Кіріспе

Жаңа Зеландияда сайлау реформасы бұрыннан саяси мәселе болып келді, себебі парламенттік және жергілікті басқару сайлау жүйелеріне маңызды өзгерістер енгізілді. Жаңа Зеландиядағы ұлттық сайлау алғаш рет 1853 жылы өткізілді және екі жарым айға созылды. Ол кезде ел 24 округке бөлінді, олар халық санына қарай бір, екі немесе үш мүше (парламент депутатын) сайлады. Көпмандатты округтерде бірнеше ауыстырылмаған дауыс (блоктық дауыс беру) жүйесі қолданылды; бірмандатты округтерде қарапайым көп дауыс алған жеңеді (FPP) жүйесі қолданылды. Бұл жүйе ұзақ жылдар бойы сақталды, маңызды өзгерістердің бірі – екінші турда дауыс беру жүйесіне (екі кезеңді жүйе түрі) көшу болды, бірақ ол 1913 жылы жойылды. 1993 жылғы сайлау реформасы жөніндегі референдумда жаңа зеландиялықтар аралас мүшелік пропорционалдық (АМП) жүйесін қабылдауға дауыс берді. АМП – пропорционалды өкілдіктің жүйесі, онда округтан сайланатын депутаттар мен партия тізімінен сайланатын депутаттардың араласуы бар. Пропорционалды өкілдік парламентке кіретін шағын партиялардың көбеюіне әкеп соқты, көппартиялық үкіметтер қалыпты жағдайға айналды. АМП енгізілгеннен бері, одан әрі реформалар ұсынылып тұрады; 2011 жылғы референдумда жаңа зеландиялықтар АМП-ны сақтауға дауыс берді.

Шолу

Жаңа Зеландия тарихының көп бөлігінде қолданылған «Бірінші келген жеңіске ие болады» (FPP) сайлау жүйесі қарапайым көпшілік жүйесі болды, онда сайлаушылар өздері тұратын округтің өкілі болғысы келетін үміткерге дауыс берді. Осы процесте ең көп дауыс жинаған кандидат немесе кандидаттар Парламентке сайланды. Әдетте, осылай өткізілген сайлауда абсолютті көпшілік қалыптасады, яғни ең көп дауыс жинаған партия көпшілік орындарды алып, парламентте толық билікке ие болады. Жаңа Зеландияда FPP қолданылған кезеңде бұдан жалғыз ерекшелік 1890 жылдарға дейін сақталды, сол кезде әрбір депутат тәуелсіз болды және саяси партиялар болған жоқ. 1887 жылы елді 20 мүшеден тұратын екі округке бөлу және мүшелерді сайлау үшін STV жүйесін қолдану туралы заң жобасы ұсынылды. Бірақ ол қабылданбады. Жаңа либералдық партия мен Тәуелсіз еңбек лигасының құрылуымен ескі екі партиялық жүйе айтарлықтай күйреуге ұшырады. 1890 жылдары, мысалы, Эшбертон округінде сайлауда жеңіске жеткен кандидат округтегі дауыс берушілердің жартысынан да аз дауысын жинады – 1893 жылы бұл көрсеткіш тек 32 пайызды құрады. 1905 жылғы сайлауда алғаш рет барлық депутаттар бір мандатты округтерде сайланды. Әділдік пен дауыс бөлгіштіктің зиянды әсерлерінен сақтану үшін Жаңа Зеландия көпшілік дауыс беру жүйесін сынап көруге мәжбүр болды. 1908 жылдан 1913 жылға дейін қолданылған екінші тур сайлауы қолданыстағы FPP жүйесінің өзгешелігі болды. Бірінші тур FPP бойынша өткізілді, бірақ кандидаттың сайлануы үшін округінде 50 пайыздан астам дауыс жинауы міндетті болды. Партияға берілген дауыстар партияның парламенттегі орын санына шешім береді, ал сайлау округтерінде жеңіске жеткен орындар мен партияның жалпы дауыс үлесі арасындағы айырмашылық партиялық тізімдегі мүшелер есебінен толықтырылады. FPP-дан MMP-ға көшудің басты себебі FPP сайлауларының шамадан тыс диспропорционалдығы болды. 1966 жылғы сайлау осыған жарқын мысал: Әлеуметтік несие партиясы 9 пайыз дауыс жинап, бірақ тек бір орын ғана жеңіп алды. Бұдан әрі, мұндай диспропорционалдық көбінесе жеңіске жеткен партияның жалпы дауыс саны оппозициядан кем болуына, бірақ одан көп орын алуына әкеп соқты. 1978 жылғы сайлау осыған дәлел: Лейборист партиясы Ұлттық партиядан 10 мыңнан астам (0,6 пайыз) дауыс көп жинады, бірақ Парламентте 11 орынға аз ие болды. Осы факторларға байланысты 1979 жылы Лейборист партиясы қазіргі FPP жүйесінің орнына пропорционалды өкілдікті қабылдауды қарастыратын саясатты қабылдады. Бұл өзгерістердің іске асырылуына көп уақыт кетті, бірақ сайлау реформасын қолдаудың ішкі күші жалғасты және 1985 жылы Сайлау жүйесі жөніндегі Корольдік комиссияның құрылуымен күшейді, ол ақырында MMP-ға көшуді ұсынды. Бұл ұсыныс 1996 жылғы сайлау алдында іске асырылды.

