Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Англиядағы аңғар
Valley in Northern England
Тиздейл – негізінен Солтүстік Шығыс Англияның Дарем графтығында орналасқан аңғар немесе долина. Бұл Дурхам долиналарының бірі, ал олардың өзі Солтүстік Пенниннің бөлігі, Пеннин таулы аймағының ең солтүстік бөлігі. Долина өзінің басты өзені – Тис өзенінің атымен аталады, оның бастауы Кросс-Феллдің (893 м) төменгі жағында, Камбрияда орналасқан. Жоғарғы долина шалқарыңқы және биік, бірақ Дарем графтығына кіргеннен кейін біршама көңілді болады. Долина өзеннің оңтүстік-шығысқа қарай бағытын Барнард қаласына дейін жалғастырады, сол жерде ландшафт Тис жазықтарына дейін тегістеле бастайды. Тиздейлдің кумбриялық бөлігі тарихи тұрғыдан Камберленд және Вестморленд арасында, ал Дарем графтығы бұрынғы және Йоркшир арасында бөлінген. Тиздейлдің үлкен бөліктері Солтүстік Пеннин ұлттық ландшафтының құрамына кіреді, ал Үстіңгі Тиздейл – ғылыми маңызы бар ерекше орын деп жарияланған. Жергілікті климаттың кейбір бөліктері ғылыми тұрғыдан «Субарктикалық» деп жіктеледі, ал кейде маусым айына дейін Кросс-Фелде қар жатады.
Teesdale is a dale, or valley, located principally in County Durham, North East England. It is one of the Durham Dales, which are themselves part of the North Pennines, the northernmost part of the Pennine uplands. The dale is named after its principal river, the Tees, which has its source below Cross Fell (2,930 feet (893 m)) in Cumbria. The upper dale is remote and high, but becomes gentler after it enters County Durham shortly downstream. The dale follows the river's south easterly course to Barnard Castle, at which point the landscape begins to flatten into the Tees Lowlands. The Cumbrian part of Teesdale was historically divided between Cumberland and Westmorland, and the County Durham area between the former and Yorkshire. Large parts of Teesdale are within the North Pennines national landscape, and Upper Teesdale has been designated a Site of Special Scientific Interest. Parts of the local climate have been scientifically classified as "Sub Arctic", and snow has sometimes lain on Cross Fell into June.
Геология
Пеннин таулары үшін ерекше, магмалық текті тау жыныстары (Уин-Силл) Үстіңгі Тисдейлдің жер беті геологиясы мен ландшафтына үлес қосады. Шамамен 295 миллион жыл бұрын, көтерілген магма жарықтар арқылы және ертерек карбон кезеңінің әктас тау жыныстарының қабаттары арасында тараған. Ол суығанда (бұл оқиғаның 50 жылға созған деген болжам бар), тау жынысы жирылып, тік бағаналарға бөлінген. Тау жынысының үстіндегі әктас қызғаннан қант әктасы деп аталатын ұсақ, құмдай мәрмәрге айналған. Лландовери тау жыныстарындағы экономикалық пайдалы қазбаларға бұрын тақта қарындаштарын жасау үшін қолданылған жұмсақ палеогендік тақтатастар кіреді. Соңғы кезде, мұз дәуірінің мұздық әрекеті аңғарды пішіндеді, ал мұздыққа дейінгі өзен арнасының көп бөлігі қазір мұздық шөгінділерінің астында қалған.
Unusually for the Pennines, rock of igneous origin (the Whin Sill) contributes to the surface geology and scenery of Upper Teesdale. Around 295 million years ago upwelling magma spread through fissures and between strata in the earlier Carboniferous Limestone country rock. As it cooled (an event which is believed to have lasted 50 years) the rock contracted and caused itself to split into vertical columns. The heating of the limestone above the rock also caused it to be turned into a crumbly marble known as Sugar Limestone. Economic deposits in Llandovery rocks include soft shales that were previously worked to be used as slate pencils. More recently, Ice Age glacial activity shaped the valley, and much of the pre glacial river course is now buried beneath glacial drift.
