Кіріспе

Американдық саясаткер және азаматтық құқық қорғаушы (1871–1951)

Оскар Стэнтон Де Прайст (9 наурыз 1871 – 12 мамыр 1951) – Чикаго қаласынан шыққан американдық саясаткер және азаматтық құқық қорғаушы. Иллинойс Республикалық партиясының мүшесі, ол 1929 жылдан 1935 жылға дейін Иллинойс штатының 1-ші округінен АҚШ Конгресінің өкілі болып қызмет етті. Ол 20-шы ғасырда Конгреске сайланған алғашқы афроамерикалық болды. Өзінің үш мерзімінде ол Конгрестегі жалғыз афроамерикалық өкіл болды. Сонымен қатар, ол Оңтүстік штаттарынан тыс АҚШ Конгресіне сайланған алғашқы афроамерикалық саясаткер еді. Алабама штатында құлдықтан босатылған ата-аналардың ұлы Де Прайст Огайо штатының Дейтон қаласында өсті. Ол бизнес саласын оқып, Чикагода мердігерлік, жылжымайтын мүлік және қор нарығында табысқа жетті. Белгілі жергілікті саясаткер ретінде, 1914 жылы Чикаго қалалық кеңесіне кенттік кеңесші болып сайланды – бұл лауазымға алғаш рет афроамерикалық кісі тағайындалды. 1930-шы жылдардың басында Конгресте ол нәсілдік кемсітушілікке қарсы күресті, Оңтүстікте өткен іс-шараларда сөз сөйледі, Палатаның қоғамдық асханасын біріктіруге тырысты, Президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасы аясындағы Азаматтық консервациялық корпусқа қатысты сегрегацияны жоюға бағытталған түзетуді қабылдады және Конгреске линчеваниеге қарсы заң жобасын ұсынды (оңтүстік штаттарының демократтық оппозициясының кесірінен ол қабылданбады). 1934 жылы Де Прайст Артур В. Митчеллден жеңіліс тапты, ол Конгреске демократ ретінде сайланған алғашқы афроамерикалық болды. Де Прайст Чикагоға оралып, табысты бизнеспен айналысты, кейіннен саясатқа қайта оралып, 1940-шы жылдары тағы да кенттік кеңесші болып сайланды. Оскар бала кезінде Салинадағы жергілікті мектептерде оқыды. 1889 жылы ол өркендеп дамыған өнеркәсіптік қала – Чикагоға (Иллинойс штаты) көшті. Алғашқыда ол мамыршы, үй бояушы және декоратор болып жұмыс істеді. Ол табысты мердігер және жылжымайтын мүлік брокеріне айналды. Акциялар нарығында және жылжымайтын мүлік саласында байлық жинады, афроамерикалық отбасыларға бұрын ақ нәсілді иммигранттар мен олардың ұрпақтары тұрған аудандарға көшіп келуге көмектесті. Көптеген аудандарда жаңа қоныс аударушылардың әсерінен халық құрамы өзгерді.