Парламент сайлау реформасы

Жаңа Зеландиядағы үкімет билігі 1840 жылы қол қойылған Те Тирити о Ваитанги (Ваитанги келісімшарты) арқылы туындайды. "Те Тирити" мағынасын түсінуді қиындататыны – келісімнің маори және ағылшын тілдеріндегі мәтіндерінің мағыналары толық сәйкес келмейтіндігі. Ағылшын нұсқасы абсолютті егемендіктің берілгендігін көрсетеді, ал маори нұсқасы тек басқару билігін береді. 1840 жылдан бері ағылшын тіліндегі түсіндірме әдетте басымдыққа ие болды. Осылайша, Жаңа Зеландия ресми түрде британдық колонияға айналып, 1852 жылға дейін губернатор басқаруымен жүрді. 1852 жылы британ үкіметі Жаңа Зеландия Конституциялық заңын қабылдады. Бұл заң тағайындалған Заң шығарушы кеңес пен Өкілдер палатасынан тұратын екі палаталы парламент арқылы Жаңа Зеландияда қоныс аударғандардың өзін-өзі басқаруын орнатты. Содан кейін, бірінші үкімет бір және көпмандатты округтердегі қарапайым көп дауыс алған сайлау жүйесі арқылы сайланды. Маңыздысы, сол кезде саяси құқық 21 жастан асқан еркек жер иелеріне ғана берілді, бұл маорилердің көптеген бөлігін жерді ұжымдық меншікте ұстауына байланысты сайлауға қатысудан шығарды. Сонымен қатар, әйелдерге дауыс беру құқығы берілмеді. Бірақ 1893 жылы Жаңа Зеландия әлемде әйелдерге дауыс беру құқығын алғаш берген өзін-өзі басқаратын ел болды.

Маори сайлаушыларының құрылуы

Үкіметтердің сол кездегі сайлау құқығын бермеуіне байланысты маорилердің наразылығына жауап ретінде 1867 жылы Маори өкілдігі туралы заң қабылданды, ол ел бойынша төрт қосымша маори сайлау округін құрды. Олардың әрқайсысы Парламентке бір өкіл сайлайтын болды.

Жалпы сайлау құқығының енгізілуі

Жалпы еркек сайлау құқығы 1879 жылы «Сайлаушылардың біліктілігі туралы» заң қабылдануы арқылы енгізілді, ол бұрынғы жер иелену талабын жойды. Осылайша, 21 жастан асқан барлық еуропалық ерлер Жаңа Зеландия сайлауларында дауыс беруге құқылы болды. Бірақ, дауыс беруге құқылы болу үшін, адам Жаңа Зеландияда 12 ай және нақты сайлау округінде 6 ай тұруы керек еді. Бұл тіркелген сайлаушылардың санына дереу және күшті әсер етті, олар 1879 жылы ересек еуропалық халықтың 82 271-інен (71%) 1881 жылы 120 972-ге (91%) дейін өсті. Осымен Жаңа Зеландия әйелдерге дауыс беру құқығын берген әлемдегі алғашқы өздік басқарушы мемлекет атанды. Бұл Жаңа Зеландия саясатында Ұлттық және Еңбек партияларының үстемдік құрған дәуірін ашты, тек шамалы тәуелсіз және басқа партиялық кандидаттар сайланды.

