Кіріспе

Шри-Ланка тамилдары 27 қарашада Маавиэрр Наал (Ұлы батырлар күні; Мавиар Наал) – тәуелсіз Тамил отанын құру үшін Тамил Иламның азат ету жолбарыстарымен (ТИҰ) күрескен жанкештілердің қазасын еске алу күнін атап өтеді. Бұл күн әр жылғы 27 қарашада, 1982 жылы ТИҰ-ның алғашқы сапындағы лейтенант Шанкар (Сатиянатан, сондай-ақ Суреш деп те аталған) шайқаста қаза тапқан күні салтанатпен тойланады. Дәстүр бойынша, 27 қарашаға дейін созылатын үш күн бойы май шамдары жағылады және салтанаттарда Тамил Иламның туы көтеріледі. Маавиэрр Наалдың символы – қараша айында гүлдейтін Глориоза суперба гүлі.

Тарих

Алғашқы Маавиэр Наал 1989 жылғы 27 қарашада өтті. Бұл күн ұрыста қаза тапқан алғашқы ЛТТЕ саяхаты, лейтенант Шанкардың (Сатиянатан, лақабы – Сурэш) 1982 жылғы 27 қарашадағы қазасының жылдығы болғандықтан таңдалды. 1989 жылғы 27 қарашада ЛТТЕ-нің 600-ге жуық саяхаты Муллативу ауданындағы Манал Арудағы Нитикайкуламның жанындағы орманға жасырын жиналып, сол кезде шамамен 1300-ге жуық болған қаза тапқан жолдастарын еске алды. ЛТТЕ басшысы В. Прабхакаран жиналғандарға сөйлеген сөзінде, егер ол Тамил Иламға сатқындық жасаса, оны өлтіру керектігін айтты. 1991 жылы Маавиэр Наал мерекесіне дейінгі апта Ұлы Батырлар апталығы деп жарияланды. Көптен күткен сөздер ЛТТЕ-нің жылдық саясаты туралы мәлімдеме нысанына енді және ЛТТЕ-ге бағынышты аймақтардағы және шетелдегі ЛТТЕ-ге бағынышты радио және телеарналарда таратылды. 1995 жылы Шри-Ланка әскері Жаффна түбегін қайта басып алғаннан кейін, олар аймақтағы ЛТТЕ зираттарын, соның ішінде Чаади, Элланкулам, Кодикамам және Копайдағы зираттарды жойды. Маавиэр Наалды еске алу шараларын мемлекеттік аумақта өткізуге рұқсат берілді. 2004 жылы Тамил Ұлттық Альянсының (ТҰА) депутаттарына Маавиэр Наалды еске алу үшін Парламент алдында май шамдарын жағуға рұқсат берілді. Алайда, бейбіт процестің тоқтап қалуынан кейін Шри-Ланка әскері Маавиэр Наалды еске алу шараларына шектеулер қойып, ЛТТЕ зираттарын жоя бастады.

Мерекелік іс-шараларды шектеу

2009 жылдың мамыр айында азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін Шри-Ланка үкіметі мен оның қауіпсіздік күштері Маавиерар Наалды еске алуға жасалған кез келген әрекетті тоқтатты және қалған LTTE зираттарын жойды. Бұл тыйымды сынға алғандар, Шри-Ланка үкіметі тамил халқының өз қайтыс болғандарын жоқтауға деген негізгі адам құқығынан айырып отыр деп мәлімдейді. Шри-Ланка тамилдерін ұсынып отырған бас саяси партия – TNA, еске алу шараларына тыйым салынғанын сынады. Олар LTTE қаза тапқандарын еске алуға тыйым салынғанын, бірақ "Джаната Вимукти Пермуна" (JVP) қаза тапқандарын еске алуға рұқсат берілгенін көрсетті. JVP 1971 және 1987-89 жылдары Шри-Ланка үкіметіне қарсы екі зорлық-зомбылық көтеріліс ұйымдастырды, нәтижесінде 70 000-ге дейін адам қаза тапты. 2012 жылдың 27 қарашасында Жаффна университетінің бірнеше студенті Маавиерар Наалды май шамдарын жағып еске алуға тырысқанда, Шри-Ланка қауіпсіздік күштері шамдарды сындырып, студенттерді қорқытып, оларға қару көрсетті. Келесі күні студенттер қауіпсіздік күштерінің әрекетіне қарсы бейбіт наразылық акциясын ұйымдастырды, бірақ тәртіпсіздікке қарсы полиция оларға шабуыл жасап, ұрып-соқты, нәтижесінде кем дегенде 20 студент жарақат алды және төртеуі қамауға алынды. 2016 жылы Үкімет министрі Мано Ганесан Маавиерар Наалды тойлауға болады, себебі адамдардың қайтыс болған жақындарын еске алуы – адам құқығы, бірақ мұны саяси мақсатта жасау дұрыс емес деді. Ол марксистік "Джаната Вимукти Пермуна" (JVP) Оңтүстікте өз қаза тапқандарын еске алу үшін "Ил Маха Виру Самарува" мерекесін де тойлайтынын атап өтті. Алайда, LTTE әлі де тыйым салынған ұйым болып табылатындықтан, ал JVP енді террористік ұйым деп есептелмейтіндіктен, LTTE-ні атауға болмайды. 2020 жылы Қорғаныс министрі және зейнеткер генерал-майор Камал Гунаратне, егер мерекелеу бейбітшілікке кедергі келтірмесе және қауымдар арасындағы жеккөрушілікке шақыратын мәлімдемелерден аулақ болса, мерекелеуге рұқсат етілетінін мәлімдеді.

Еске алу күні

Шри-Ланкадағы тамильдер қауіпсіздік шектеулеріне қарамастан, Маавиер Наалды еске алуға арналған шағын іс-шаралар өткізеді. Тамил саясаткерлері Маавиер Наал күні ағаш отырғызу дәстүрін қалыптастырды. Үндістанның Тамил Наду штатында көптеген саяси партиялар, жастар ұйымдары, әлеуметтік қозғалыстар және басқа да топтар штаты бойынша Маавиер Наалды еске алуға арналған бірқатар іс-шараларды ұйымдастырады. Шри-Ланка тамил диаспорасында Маавиер Наалды еске алуға ешқандай шектеу болмағандықтан, ірі қоғамдық жиындар жалғасуда. Торонто, Лондон, Париж, Осло, Нью-Джерси және Сидней сияқты қалаларда мыңдаған адамдар Тамил Илам үшін күресте қаза тапқандарды құрметтеу үшін жиналады. 2014 жылдың қараша айында Канаданың Жаңа демократиялық партиясының депутаты Ратика Ситсабайсан Маавиер Наалды Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері қаза тапқан Ұлттар Достастығы елдерінің әскерлерін еске алатын Естелік күнімен салыстырғаны үшін сынға ұшырады. Дегенмен, 2021 жылы Брэмптон қаласының мэрі Патрик Браун қала атынан Маавиер Наалды еске алды.