Ботаника
Кейбір жерлерде бұл су өткізбейтін долерит тастығы, үстіндегі жұқа ғана топырақ қабатымен, бұталар мен ағаштардың өсуіне тосқауыл қойды: осының арқасында мұз дәуірінен кейінгі Арктика/Альпілік өсімдіктер басқа жерлерде көбінесе жабылып қалатын жерде мұнда тірі қалды. Whin Sill тастығы енген әктастың термиялық метаморфизмінен пайда болған қант әктасы да осы өсімдіктердің кейбір талаптарына жауап береді. Тиздейл табиғат зерттеушілері арасында "Тиздейл жиынтығы" деп аталатын, басқа аймақтарда, шетелде немесе Британ аралдарында шашырап орналасқан өсімдіктердің бірге кездесуімен әйгілі. Жоғарғы Тиздейлдің Cow Green суқоймасына жақын орналасқан бөлігі Ұлттық табиғат қорығы болып жарияланған; ол бірегей Тиздейл Вioлеті мен көк Көктемгі Гентианға, сондай-ақ тас гүлі, көктемгі құмшайы, тау панси, құс көзі және майлы гүл сияқты кең таралған Пеннин гүлдерін қамтиды. High Force-тың үстіндегі аңғардағы шабындықтар, олардың кейбіреулері қазір осыны сақтау үшін күтіліп өсіріледі, глобус гүлі, орман краншасы және ерте қызғылт орхидеяны қоса алғанда, гүлді өсімдіктердің өте бай түрлерін қамтиды. Tees өзенінің оң жағалауында, High Force маңында Англиядағы ең ірі сақталған қарағай тоғайын көруге болады.
In places this impervious dolerite rock, with shallow soil above it, prevented the growth of scrub or trees: this enabled certain post glacial Arctic / Alpine plants to survive here when elsewhere as a rule they were overgrown. The Sugar Limestone formed by thermal metamorphism of the limestone into which the Whin Sill was intruded also meets the requirements of some of these plants. Teesdale is famous among naturalists for the "Teesdale Assemblage" of plants found together here that occur widely separated in other locations, abroad or in the British Isles. Part of Upper Teesdale near the Cow Green Reservoir is designated a National Nature Reserve; it contains the unique Teesdale Violet and the blue Spring Gentian as well as more common Pennine flowers such as rockrose, spring sandwort, mountain pansy, bird's eye primrose and butterwort. Hay meadows in the valley above High Force, some now carefully cultivated to ensure this, contain an extremely rich variety of flowering plants including globe flower, wood cranesbill and Early Purple Orchid. On the south bank of the Tees near High Force can be seen the largest surviving juniper wood in England.
Басқару
Бұрын аңғар төрт бөлікке бөлінген, солтүстігі Дарлингтон және Стоктон аймақтарында, ал оңтүстігі Гиллинг және Лангбаург аймақтарында орналасқан. Екі аңғар да бұрынғы Тисдейл ауданы мен Батыс Дарем окруғындағы Вирдейл ауданына өз аттарын берді. Оңтүстік Йоркширдің Солтүстік Тебісінің тарихи округ шекарасында, Стартфорт ауылдық округіне кіреді, ол 1972 жылғы Жергілікті Өкімет туралы заңға сәйкес 1974 жылғы 1 сәуірде Дурхам округіне қосылды. Батыс Тисдейл епископ Окленд (Дарем округі) парламенттік сайлау округінің құрамында.
The dale was formerly divided into four with the north in the Darlington and Stockton wards and the south was in the Gilling and Langbaurgh wapentakes. Both dales gave their names to the former Teesdale district and Weardale district of western County Durham. The south is within the historic county boundaries of the North Riding of Yorkshire, Startforth Rural District, it was transferred to ceremonial County Durham on 1 April 1974, under the Local Government Act 1972. West Teesdale lies within the parliamentary constituency of Bishop Auckland (County Durham).