Сайлау реформасы туралы пікірталастар

Бұл көптеген жылдар бойы салыстырмалы тұрақтылық дәуірін бастады, бірақ сайлау реформасы туралы пікірталас 1978 және 1981 жылдардағы екі тікелей жалпы сайлаудан кейін күшейді. Аталған сайлауларда Ұлттық партия парламентте көпшілік орындарды жеңіп алды, бірақ дауыс берушілердің 40% төмен көрсеткішпен және оппозициядағы Лейбористік партиядан жалпы дауыс саны бойынша кем нәтижемен. Мұндай жағдай 1911 және 1931 жылдардағы сайлауларда да байқалады. 1984 жылғы сайлауалды бағдарламасында Лейбористік партия сайланған жағдайда сайлау реформасы жөніндегі корольдік комиссияны тағайындауға міндеттенді. Лейбористік партия сол сайлауда жеңіске жетті және 1985 жылы Премьер-Министрдің орынбасары және Әділет министрі Джеффри Палмер Сайлау жүйесі жөніндегі Корольдік комиссияны құрды. Палмер заң профессоры ретінде 1984 жылы жарық көрген «Шексіз билік пе?» атты кітабында пропорционалдық өкілдікті жақтаған. Корольдік комиссияның 1986 жылғы «Жақсы демократияға қарай» атты есебінде МДП сайлау жүйесін қабылдау ұсынылды. Комиссия, егер парламенттің көп бөлігі басты партиялардың бақылауында болса, мұндай ауқымды реформаны жүзеге асыру қиын болуы мүмкін екенін мойындады, сондықтан бұл мәселе бойынша референдум өткізуді ұсынды. Лейбористік партияның осы мәселедегі осалдығын сезіне отырып, Ұлттық оппозиция үкіметтің әрекетсіздігін сынады, ал Ұлттық партияның басшысы Джим Болгер 1990 жылы сайланса, референдумды жалғастыратынын және 1993 жылғы келесі сайлауға дейін оны аяқтайтынын уәделеді. Ұлттық партияның парламентарийлері арасында реформаға қолдау Лейбористік партияға қарағанда аз болғанымен, 1990 жылы сайланған жаңа Ұлттық үкімет, оның алдыңғы үкіметі сияқты, сайлауалды уәдесіне берілгендік танытты.

1992 жылғы сайлау жүйесі бойынша референдум

1992 жылы FPP жүйесін жаңа, пропорционалды дауыс беру жүйесімен алмастыру мәселесі бойынша міндетті емес референдум өтті. Сайлаушыларға екі сұрақ қойылды: FPP жүйесін жаңа дауыс беру жүйесімен алмастыру қажет пе, жоқ па; және қалған төрт балама жүйеден қайсысын қабылдау керек (төмендегі бірінші және екінші сұрақтарды қараңыз). Үкімет бұл науқанды бақылау үшін Омбудсмен төрағалық ететін комиссия құрды. Комиссия бюллетеньдегі әрбір дауыс беру жүйесін сипаттайтын брошюра шығарды, ол барлық үйлерге таратылды, сондай-ақ халықты ақпараттандыру мақсатында басқа да басылымдарға, телеарналарға және семинарларға демеушілік етті. Осы уақытта Сайлау реформасы коалициясы патшалық комиссия ұсынған MMP баламасын қолдау үшін белсенді үгіт жүргізді. Бұл шаралар сайлаушыларға күрделі мәселе бойынша хабардар шешім қабылдауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде, жаңа зеландиялықтардың көпшілігі өзгерісті қолдады (84,7%) және MMP баламасын айқын түрде басымдықпен таңдады (70,5%). Үкімет мұндай нәтижеден қашып құтыла алмады, бірақ Сайлау реформасы коалициясының талабына сәйкес MMP жүйесін енгізудің орнына, реформа бойынша екінші міндетті референдум өткізуге бейімделді. Бұл референдумда FPP және MMP жүйелерінен тікелей таңдау жасау көзделді және ол 1993 жылғы кезекті жалпы сайлаумен бірге өткізу жоспарланды.

1992 жылғы референдумдағы бірінші сұрақ

Бірінші сұрақ сайлаушыларға FPP-ны сақтауды қалайтындарын немесе сайлау жүйесін өзгертуді қалайтындарын сұрады. Нәтижесінде, 84,7% FPP-ны алмастыруды қолдады, ал 15,3% қарсы болды. Дауыс беру әдісі жөніндегі референдум, 19 қыркүйек 1992 жыл: А бөлімі. Бір ұсынысты таңдаңыз:

Жауап | Дауыс саны | %
------- | -------- | --------
FPP-ны сақтау | 186 027 | 15,28
Жүйені өзгерту | 1 031 257 | 84,72
Жалпы дауыс саны | 1 217 284 | 100,00
Сайлауға қатысу көрсеткіші | |

Источник: Nohlen et al.

