Кіріспе

Солтүстік Америка авиациясының AGM-28 Hound Dog зымыраны – 1959 жылы АҚШ Әуе күштері үшін жасалған, ядролық қаруланған, турбореактивті қозғалтқышпен жұмыс істейтін, әуеден ұшырылатын крейсерлік зымыран. Ол негізінен Суық соғыс кезеңінде B-52 Stratofortress ұзақ қашықтықтағы бомбалаушыларының әуе шабуылына дейін советтік жердегі әуе қорғаныс объектілеріне шабуыл жасауға арналған. Hound Dog алғашқыда B-77 деп аталды, кейін GAM-77, және соңында AGM-28 болып қайта тағайындалды. Бұл зымыран B-52 үшін GAM-87 Skybolt әуеден ұшырылатын баллистикалық зымыраны қолжетімді болғанша уақытша қолданылатын зымыран ретінде жоспарланған. Алайда, Skybolt бірнеше жылдан кейін жобадан алынып тасталды, ал Hound Dog AGM-69 SRAM және AGM-86 ALCM сияқты жаңа зымырандармен алмастырылғанға дейін барлығы 15 жыл бойы қолданылып келді.

Даму

1950 жылдары АҚШ Кеңес Одағының жер-әуе ракеталары (ЖАР) саласындағы жаңалықтарды, әсіресе Мәскеу маңында салынып жатқан ірі объектілерді байқады. Ол кезде АҚШ-тың ядролық тежелуінің барлық күші АҚШ Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштерінің стратегиялық бомбалаушыларына негізделген болатын. Көптеген ЖАР-дың орналастырылуы осы күштің тиімсіздену қаупіне ұшыратты. Бұл мәселенің бір шешімі бомбаның ұшу қашықтығын арттыру болды, я тоғысу бомбаларын пайдалану арқылы, не одан да тиімдісі, оларды қысқа және орта қашықтықтағы зымыранға орнату арқылы. Бұл қару бомбалаушының қарсыластың қорғаныс зымырандарының шегінен тыс жерде тұрып оқ атуына мүмкіндік береді. Кеңес Одағының әуе қорғанысы жүйесі стационарлы болғандықтан және әуеден барлау немесе спутниктік суреттер арқылы оңай анықталғандықтан, Әуе күштері бомбалаушылар олардың қашықтығына жетпей тұрып, әуе қорғанысы базаларын шабуылдау үшін ұзақ қашықтықтағы қанатты зымыранды пайдалануды жоспарлады. SA-2 Guideline зымыранының ең көп қашықтығы сол кезде шамамен 30 километрді құрады. Бомбалаушылар нысанаға жақындағанда, олардың басқарылатын зымырандарын осы қашықтыққа кірмес бұрын ұшыру қажет болды. Қару жеткілікті жылдамдықпен және қашықтыққа ұшу керек болды, сонда бомбалаушы нысанаға жеткенде қауіпсіз қашықтықта болады. Егер американдық зымыран жаудың әуе базаларын шабуылдау үшін де қолданылса, онда ЖАР-мен салыстырғанда истребительдердің қашықтығы әлдеқайда ұзақ болғандықтан, бірнеше жүз километрлік ұлғайтылған қашықтық қажет болар еді. Осы мүмкіндіктерге ие зымыранды талап ететін 148-ші жалпы операциялық талап 1956 жылдың 15 наурызында жарияланды, ол WS 131B деп белгіленді. GOR 148 B-52 Stratofortress бомбалаушысында жұптап тасымалданатын, толық отынмен және қару-жарақпен салмағы шектеулі әуеден-жерге қанатты зымыранды талап етті. Әр B-52 бомбалаушысы екі зымыранды алып жүретін болды, біреуін әр қанаттың астында, B-52 фюзеляжы мен оның ішкі қозғалтқыштары арасында орналасқан тіреуде бекітілген күйде. Chance Vought және North American Aviation компаниялары 1957 жылдың шілдесінде АҚШ Әуе күштеріне GAM-77 ұсыныстарын ұсынды, олардың екеуі де ұзақ қашықтықтағы жерден ұшырылатын зымырандарға негізделген болатын. Vought компаниясының ұсынысы – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін әзірленген Regulus зымыранының әуеден ұшырылатын нұсқасы болды. 1957 жылдың 21 тамызында North American Aviation компаниясы Weapon System 131B, соның ішінде Hound Dog зымыранын әзірлеу бойынша келісімшартқа ие болды.

Дизайн

"Ханд Дог" зымырасының корпусы SM-64 Navaho зымырасы үшін әзірленген технологияның бейімделуі болды, ол B-52-ден ұшыруға арналған. "Ханд Дог" дизайны кішкентай дельта қанаттары және алдыңғы канардтары бар "Навахо G-38" зымырасының дизайнына негізделген. "Ханд Дог" зымырасының термоядролық жарылғыш заряды W28 D класы болды. "Ханд Дог" радарлық көрініс қимасының төмен болуына ие болды, себебі оның қанаттарының бұрылыс бұрышы өте зор болды. Бұл төмен радарлық көрініс қимасы, зымыраның мұрын бөлігін, қозғалтқыш кіріс бөлігін және қозғалтқыш арнасын радар энергиясын шашыратып немесе сіңіретін жаңа радарды сіңіретін материалдармен алмастыру арқылы одан әрі төмендетілді. Бұл радарлық көрініс қимасын жақсартулар "Ханд Дог" зымыралары қызметтен алынғаннан кейін алынып тасталғаны хабарланды. GAM-77 GAM-77A нұсқасына N-6 инерциялық навигациялық жүйесімен интеграцияланған жаңа Kollsman Instruments KS-140 жұлдызды бақылаушысы енгізілді. Бұл құрылғы B-52 қанатты тірегінде орналасқан бұрынғы жұлдызды бақылаушыны алмастырды. Бұл жаңарту кезінде GAM-77A зымырасының отын сыйымдылығы арттырылды. "Ханд Дог" зымырасына вертикалды жер бедерін қадағалау мүмкіндігін беру үшін радарлық биіктік өлшегіш қосылды. North American компаниясы 428 "Ханд Дог" зымырасын GAM-77A конфигурациясына дейін жаңартты. 1973 жылдың сәуір айына дейін сынақтар мен оқулар үшін 66 GAM-77A "Ханд Дог" зымырасы ұшырылды. 1972 жылы Bendix Corporation компаниясына радиолокациялық сәулеленуге қарсы пассивті радарлық іздеу құралын әзірлеу бойынша келісімшарт берілді, ол "Ханд Дог" зымырасын радар сигналдарын тарататын антенналарға бағыттауға арналған. Осы радарлық іздеу құралымен жабдықталған "Ханд Дог" 1973 жылы сынақтан өтті, бірақ жаппай өндірілген жоқ.

Танымал мәдениет

"Hound Dog" деген атау қалай пайда болды деген мәселе ондаған жылдар бойы пікірталас тудырып келді. Дегенмен, соңғы жылдары көптеген адамдар Елвис Пресли нұсқасының "Hound Dog" әніне Әуе күштерінің жанкүйерлерінің еңбегін бағалап жүр.