса. Сонымен қатар, Филипс қағаз бетінде жүз дана және ешкі терісіне оралған екі дана алды. Ол 1707 жылдың 24 қаңтарында қырық гинея мен кітаптар үшін қолхатқа қол қойды, ал өлең 29-ы (Daily Courant) жарияланды. Онда алма ағашының өсірілуі және сидр жасалуы туралы толық мәліметтер келтірілген. Оның ата-бабаларының графтығы – Херефордширге қатысты көптеген жергілікті сілтемелер бар. Ботаник Филип Миллер Джонсонға «осы өлеңдегідей шындықты қамтымайтын осы тақырыпта жазылған көптеген қарапайым кітаптар бар» деді. Сэмюэл Джонсон Мильтонның бос өлеңін Филипс имитациялағанын, «көп дегенде көркемдікке ғана жететін бейнелермен ұстап тұру мүмкін емес» деп қарсылық білдірді. Поп Филипс «Жоғалған жұмақтың» имитациясында өте табысқа жеткенін, бірақ осындай тақырыпта оны имитациялауға тырысуының қате екенін айтты. Филипс жазған шағын туындылардың ішінде Томас Ньюкомб аударған, шарап пен темекі сыйлығы үшін жазылған латын тіліндегі «Ode ad Henricum S John» бар. Филипс «Соңғы күн» туралы өлең жазуды жоспарлаған, бірақ денсаулығы нашарлап кетті. Батқа сапардан кейін, Сомерсетте 33 жасында Херефордтағы анасының үйінде туберкулезден қайтыс болды.

Ескерткіштер мен куәліктер

Томас Тикель өзінің «Оксфорд» (1707) еңбегінде Филипсті Милтонмен салыстырып, ол «ақынға тең, ал адамнан да жақсы» деген пікір білдірген. Ақынның қайтысынан кейін, 1710 жылы Саймон Харкорт, 1-ші виконт Харкорт Вестминстер аббаттығында Шосер мен Дрейтонның ескерткіштері арасына «Honos erit huic quoque pomo» деген ұраны бар монумент орнатты, бұл ұран «Сайдер» кітабының бет парағынан алынған. 1710 жылдың ақпан айында Эдмунд Смит «Джон Филипстің естелігіне арналған өлең» басылып шықты, ал кейіннен Сэмюэл Джонсон оны «біздің тіліміз көрсете алатын ең үздік жоқтаулардың бірі» деп сипаттады. Сол жылы Леонард Уэлстед «Теңдесі жоқ мистер Филипстің естелігіне арналған өлең» атты туындысын жариялады, оны Сент-Джонға арнады. 1713 жылы Уильям Дипер «Дриадалар; немесе, Нимфалардың болжамы» (1713) еңбегінің басында Помонаның Тирсисті жоқтауы туралы эпизодты қосып, оған құрмет көрсетті.