МПК енгізу

ММП жүйесі алғаш рет 1996 жылы қолданылды. Сайлау округтері қайта құрылды, себебі бұл сайлауда 1993 жылғы сайлауда сайланғандардан 34 округтік депутат кем болды. Сонымен қатар, Парламенттік орындарды қайта бөлу қажет болды, өйткені 1993 жылы сайланғандарға қарағанда жалпы саны 21 депутат көп болуы тиіс еді. ММП бойынша әр сайлаушының екі дауысы бар: бірінші дауыс – партиялық дауыс, оны сайлаушылар белгілі бір партияға қолдау білдіру үшін пайдаланады. Екінші дауыс – сайлау округі бойынша дауыс, ол сайлаушының округін Парламентте өкілдік ету үшін үміткерге қолдау білдіруге арналған. Жаңа Зеландияның ММП жүйесі қосымша орындарды тек жалпыұлттық партиялық дауыстың 5 пайызын алған немесе сайлау округінде жеңіске жеткен партияларға бөліп береді, осылайша олардың орын үлесі дауыс беру үлесіне шамамен тең болады. Бұл талапты орындаған партиялар Парламенттегі орын үлесіне ие болады, ол жалпыұлттық дауыс беру үлесіне сәйкес келеді. Коалициялық үкіметтер бұрынғы FPP жүйесінде сирек кездесетін, бірақ мүмкін болатын. Көбінесе бір партия көпшілік дауыс алмаса да, көпшілік үкіметті жеңіп алатын. Жаңа Зеландияда сайланған көпшілік үкіметтердің көпшілігі нақты көпшілік емес, жалған көпшілік үкіметтер болды. 1935 жылдан бері үкімет көпшілік дауыспен сайланбаған. FPP бойынша коалициялық үкіметтің мысалы ретінде 1931–1935 жылдардағы Біріккен/Реформа коалициясын келтіруге болады. 1996 жылғы жалпы сайлаудан кейін коалиция құруға алты апта кетті, бұл оның жылдам процесс емес екенін көрсетті. ММП жүйесі FPP-дан гөрі демократиялық жүйе болып саналады. ММП-ны қолдаушылар FPP-ді сайлау диктатурасын құруға және бір партиялық үкіметтің тым күшті билігін ынталандыруға сынға алды. Олар ММП-ны өкілдіктің әділдігін арттырады және жетекші партия мен азшылық партиялардың ынтымақтастығының арқасында жақсы ойластырылған, дана және орташа саясатты қамтамасыз етеді деп санайды. Сонымен қатар, ММП парламентте маори, әйелдер, Пасифика және азиялықтардың өкілдігін арттырады деп есептеледі. Алайда, FPP жақтастары FPP тұрақты Парламентті қамтамасыз етеді және 2017 жылы Жаңа Зеландияда болғандай, азшылық партияның "шешім қабылдаушы" рөлінен аулақ болатынына сенімді. ММП-ға ауысудан бұрын Жаңа Зеландияда екі партиялық жүйе басым болды, 1935 жылдан бері үкімет Лейбористер мен Ұлттық партиялар арасында алмасып отырды. ММП кезінде Ұлттық және Еңбек партиялары Палатадағы толық үстемдігін жоғалтты, ал 2020 жылғы сайлау – ММП енгізілгеннен бергі тоғызыншы сайлау – бір саяси партияға көпшілік орын берген алғашқы сайлау болды (көпшілік дауысқа өте жақын). Бұл сайлау нәтижелері саяси партиялардың үкімет құру үшін коалиция құруын қажет етті. Шындығында, 1998 жылдан бері үкіметтен тыс партиялардың қолдауы мен сеніміне сүйенген азшылық коалициялық үкіметтер болды. ММП енгізілгеннен кейін, Жаңа Зеландияның партияларға тізімдік орынды жеңіп алуға мүмкіндік беретін ерекше ережесіне байланысты, тіпті 5% шегінен төмен болса да, кем дегенде бір жергілікті орынды жеңіп алған жағдайда, Палатада өкілдік ететін саяси партиялардың саны артты. 1996 жылғы сайлау алдында Палатада төрт партия болды. ММП-ға ауысқаннан кейін 1996 жылғы сайлауда Парламентте алты партия орын алды. Жаңа Зеландия партиясы және Біріккен Жаңа Зеландия партиясы алғаш рет Парламентке сайланды, бұрын сайланған Альянс, Ұлттық, Жаңа Зеландия Бірінші және Еңбек партияларына қосылды. Бірнеше жыл ішінде сегіз партия Палатада орын алды, 1999 жылғы сайлауда Жасылдар Альянстан бөлінгеннен кейін және 2004 жылы Маори партиясы құрылғаннан кейін, ММП қолданыла берді. Саяси партиялардың саны азаяды деп күтілді (Германияда ММП қабылданғаннан кейін болғандай), бірақ оның орнына жеті немесе сегіз партия тұрақты түрде орын алды (төмендегі кестеге қараңыз). Бұл 2017 жылғы сайлауға дейін солай болды, онда Парламенттегі партиялардың саны беске дейін төмендеді, бұл ММП енгізілгеннен бергі ең төмен көрсеткіш. 2017 жылғы сайлауда парламентке қайта оралған екі үлкен кіші партияның дауыс үлесі күрт төмендеді. Бұл саяси жанжалдар мен Лейборист партиясының жетекшісі Жасинда Ардерннің танымалдылығына байланысты болуы мүмкін, сондай-ақ жалпы құлдыраудың басталуының белгісі болды. ММП-ға көшу демократиялық есеп беруді арттырып, дауыс беру мен орын арасындағы байланысты нығайтты. Бұл өзгеріс Жаңа Зеландияның сайлауындағы теңсіздікті азайтты.

