Кіріспе

Канада үкіметінің департаменті

Канаданың солтүстік жерлері мен аумақтарына жауапты және Канададағы жергілікті халықтарға қатысты саясаттарға жауапты екі ведомствоның бірі (екіншісі – Түпкі халықтарға қызмет департаменті немесе ISC) – Канаданың Корольдік-түпкі халықтармен қарым-қатынас және Солтүстік істер департаменті (CIRNAC). CIRNAC және ISC Үнді істері және Солтүстік даму департаментінің (DIAND) орнына құрылды. Департаментке екі министр басшылық етеді: Корольдік-түпкі халықтармен қарым-қатынас министрі (оның құзыретіне келісім-шарттар бойынша құқықтар мен жер келіссөздері кіреді) және Солтүстік істер министрі. Департаменттің бас кеңсесі Квебек провинциясының Гатино қаласының орталығындағы Террас де ла Шаудиерде орналасқан.

Номенклатура

"Бірінші ұлт" термині 1970 жылдардан бері кейбір адамдарды ренжітетін "үндіс" сөзінің орнына қолданылып келеді. Бұл термин сондай-ақ Канадада тұратын және жерлерге егемендік құқығын немесе түпкілікті құқықтарды талап ететін аборигендер тарапынан да қолданылады.

Түпкүлгіліктер ісі

1755 жылы Британ тажы Үндістер департаментін құрды. Канаданың генерал-губернаторы үндістердің ісін бақылады, бірақ көбінесе олардың жауапкершілігінің көп бөлігін бағынышты азаматтық хатшыларға жүктеді. 1860 жылы үндістердің ісіне жауапкершілік британ үкіметінен Канада провинциясына берілді; одан кейін үндістердің ісіне жауапкершілік Үндістердің ісіне жауапты Корольдік жерлер департаментінің комиссияларына берілді. Федералды үкіметтің бірінші халықтар мен инуиттерге қатысты заң шығару жауапкершілігі 1867 жылғы Конституциялық актінің 91(24) тармағынан туындайды және жауапкершілік үндістердің ісіне жауапты провинциялардың мемлекеттік хатшысына берілді. 1876 жылы осы саладағы федералдық юрисдикцияның негізгі көрінісі болып табылатын Үндістер туралы акт қабылданды және Канада мен елдегі әртүрлі үнді тайпалары арасында бірқатар шарттар жасалды. 1873 жылдан 1966 жылға дейін үндістердің ісі және солтүстік дамуы үшін жауапкершілік әртүрлі мемлекеттік департаменттерге жүктелді. Ішкі істер министрі 1880 жылы Үндістердің ісі департаменті құрылғаннан кейін Үндістердің ісі жөніндегі басқарушы лауазымын да атқарды. 1939 жылы соттар үндістерге қатысты федералдық юрисдикцияны инуиттерге де қолдануға болатынын түсіндірді. 1951 жылы Үндістер туралы акт қайта қаралып қабылданды. 1950 жылдан 1965 жылға дейін үндістердің ісіне қатысты портфельді Азаматтық және көші-қон министрі атқарды. 1966 жылдың 1 қазанында 1966 жылғы Үкіметтік ұйым туралы актінің нәтижесінде Үндістердің ісі және солтүстік даму департаменті құрылды. 2011 жылдың 13 маусымынан бастап департамент заңды атауынан басқа, аборигендердің ісі және солтүстік даму Канадасы деген атауды да қолдана бастады. Федералдық идентификация бағдарламасы бойынша департамент Канаданың Түпкі халықтар және солтүстік істері департаменті деп танылады.

Арктикадағы жыл сайынғы экспедициялар

ХХ ғасырдың басында Канада үкіметі жыл сайын Канаданың солтүстігіне экспедициялар ұйымдастырды. Бұл экспедициялар қатысқан зерттеушілер, инженерлер, ғалымдар және медициналық қызметкерлер арқылы солтүстік жергілікті халықтарының өмірінің кең көлемді фотосуреттерімен құжатталды. Зерттеуші, фотограф, кинорежиссер, жазушы және лектор Ричард С. Финни Солтүстікке көптеген экспедицияларға қатысты. Оның алғашқы сапары 1924 жылы капитан Бернье басқаруымен CGS Arctic кемесімен болды. 1930–1931 жылдардағы Батыс Арктикаға жасалған экспедицияда Финни кинорежиссер болып жұмыс істеді. Ішкі істер министрлігінің зерттеуші инженері Лаклан Т. Бурваш 1920 жылдардың соңында Гудзон шығанағы мен Джеймс шығанағының шығыс жағалауларын және Белчер аралдарын зерттеді. Зоолог Джозеф Дьюи Сопер 1920 жылдардың соңында Баффин аралы (Кикиктаалук) аймағына ландшафтты, сондай-ақ өсімдіктер мен құстардың тіршілігін құжаттау үшін саяхат жасады. Шығыс Арктика патрулінің бастығы және Ұлттық кино басқармасының фотографы Дж. Г. Райт 1945–1946 жылдардағы, Канаданың Ұлттық соқырлар институтының демеушілігімен ұйымдастырылған экспедицияға қатысты. Юкон және Солтүстік-Батыс территорияларындағы отбасылық жәрдемақылардың аймақтық директоры С. Дж. Бейли 1940 жылдардың соңынан бастап Шығыс Арктика патрулінің құрамында қызмет етті.

DIAND-тің қайта құрылуы

2017 жылдың тамызында Трюдо үкіметі Үндістер ісі және Солтүстік даму департаментінің (DIAND) таратылуын және оның орнына Жергілікті халықтарға қызмет көрсету департаменті мен Канаданың Жергілікті халықтармен қарым-қатынас және Солтүстік істер департаменті құрылатынын жариялады. Бұл өзгеріс 2019 жылдың 15 шілдесінен күшіне енді. Аталған өзгеріс бірден жүзеге аспады, алдымен Кеңес бұйрықтары арқылы ведомстволар бөлінді, ал жаңа департаменттерді құратын ресми заңнама 2019 жылдың шілдесінде қабылданды. Трюдоның сөзіне göre, қайта құрудың себебі "Үндістер ісі және Солтүстік Канададағы құрылымдар Үндістер туралы заңға және жергілікті халықтармен қарым-қатынасымызға отаршылдық, әкесілдік көзқараспен қарау кезінде құрылған" болды. Жаңа департаменттер 1996 жылғы Аборигендер жөніндегі Корольдік комиссияның қызмет көрсетуді күрт жақсарту және өзін-өзі басқаруды жеделдету туралы ұсыныстарымен үйлеседі. Бұл есепте Нунавуттың федералды және аумақтық мемлекеттік қызметінде инуиттердің қатысуын арттыру ұсынылады.