Кіріспе

Шри Джаендра Сарасвати Шанкарачарья Свамигал (шынайы аты Субрахманям Махадева Айер; 18 шілде 1935 - 28 ақпан 2018) - 69-шы Шанкарачарья Гуру және Канчи Камакоти Питамның басшысы немесе понтифигі (Пицхадипати). Субрахманям Махадева Айерді оның алдағысы Чандрашекерендра Сарасвати өзінің ізбасары ретінде таңдап, 1954 жылдың 22 наурызында Шри Джаендра Сарасвати атағын берді. Шри Джаендра Сарасвати Свамигал 1960 жылы Махапериява Чандрашекара Сарасвати Свамигалдан кейін басшылыққа келді, бірақ бұл факт көпке белгісіз. Ол құрметті ұстазының қадағалауымен мұнараның барлық іс-қимылдарын атқарды. Оның ізбасары 1980 жылдардың басында сол кездегі Аға Понтифигі Махаперияваның тірілігінде тағайындалды.

Ерте өмір

Шри-Джайендра Сарасвати Свамигал 1935 жылы 18 шілдеде Махадева Айер мен Сарасвати Аммал отбасында Субрахманьям деген атпен дүниеге келді. Ол Ірулнееки бастауыш мектебінде және жақын маңдағы Адичапурам ауылындағы орта мектепте білім алды. Содан кейін Тричидегі Тируванаикоилдегі веда паташаласына көшті. Ол мереке күндері ауылға барып, өзге балалар сияқты көкпар таспен және "килли таңдау" ойынымен ойнайтын. Чандрашекерандра Сарасвати Шри-Джайендра Сарасвати Свамигал 19 жасқа толғанда оны өзінің ізбасары ретінде таңдады.

