Кіріспе

Американдық ақын, заңгер және саудагер Джон Пирпонт (6 сәуір 1785 – 27 тамыз 1866) – американдық ақын, сонымен қатар мұғалім, заңгер, саудагер және унитариандық пастор болған. Оның "Палестина ауалары" атты өлеңі оны сол замандағы АҚШ-тың ең белгілі ақындарының бірі етіп көрсетті. Ол Дж. П. Морганның әкесі болды.

Ерте өмір

1785 жылы Коннектикут штатының Личфилд қаласының Оңтүстік шаруашылықтарында дүниеге келген, кейін Морис қаласы болып құрылған. Ол Элизабет (Коллинз) Пирпонт пен Джеймс Пирпонттың (1761–1840) ұлы еді. 1804 жылы Йель колледжін, содан кейін Личфилд құқық мектебін бітірді.

Мансап

1814 жылы ол қайын інісі Джозеф Лордпен және өмір бойы досы Джон Нилмен құрғақ тауарлар бизнесін бастады. 1815 жылы «Пирпонт, Лорд және Нил» құрғақ тауарлар дүкендерінің тізбегінің банкротқа ұшырауы салдарынан борышкерлер түрмесіне түскеннен кейін, Пирпонт әйелі мен балаларын Коннектикут штатындағы туған-туыстарына жіберді, отбасы күмісін сатты және «Палестина самалы» поэмасын жазғанша Балтиморда жеке өмірге көшті. Бұл өлең оны 1816 жылы Американың ең танымал ақындарының біріне айналдырды, сонымен қатар ол сол жылы «Дельфий клубы» деп аталатын әдеби қоғамды құрды. Өлеңнің авторлық құқығын сату арқылы ол Массачусетс штатының Кембридж қаласына көшіп барды. Пирпонт 1816 жылы теология студенті ретінде діни қызметін бастады, алдымен Балтиморда, содан кейін Гарвардта, кейін Бостон қаласындағы Холлис-стрит шіркеуінің пасторы болып тағайындалды (1819–1845). Қызмет еткен кезеңінде Пирпонт 1821 жылы Бостонның ағылшын классикалық мектебін құруға белсенді қатысты және педагог ретінде ұлттық деңгейде танымал болды. Ол Америка Құрама Штаттарындағы ең танымал мектеп оқулықтарының екеуін жариялады: «Американдық бірінші сынып кітабы» (1823) және «Ұлттық оқушы» (1827). Алайда, Пирпонттың Холлис-стрит шіркеуіндегі соңғы жылдары келіспеушіліктерге толы болды. Оның тыйым салу және құлдықты жою жолындағы әлеуметтік белсенділігі кейбір шіркеушілерді ашуландырды, және ұзаққа созылған даудан кейін ол 1845 жылы қызметтен кетті. Қызметтен кеткеннен кейін Пирпонт 1845 жылдан 1849 жылға дейін Нью-Йорк штатының Трой қаласындағы унитариандық шіркеудің пасторы болды, содан кейін 1849 жылдан 1856 жылға дейін Массачусетс штатының Медфорд қаласындағы Бірінші приход шіркеуін (унитариандық) басқарды. 1840 жылдары ол Либерти партиясынан Массачусетс штатының губернаторына кандидат болды, ал 1850 жылы АҚШ Өкілдер палатасына «Еркін топырақ» партиясынан кандидат болды. 1861 жылдың 12 қыркүйегінде, Азамат соғысы кезінде 76 жастағы Пирпонт 22-ші Массачусетс ерікті жаяу әскерінің капелланы болып Шкулер лагерінде әскери қызметке қабылданды. Ол 8 қазанда полк штабына тағайындалды және пойызбен Вашингтонға аттанды. Пирпонт пен 22-ші Массачусетс Вирджиния штатының Холл-Хилл аймағында, Вашингтонның қорғанысының бір бөлігі ретінде қызмет етті. Денсаулығының нашарлауына байланысты 1861 жылдың 5 қарашасында ол қызметтен кетіп, Вашингтондағы Қаржы министрлігінде жұмысқа орналасты, қайтыс болғанға дейін сол қызметте болды.

