Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлау

1853 жылғы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлау – Жаңа Зеландия Парламентінің алғашқы кезеңінің қалыптасуын анықтау мақсатымен бүкіл ел көлемінде өткізілген дауыс беру. Бұл Жаңа Зеландияда өткен тұңғыш ұлттық сайлау болды, алайда Парламент сол кездегі Британ империясының бір бөлігі болған колонияны толыққанды басқару құқығына ие болмаған. Осымен бірге, алғашқы провинциялық кеңестер мен олардың басшыларының сайлаулары да өткізілді.

Өмірбаян

1852 жылы Ұлыбритания Парламенті қабылдаған Жаңа Зеландия Конституциясы туралы заң екі палаталы Жаңа Зеландия Парламентін құрды, оның төменгі палатасы (Өкілдер палатасы) халықтың тікелей дауысымен сайланды. Дауыс беру қарапайым FPP жүйесі бойынша өтті, ал құпия дауыс беру әлі енгізілмеген еді. Сайлауға қатысу үшін ер адам болу, британ азаматы болу, кемінде 21 жасқа толу, белгілі бір құны бар жерге ие болу және қылмыстық жазасын өтемейтін болу қажеттіліктері қойылды. Сайланған кандидаттардың бірі (27 тамызда Крайстчерч округінен) жер иесі болды, бірақ оның жасы 20 жыл 7 ай болғандықтан 21-ге толмаған еді: ол Джеймс Стюарт Вортли есімді адам болды. 1853 жылғы сайлау кезінде Жаңа Зеландияда саяси партиялар болған жоқ. Сондықтан барлық кандидаттар тәуелсіздер болып сайланды.

Сайлау

1853 жылғы сайлауда сайлау күні әр өкілдік орын үшін әртүрлі болды. Алғашқы сайлау 14 шілдеде Аралдар шығанағында өтті, ал соңғы сайлау күні 1 қазанға дейін созылды. Хью Карлтон (Аралдар шығанағы) Жаңа Зеландияда сайланған тұңғыш депутат (бірақ ол қарсылықсыз сайланды), сондықтан ол "Парламент әкесі" деп аталуын қалаған. Сайлауға 5 849 адам тіркелді. Орын саны барлығы 37 болды. Сайлау округтерінің саны 24-ке жетті. Кейбір округтер бірнеше депутатты сайлады (бұл үшін блокпен дауыс беру жүйесі қолданылды). Веллингтон мен Оклендтің әрқайсысы үштен депутаттан өкілдік етті. Колонияның кейбір аймақтары ешқандай округ құрамына кірмеді, демек Парламентте өкілдігі болмады.