Сайлау Теңсіздік Парламенттегі партиялардың саны 1972 12.06 2 1975 12.93 2 1978 15.55 3 1981 16.63 3 1984 15.40 3 1987 8.89 2 1990 17.24 3 1993 18.19 4 ММП енгізілген 1996 3.43 6 1999 2.97 7 2002 2.37 7 2005 1.13 8 2008 3.84 7 2011 2.38 8 2014 3.72 7 2017 2.73 5 2020 4.15 5 2023 Белгісіз 6

2011 жылғы референдум

2008 жылғы жалпы сайлауға дайындық барысында Ұлттық партия екінші референдум өткізуге уәде берді. Билікке келген соң партия референдумның 2011 жылғы жалпы сайлаумен бірге, 26 қараша күні өткізілетінін заңмен бекітті. Референдум 1992 жылғы референдум сияқты болды, онда сайлаушылардан біріншіден, ММП жүйесін сақтауды немесе басқа жүйеге өтуді таңдау сұралды, екіншіден, егер жүйе өзгерсе, қай балама жүйені артық көретінін көрсетулері тиіс болды. Сайлаушылардың шамамен 58% ММП жүйесін қалған төрт нұсқадан артық көріп дауыс берді, ал 1993 жылы бұл көрсеткіш 54%-дан аспаған, олар FPP жүйесін сақтаудың орнына ММП-ні жақтаған. Екінші сұраққа сайлаушылардың үштен бірі дауыс бермеді немесе жарамсыз дауыс берді. Дауыс бергендердің шамамен 47%-ы бұрынғы FPP жүйесін қолдады.