Үлестер

Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал 482 ж.б.э. Ади Шанкарачарья құрған матттың басшысы болды. Ол «Маха Периявадан» рухани тәлім алды және гуруымен бірге елдің түкпір-түкпіріне саяхат жасады. Ол діни уағыз айтумен қатар, түрлі рухани және әлеуметтік іс-шараларға да қатысты. Оның басшылығымен бірнеше мектептер мен ауруханалар ашылды. Махасвамигал маттың түрлі әлеуметтік қызметтерге қатысуын қамтамасыз етті. Оның тырысының арқасында бүгінде мат бірнеше мектеп, көз ауруханасы мен аурухананы басқарады. Ол сондай-ақ халықпен тікелей байланыс орнатуға қол жеткізді. Махасвамигалдың мінезі берік әлеуметтік санамен негізделген. Оның сенімі мен батылдығы матты бұрынғыдан жаңа салаларға бастап кетті. Махасвамигал өзінің ішкі сенімінен және кедейлер мен әлсіздерге көмектесу қажеттілігінен күш алды. Ол діни тәжірибелерді және оларды түсінуді әрқашан қадірледі. Сондықтан 19 жасында Канчи маттының 69-шы понтифигі болып таңдалды. Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал 19 жасында ата-анасынан бас тартып, нағыз рухани гуру болу үшін зор батылдық танытты. Ол бастапқыда ағаларымен бірге саяхат жасады, содан кейін Санатана Дхарманы тарату үшін бүкіл Үндістанды жаяу аралап, көптеген ятраларға қатысты. Бірақ ол өзіндегі кереғар екі полюсті үйлестіре білді. Себебі ол болашақты көре білетін көреген гуру еді. Канчи маттының бұрынғы басшысы Жағадгуру Шри Чандрашекерендра Сарасвати Махасвамигалдың бейнесінде діни ізгілік пен рухани сезімталдық үйлесім тапқан, бірақ ол көпшілік алдында сирек сөйлейтін. Ал Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал Үндістанның өзекті мәселелеріне, қоғамдық өмірге араласуға және түрлі каста өкілдерімен кездесуге құштар болды. Жағадгуру Шри Чандрашекерендра Сарасвати Махасвамигал шәкірті Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалда үш ерекше қасиетті байқады: Жан Акаршанам (адамдарды тарту), Дхан Акаршанам (байлықты тарту) және Жал Акаршанам (суды тарту). Сондықтан ол Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалды өзінің ізбасары етіп таңдады. Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалдың кез келген жерде адамдарды тарту қабілеті болды, сондықтан құрғақшылық болған жерлерге оны шақыратын. Оның ерекше күші бар еді, ол кез келген жерге жаңбырды шақыра алатын. Сондықтан адамдар оған үлкен сенім артатын. Канчи көрушінің ашқан кез келген қоғамдық жобасы сәтті аяқталар еді. Ол елдің әлеуметтік-саяси, мәдени-діндік құрылымының өзгеруін жақсы түсінді. 1980 жылдары ол осы өзгерісті байқап, маттың және оның басшысының діни рәсімдердің сақшысы ғана емес, ерекше беделге ие болу қажеттігін түсінді. Осы сенім оны тіл мәселесінде индустарға қарсы шыққан және бұрынғы бас министр М. Карунандихиге қарсы тұрып, «Санскрит – менің туған тілім, ал тамил – ана тілім» деп мәлімдеуге итерді. Бұл батыл тұжырым деп есептеледі. Өзінің бұрынғы Канчи Шанкара Маттынан айырмашылығы, Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал рухани және қоғамдық өмірге қатысты және А.Б. Ваджпаи премьер-министрлік еткен кезеңде Айодхья мәселесін шешуге жасаған тырыстарымен танымал болды, бірақ ол нәтижесіз аяқталды. Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал соғысып жатқан тараптарды келіссөз үстеліне отырғызуды жөн көрді және шешім табу үшін Бүкіл Үндістан мұсылман жеке заңдар кеңесіне (AIMPLB) және Вишва Хинду Паришадқа (VHP) хаттар жолдады. Ол Канчи Матты тікелей халыққа қызмет етуге бағытталған қызметтерге енгізуге ықпал етті. 1998 жылы Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал Манасаровар мен Кайласка барып, Ади Шанкарадан кейін сол жерге келген жалғыз Шанкарачарья болды. Ол онда Ади Шанкараның мүсінін орнатты. Оның маңызды үлестерінің бірі – Шри Чандрашехендра Сарасвати Висва Махавидьялаяның, оның гуруының есімімен аталған университеттің құрылуы. Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалдың басшылығымен Канчи Мат университеті мен ондаған мектептер мен ауруханаларды – бұрын Маттың қол жеткізе алмайтын аумақтарды – басқарды, сондай-ақ 50-ден астам дәстүрлі Веда мектептері мен ғибадатханаларын басқарды. Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал Маттың шектеуші ережелерін бұзып, әлсіздерге көмекке келді. Ол Харижан ауылдарына барып, мыңдаған жаңа ізбасарлар мен табынушыларды өзіне тартты. Ол рухани және діни Матты әлеуметтік жандандырылған ортаға айналдырды. Бұл оған үлкен танымалдылық әкелді, сондай-ақ елдің көптеген әлеуметтік және саяси көшбасшыларымен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік берді. Маттың ізбасарлары Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалды реформатор-аулие деп атайды және Ади Шанкараның үйретіктерінің браминдық емес қауымдардың арасында таралуын қамтамасыз еткені үшін оған алғыс айтады. Ол рухани Матты әлеуметтік қызметке бағыттап, оны барлық кісіні қамтитын ету арқылы мұны істеді. Бірақ сонымен бірге ол тарихқа діни тұлға ғана емес, саясатты түсінетін және елге қатысты мәселелерде ойын айтуға ниеттенген көруші ретінде енгісі келмеді. Осы көзқарасы Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалды NDA үкіметі кезінде Рам Джанмбхуми Бабри Масджид дауын шешуге тырысып, екі қауымның және үкімет өкілдерімен келіссөздер жүргізуге итерді. Басшылығымен Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал «Жана Кальян, Жана Жагаран» сияқты бірнеше қайырымдастық жобаларын іске қосты, бұл «халыққа қызмет ету және халықты ояту» қозғалысы болды. Бұл қайырымдастық бағдарламасы далиттердің ауылдарында ғибадатханалар салуға және далиттерді ғибадатханалардағы рәсімдерге қатыстыруға бағытталған, бұл индуистік бірлікті Дравид саясатының браминге қарсы ұстанымынан тысқары кеңейтуді көздеді. Ол сондай-ақ Майлапур Капалишварар сияқты ғибадатханаларда далит сенімділерін тағайындады. Оған жақын болған адамдардың айтуынша, Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал индуизмдегі кінәлі жарықты байқады, ол дін ауысуына себеп болды және далиттер мен басқа әлеуметтік жағдайы нашар топтарды индуистік қауымға енгізуге тырысты. Айлар бойы ол елді аралап, ауылдарды аралап, далиттермен және басқа қауымдармен сөйлесті. Маттың әдеттегі конвенциясынан айырмашылығы, онда понтификтер тек жаяу саяхаттауы керек, Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал өзінің ізбасарларына осы ауылдарға саяхаттау үшін арнайы жасалған микроавтобус беруге рұқсат берді. Оның басшылығымен Канчи Мат көптеген мектептерді, көз ауруханаларын және ауруханаларды ашты. Балалар сенім қоры ауруханасы, индуисттік миссия ауруханасы, Тамил Наду ауруханасы және басқа да діни бағытталған әлеуметтік көмек көрсету мекемелері оның күшімен дамыды. Ол Шива Шанкараның аватары ретінде қарастырылды және Санатана Дхарма тұжырымын жариялады. Ол сондай-ақ Поранки Веда Патхасалада «Вишварупа Ятра» және «Сандаршанам» шараларын өткізді. 2004 жылы Виджаявада мен Гунтур арасында Санкара Нетхраяла көз ауруханасын құруда маңызды рөл атқарды. Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигалдың басты ұраны – адамдар арасында руханиатты тарату және бакти культін кеңейту болды. Ол 100-ден астам ғибадатханаларды жөндеп немесе «кумбабхишек» рәсіміне қатысты. Көруші 90-шы жылдары Индркиладри төбесіндегі Канака Дурга ғибадатханасында «кумбабхишек» рәсіміне қатысты. Ол 2015 жылы Лаббипет Венкатешвара Свами ғибадатханасында Кришнаның мүсінін орнатты. Теналидегі Канчи Камоти қайырымдастық қоры оның құрған көптеген мекемелерінің бірі.