Әдеби шығармалары

Пьерпонт өзінің «Палестина ауасы: поэма» (1816) атты кітабымен әдеби даңққа ие болды, ол 1840 жылы сол атпен антологияда қайта жарияланды. Ол сондай-ақ «Салқын судың әуендері» және «Вашингтондық әнші» (1842 ж. құрастырылған) сияқты моральдық әдебиеттерді жариялады. Сонымен қатар, ол, мүмкін, «Мас адам» немесе «Құлағандар құтқарылды» (1844) атты туындымен бірлесіп жазған анонимді «жантльмен» болса керек, бұл туынды Мұса Кимболдың Бостон мұражайындағы (театр) актері және сахналық режиссері В. Х. Смитке жатқызылған. «Мас адам» пьесасы Америкадағы ең танымал пьесалардың біріне айналды. Пьерпонттың көптеген жарияланған уағыздарының ішінде «Ефестік хаттардың өртелуі» (1833), «Иса Мәсіх – нақты құрбандық емес» (1834), «Жаңа аспан мен жаңа жер» (1837), «Саяси әрекеттің моральдық қағидасы» (1839), «Ұлттық ұят» (1840) және «Иудамен жасалған келісім туралы сөз» (1842) бар. «Френология және Кітап» (1850) еңбегін жариялағаннан кейін Пьерпонт тек реформатор лекторы ғана емес, сонымен қатар френология және спиритизм саласындағы сарапшы ретінде де танымал болды. Пьерпонт реформалық көзқарастағы соғысқа дейінгі ақындарға маңызды ықпал етті. Джон Гринлиф Уиттиердің өлеңдерімен қатар Пьерпонттың өлеңдері де құлдыққа қарсы жиналыстарда жиі оқылды. Оливер Джонсон, жетекші құлдыққа қарсы баспагер және Гаррисонның серігі, 1843 жылы Пьерпонттың «Құлдыққа қарсы өлеңдер» жинағын жариялады. Жинақта көбінесе «The Liberator» және «The National Anti-Slavery Standard» газеттерінің поэзия рубрикаларында жарияланған өлеңдер қамтылған. Пьерпонттың жазбалары сондай-ақ Уильям Алленнің «Бостандықтың автографтары» (1853) сияқты құлдыққа қарсы поэзия жинақтарында кеңінен антологияланды. Джон Пьерпонт «Jingle Bells» әнін жазған жоқ, бұл туралы Роберт Фулгам өзінің «Мен оған жатқанда ол отта болды» (1989) атты эсселер жинағында қате айтқан. «Jingle Bells» әнін оның ұлы Джеймс Лорд Пьерпонт жазған, ол Саваннада (Джорджия штаты) тұрған және Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясында қызмет еткен, Конфедерация штаты үшін «Біздің шайқас туымыз», «Оңтүстік үшін күрес» және «Біз жеңіске жетеміз немесе өлеміз» сияқты әндер жазған. Дегенмен, ол Массачусетс штатының Дедхэм қаласының құрылғанына 250 жыл толуына арналған гимн жазды.

Белсенділік

Пьерпонтты "құлдыққа қарсы күрес қозғалысының ақыны" деп атауға болады. Оның Пенсильвания залының (Филадельфия) қиратылуынан кейін жазылған "Токсин" атты өлеңі елдегі құлдыққа қарсы басты газет – "The Liberator" газетінде жарияланды. Пьерпонт сонымен қатар әйелдер құқықтары мәселелерімен де айналысты және әйелдердің сайлау құқығы туралы сөз сөйледі.

Жеке өмір

1810 жылы Пирпонт Мэри Шелдон Лордқа (1787–1855), Мэри (Лайман) Лорд пен Линд Лордтың қызына үйленді. Олардың алты баласы болды, оның ішінде:

Уильям Алстон Пирпонт (1811–1860), Мэри Сесилия Риджвей және Сара Тюреллге үйленген. Пирпонттың «Atlantic Monthly» журналының бірінші бетіне жарық көрген он алты беттік некрологын Джон Нил жазды. Ол оның елу жыл бұрынғы бизнес серіктесі, кейіннен белгілі сыншы, жазушы және лектор болған. Ол 1847 жылы өзінің екінші үлкен ұлына (Джон Пирпонт Нил) Пирпонт есімін берді.