2012 жылғы шолу

Сайлаушылардың көпшілігі ММП жүйесін сақтап қалу үшін дауыс бергендіктен, сайлау комиссиясының жүйе жұмысына шолу жүргізуі автоматты түрде басталды. Комиссия 2012 жылғы 13 ақпанда алты негізгі салаға ерекше назар аудара отырып, халықтан пікір алу үшін ашық құжат жариялады. 2012 жылғы 13 тамызда Комиссия алты саланың кейбірін өзгерту жөніндегі ұсыныстарын жариялады. Ұсыныстар бойынша келіп түскен пікірлер қаралғаннан кейін, соңғы есеп 2012 жылғы 29 қазанда Әділет министріне ұсынылды. Ұсыныстардың кез келгенін қабылдау Парламенттің құзырында. Сала Тамыз ұсыныстары Қазан есебі Тізімдік мандаттарға үміткер болу шарттары Партиялық дауыс беру шегін 5 пайыздан 4 пайызға төмендету. Бір округтен сайлану шегін жою. Тамыз айындағыдай; сондай-ақ, сайлау комиссиясына партиялық дауыс берудің 4%-дық шегін мерзіміне қарай қайта қарауды және үш жалпы сайлаудан кейін Парламентке ұсыну үшін Әділет министріне есеп беруді міндеттеу керек. Қайта сайлауға үміткерлік Статус-кво: қазіргі тізімдік депутаттар округтен қайта сайлауға түсе алады. Тамыз айындағыдай. Екі үміткерлік Статус-кво: партия тізіміндегі адам бір уақытта округтен де сайлауға түсе алады. Тамыз айындағыдай. Партия тізімін реттеу Статус-кво: ашық тізімге қарағанда жабық тізім. Тамыз айындағыдай; сондай-ақ, саяси партиялар өздерінің тізімдік үміткерлерін іріктеу және рейтингтеу ережелерін сақтағанын жазбаша растауы керек. Парламент депутаты лауазымына үміткерлерді іріктеуге қатысты дау туған жағдайда, партия ережелерінің қай нұсқасы қолданылатыны Комиссияға 71-В бап бойынша дау туған кезде ұсынылған нұсқа болып табылады. Артық мандаттар Артық мандаттарды беру ережесін жою, яғни шектің төменгі деңгейіне жетпеген партияларға мандаттар берілмейді. Қосымша округтер тізімдік мандаттар есебінен толықтырылып, депутаттардың жалпы саны 120-да сақталады. Бір округтен сайлану шегі жойылған жағдайда жоюға болады. Үлестік пропорционалдық Пропорционалдықты орта мерзімді мәселе деп қарастыру, 2012 жылғы халық санының өсуіне сүйенсек, 2026 жылға қарай округтік депутаттар саны 76-ға жеткенше оған ешқандай өзгеріс енгізілмейді. Округтік және тізімдік мандаттар арақатынасын 60:40 деңгейінде бекітуді қарастыру қажет, бұл тізімдік мандаттар арқылы қамтамасыз етілген Парламенттегі өкілдіктің әртүрлілігі мен пропорционалдығын сақтауға көмектеседі.

Сайлау реформасының ұсынысы

Жалпы сайлауға қатысудың жалпы төмендеуіне жауап ретінде, бірқатар сарапшылар сайлау жүйесіне өзгерістер енгізуді ұсынды. Жаңа Зеландияның бұрынғы премьер-министрі Джеффри Палмер 1924 жылдан бері Австралияда қолданылып келе жатқан міндетті дауыс беруді Жаңа Зеландияда енгізуді қолдайды. Мұндай шара демократиялық белсенділікті арттырады деп саналады, алайда бұрынғы премьер-министр Жасинда Ардерн азаматтардың ынтасымен, емес, мәжбүрлігімен дауыс беруіне қарсы болды. Палмер сонымен қатар дауыс беру жасын 16 жасқа дейін төмендетуді де қолдайды, өйткені бұл орта мектеп оқушылары үшін азаматтық білім беруді күшейтуге мүмкіндік береді. Тәуелсіз сайлау комиссиясы 2022 жылдың мамыр айында құрылды және оның жеке веб-сайты бар.

Жергілікті билік сайлауы

2004 жылғы жергілікті сайлауға дейін барлық аумақтық билік органдары блоктық дауыс беру жүйесімен сайланды (бірақ көбінесе «бірінші болып келген» деп аталатын). 2004 жылы кеңестің қалауынша, олар бірыңғай ауыстырылатын дауыс беру жүйесін де пайдалана алды. 2007 жылғы жергілікті билік сайлауында сегіз жергілікті орган STV жүйесін қолданды. Дегенмен, 2013 жылғы жергілікті сайлауда тек бес аумақтық билік органы ғана STV жүйесін қолданды. Жаңа Зеландияның барлық дерлік аймақтық билік органдары FPP жүйесін қолданады. Алайда, 2013 жылғы сайлауда Үлкен Веллингтон аймақтық кеңесі алғаш рет STV жүйесін қолданды, бұл аймақтық билік органының STV жүйесін қолдануының алғашқы жағдайы болды. Дауыс беру мүмкіндігі маори округтерін құруға кедергі келтіретін фактор ретінде қарастырылды. 2002 жылдан бері 24 кеңес маори округтерін құруға тырысты, бірақ олардың тек екеуі ғана сәтті аяқталды. Үкімет Ішкі істер министрлігінің кеңесіне қарамастан, өзгерістерді қабылдады, ол өзгерістерді талқылау үшін қосымша уақыт беруді ұсынған еді.