Тұтқындау және ақталу

2004 жылы Жағадгуру Шри-Джайендра Сарасвати Махасвамигал Дивали күні Шанкарараманның кісі өлтіру ісі бойынша тұтқындалды. Сот шағымданушының айыптау тарапын қолдамағанын айтты және оған босатуға рұқсат берілді. Сот процесі 2013 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол соттан ақталды.

Жыныстық қатынасқа қатысты шағымдар

Тамил жазушысы Анурада Раманнан 1992 жылы Махсавамигалмен кездескенде, онымен "Амма" рухани журналын шығару туралы келіссөздер жүргізу үшін алып кеткенде, оны жыныстық қорлаудың құрбаны болғанын айтты. Анурада Раманна Сарасватиді жыныстық қатынасқа түсуде айыптапты. Оның айтуынша, алғашқы кездесуде ол ұсынылып отырған журнал туралы айтып, оны редактор етіп ұсынуды ұсынған, Раманнан бұл ұсынысқа келіскен. Оның айтуынша, соңғы кездесуінде ол әдепсіз сөздерді айта бастады, ал ол кітапшадан қарап, оны өзіне алып келген әйел онымен жыныстық қатынаста болды. Ол Сарасватидің өзіне "жақындағанын" және қарсылық білдірген кезде екінші әйелдің оны "жақсы тағдырына" сендіруге тырысқанын айтты. Шәкәрья сол жерден кеткенде, ол аузын жабатынын айтты. Раманның айтуынша, ол өзіне жақын тұрған полиция қызметкеріне барып, шағымданған, бірақ қыздарының болашағынан қорыққандықтан, арызданған жоқ. Ол өзінің көлікін жүк көлігі соққыға ұшыратып, өлтіруге тырысқанын, ауруханаға түскен кезде тағы бір адам оны өлтіруге тырысқанын мәлімдеді.