Саясат

1904 жылдан 1908 жылға дейін Де Прист Кук округі, Иллинойс комиссиялар кеңесінің мүшесі болды. 1919 жылы Де Прист өзі құрған «Халық қозғалысы» клубының мүшесі ретінде қалалық кеңесші болып сайлануға тырысты, бірақ сәтті болмады. Бірнеше жылдың ішінде Де Присттің афроамерикандық саяси ұйымы Чикагодағы көптеген ұйымдардың ішінде ең күштісіне айналды, ал ол Чикагоның республикалық мэрі Уильям Хейл Томпсонның қолдауымен ең беделді афроамерикандық саясаткер болды. 1928 жылы республикалық конгрессмен Мартин Б. Мэдден қайтыс болғаннан кейін, мэр Томпсон Де Пристті бюллетеньде оның орнына қоюды ұсынды. Ол Оңтүстікке жатпайтын және 20 ғасырда сайланған алғашқы афроамерикандық конгрессмен болды. Ол Иллинойс штатының 1-ші сайлау округін (оны The Loop және Чикагоның оңтүстік бөлігінің бір бөлігі құрады) республикашыл ретінде өкілдік етті. Де Присттің үш мерзімі (1929–1935) бойында ол Конгрестегі жалғыз афроамерикандық өкіл болды. Ол Ұлы депрессия жылдарында кемсітуге қарсы бірнеше заң жобасын ұсынды. Де Присттің 1933 жылғы түзетуі Азаматтық консервациялық корпус (CCC) құрамындағы кемсітуге тыйым салды, бұл жаңа келісімнің инфрақұрылым құрылысына елдің барлық азаматтарын жұмысқа тарту бағдарламасы еді. Бұл түзету Сенатта мақұлданды және президент Франклин Д. Рузвельт заңға қол қойды. Оның линчелеуге қарсы заң жобасы (1933 жылғы Үйдің бірлескен резолюциясы 171) Солид Оңтүстіктің ақ демократтарының қарсылығына байланысты қабылданбады, бірақ ол линчелеуді федералдық қылмыс деп жарияламайтын еді. (Бұрынғы линчелеуге қарсы заң жобалары да Сенаттан өтпеген, ол ғасыр басында афроамерикандықтарды сайлау құқығынан айырған Оңтүстіктің үстемдігінде болды.) Ол заң жобасын ұзақ және егжей-тегжейлі сөйлеу арқылы таныстырды, онда газеттердегі хабарламалар мен заңгерлердің пікірлерін оқыды: ол 1927 жылдан бергі линчелеу құрбандарының есімдерін атады және осы кісі өлтірулердің егжей-тегжейлі сипаттамасын берді. Үшінші ұсыныс, қорғанушының нәсілі немесе дініне байланысты әділ сот процесін ала алмайтынына сенген жағдайда сот ісін ауыстыруға рұқсат беретін заң жобасы кейінірек Конгресс тарапынан қабылданды. Азаматтық құқық белсенділері Де Пристті кедейлерге федералдық көмек көрсетуге қарсы болғаны үшін сынады, бірақ оның өлім қаупіне қарамастан Оңтүстік штаттарында қоғамдық сөздер жасағаны үшін оны мақтады. Олар сондай-ақ Де Пристті Алабама сенаторына жеке Сенат мейрамханасында тамақтануға оның құқығын шектеуге тырыспағанын айтқаны үшін мақтады. (Кейбір конгрессмендер Де Присттен аулақ болу үшін Сенат мейрамханасында тамақтанатын, ол әдетте конгрессмендерге арналған мүшелердің асханасында тамақтанатын.) Палата мен Сенат мейрамханаларының қоғамдық бөліктері бөлінген еді. Палата Де Присттің кейде афроамерикандық қызметкерлерді немесе қонақтарды мүшелердің асханасына әкелгенін мойындады, бірақ ол онда аралас топтарды қабылдаса, қарсылық білдірді. Де Прист Вашингтондағы тарихи афроамерикандық колледж Хауард университетінің студенттерінің Палата мейрамханасының қоғамдық бөлімінде тамақтану құқығын қорғады және оларды ас үйге жақын жертөледегі бөліммен шектеуге қарсы болды, оны көбінесе афроамерикандық қызметкерлер мен қонақтар пайдаланды. Ол студенттерге (және басқа афроамерикандық қонақтарға) қатысты дискриминация мәселесін екі партиялық арнайы Палата комитетіне жеткізді. Үш айға созылған қызу пікірталас барысында республикалық саяси азшылық мейрамхананың дискриминациялық практикасы 14-ші түзетутегі тең құқықтарға қарсы келеді деп мәлімдеді. Демократиялық көпшілік бұл мәселені айналып өтіп, мейрамхана жекеменшік мекеме екенін және жұртшылыққа ашық емес екенін мәлімдеді. Палата мейрамханасы 1940 жылдардың көп бөлігінде және, мүмкін, 1952 жылға дейін бөлінген күйінде қалды. Де Прист Бенджамин О. Дэвисті АҚШ Әскери академиясына тағайындады, сол кезде армиядағы жалғыз афроамерикандық офицер Дэвистің әкесі болды. 1930 жылдардың басында Де Присттің танымалдылығы төмендеді, өйткені ол байларға салынатын жоғары салықтарға қарсылық көрсетті және президент Рузвельт басшылығымен Депрессия кезеңіндегі федералдық көмек бағдарламаларымен күресті. Олардың екі ұлы болды: Лоуренс В. (1899 – 28 шілде 1916), 16 жасында қайтыс болды, және Оскар Стантон Де Прист, кіші (24 мамыр 1906 – 8 қараша 1983). Оскар Де Прист, кішінің шөбересі Филип Р. ДеПрист, 1992 жылы әжесі қайтыс болғаннан кейін оның мүлігін басқарды. Оған оның арғы атасы Оскар Стантон Де Прист үйі кірді, қазір ол Ұлттық тарихи ескерткіш, онда оның жабық саяси кеңсесі сақталған. Бұл кеңсе 1951 жылдан бері өзгеріссіз қалды. Бұл шөбере кеңсе мен үйді қалпына келтіруге және саяси мұраларды бағалауға жұмыс істеп жатыр – «шын мәнінде құнды қазына».

Мұра мен құрмет

Чикаго қаласындағы 45-ші көше мен Кинг-драйв даңғылының қиылысында орналасқан Оскар Стантон Де Прист үйі Ұлттық тарихи орын және қалалық ескерткіш мәртебесіне ие болды.