Өлім және Самадхи

2018 жылдың 27 ақпанында Сарасвати күнделікті қалыпты амалдарды орындау үшін Виджаендра Сарасватиден әдеттегі пуджаларды орындауды сұрады, бұл оның билікті ізбасарына тапсырғысы келетінінің алдын ала сезімі болды. Сол күні Жаяндра тіпті Сандхьяванданамды да орындады. 82 жастағы арудың тынысы қиындыққа тап болғандықтан келесі күні таңертең Камакси Амман ғибадатханасының жанындағы ауруханаға жатқызылды. Алайда, Жаяндраның жағдайы жақсы болды, тіпті ауруханада жүргенде де жүре алды. Бірнеше сағаттан кейін аурухана және матт өкілдері оның қайтыс болғанын жариялады және мынадай мәлімдеме жасады: "Шри Канчи Камакоти Питам Джагадгуру Пуджашри Джаендра Сарасвати Шанкарачарья Свамигалдың 69-шы ачарьясы бүгін, 28 ақпанда, Шри Канчи Камакоти Питам Санкара Матам, Канчипурамда сағат 9.00-де Сиддхиге жетті". Саньяси болғандықтан, Сарасватины кремацияламады. Оның орнына оны "брундаванам" немесе "адхиштанам" деп аталатын самадхиге жерледі. Оның үстіне туласи ағашы отырғызылды және Шива лингамы орнатылды, осылайша ол тұрақты қасиетті орынға айналады. Жерлеу процесі "Бриндавана Правеша Кариякрамам" деп аталады, ол 2018 жылдың 1 наурызында сағат 8-де басталды. Діни қызметкерлер мантралар оқып, оның мәйітін 2018 жылдың 28 ақпанында сағат 10.00-ден 2018 жылдың 1 наурызында сағат 8.00-ге дейін көрсетіп тұрды. Сарасватидің денесі Қаңшы маттасының залына, отыратын күйде қойылды, соңғы рет көру үшін діндарларға мүмкіндік берілді. 28 ақпан күні таңертеңнен бастап түнге дейін әртүрлі жерлерден келген діндарлар құрмет көрсетіп, 1 наурыз күні таңғы сағат 8-ге дейін ардақты Ачарьяға тағзым етті. 1 наурыз күні таңғы сағат 8-ден бастап Шива лингасының Абхишекемі, Рудрам мен Чамакамды оқу рәсімімен бірге өткізілді. "Канчи Матт" басқарушысы 5 миллионнан астам адам құрмет көрсету үшін келгенін мәлімдеді. Жайендра Сарасвати өзінің гуруы Шри Чандрашехрендра Сарасватидің қасына жерленетіні шешілді, сондықтан 68-ші понтифик Шри Маха Перияваның брундаваны ретінде қызмет ететін "брундаванам" немесе соңғы демалыс орны дәл оның жанында салынды. Матт қызметкерлері 2018 жылдың 1 наурызында сағат 8-де қоғамдық дәрсенді тоқтатып, слoкалар оқып, бiрiндaуанaм орнатуды бастады. Сарасватидің соңғы рәсімі таңғы сағат 10-да сүт пен бал қосылған "абхишек" (суға түсу) рәсімінен басталды. Брундаванамның орнатылуын тамашалау үшін кішкентай аудиторияда үлкен халық жиналды. Сарасватидің денесі кейіннен оның Самадхиі үшін іргелес "Бриндаван қосымшасына" жеткізілді, онда 1993 жылы оның алдындағы Шри Чандрасекерендра Сарасватинің мәйіті жерленген. 2018 жылдың 1 наурызында таңғы сағат 11-ден кейін Жайендра Сарасватидің мәйітін Бриндхаванам қосымшасындағы 7х7 фут жерлеу орнына түсіру рәсімдері басталды. Матттың понтифигі Шри Виджаендра Сарасвати өзінің гуруы мен ізбасары үшін пуджа орындады. Канчи Шанкара маттының 69-шы понтифигі Шри Джаендра Сарасвати Канчипурамдағы матт ғимаратындағы "самадхиге" орналастырылды.

Реакциялар, құрмет көрсетулер және мұра

Премьер-министр Нарендра Моди және вице-президент Мүппаварапу Венкая Найду Сарасватинің қазасына қайғы білдірді. Оның дүниеден озғанына байланысты көңіл айтып, құрмет көрсеткен көрнекті тұлғалар: Үндістанның бұрынғы вице-премьер-министрі Л.К.Адвани, бұрынғы одақтық министр және Патали Маккал Катчи партиясының жетекшісі Анбумани Рамадос, Дравида Мунетра Казгам партиясының жетекшісі М.К.Сталин, Үндістан президенті Раманат Ковинд, Тамил Наду штатының губернаторы Банварилал Прухит, одақтық министрлер Д.В.Садананда Гауда және Пон Радакришнан, Банварилал Прухит, О.Паннеерселвам, Сенготайян және Ильяраджа. Канчипурам және жақын жерлердегі мұсылмандар да оның қазасынан кейін Канчи Моттқа барып, оған құрмет көрсетті. Олар Свамиге деген құрметтің белгісі ретінде намаз оқыды. Аркоттың науабы Мотт пен оның ачарьяларымен тығыз байланыста екені мәлім.