Қара жолақтар: Шри-Ланканың өлімшіл жасағы

Кіріспе

Шри-Ланканың сепаратистік әскери бөлімі

"Қара жолбарыстар" – Шри-Ланкадағы Тамилдердің азаттық жолбарыстары (ТТЭ) ұйымының элиталық жанкешті командалық бөлімшесі болды. Олар ерекше іріктелген және дайындалған ТТЭ кадрларынан құралды, олардың міндеттеріне, негізінен, әскери нысандарға қарсы қатыгез жанкешті шабуылдар жасау кірді. Кейде экономикалық және саяси нысандар да шабуылға ұшырады, соның ішінде Шри-Ланка президенті Ранасингхе Премадаса және Үндістанның бұрынғы премьер-министрі Раджив Ганди. Орталық банкты бомбалау және Тіс реликвиясы сақталатын ғибадатханаға жасалған шабуыл сияқты белгілі бір шабуылдар кезінде бейбіт азаматтар да қаза тапты. 1987 жылы құрылғаннан бастап 2009 жылы Тамил жолбарыстарының жеңіліске ұшырағанға дейін 330-дан астам "Қара жолбарыстар" әуеде, құрлықта және теңізде, көбінесе Шри-Ланкада жанкешті шабуылдар жасады. Сарапшылардың пікірінше, 2009 жылы Шри-Ланка азаматтық соғысы аяқталған кезде "Қара жолбарыстар" әлемдегі ең көп жанкешті шабуылдарды жасаған күш болып саналады.

Тарих

Бірінші Қара жолбарыс Валлипурам Васантан болды, ол 1987 жылғы 5 шілдеде Неллиади шайқасы кезінде Жафна түбегіндегі Неллиадидегі Шри-Ланка армиясы (SLA) лагеріне жарылғыш заттармен толтырылған шағын жүк көлігін айдап, өзін және 39-100 Шри-Ланка сарбазын қаза таптырды. Сонымен бірге, LTTE-нің тұрақты күштері келіп, әлсіреген SLA сарбаздарын жеңіп алды. Бұл Үндістанның барлау және талдау бөлімінен алынған жарылғыш заттарды пайдаланып жасалған өте тиімді қарсы шабуыл болды, Шри-Ланка армиясының «Азат ету» операциясы Үндістан үкіметінің қысымымен тоқтатылып, содан кейін Индо-Шри-Ланка келісіміне қол қойылғаннан кейін жасалды.

Тамил жолбарыстарының әскери науқанының бастапқы кезеңінде, олар үлкен лагерлерге шабуыл жасау үшін қажетті ауыр қару-жарақтары болмады. Мұндай шабуыл үшін артиллерия, зымырандар және соғыс ұшақтары сияқты қымбат қарулар қажет болар еді – LTTE-нің сатып алуға шамасы жетпейтін қарулар. Осы себепті олар ассиметриялық соғысқа көшуге шешім қабылдады және олардың жеткіліксіз қару-жарағын толықтыру үшін арнайы бөлім құрды. Сондықтан, Қара жолбарыстың бастапқы немесе басты мақсаты – өзіне-өзі қол жұмсау емес, әскери салдары мен стратегиялық маңызы болды. Әскердің элиталық бөліміне таңдалғаннан кейін оның жеке басы қатты күзетіліп, отбасы мүшелері оның статусы туралы ешқашан хабардар етілмейді. Оқу кезінде таңдалған кадрлар құпия Қара жолбарыс базаларына апарылып, онда джунглидегі соғыс және тыңшылық бойынша қарқынды оқудан өтеді. Содан кейін олар шабуыл жасау қажет болғанша, әдеттегі қызметтерін жалғастырады. Шабуыл алдында Қара жолбарыстарға соңғы рет үйлеріне баруға рұқсат берілді. Олар отбасымен және жақын достарымен бірнеше күн өткізгеннен кейін базаға оралды. Миссияға аттанған күні түнде Қара жолбарыстар LTTE жетекшісі Прабхакаранмен бірге кешкі ас ішті. Содан кейін оларға LTTE жетекшісімен жеке және топтық суреттерге түсуге рұқсат берілді. Шри-Ланканың арнайы күштерінен айырмашылығы, LTTE арнайы күштері шабуылдан кейін шейіт болды, ал ертеңіне қоғамдық жерлеу рәсімі өткізіліп, олардың суреті де-факто Тамил Илам мемлекетінің барлық жеріне ілінді.

Белгілі шабуылдар

1987 жылғы 5 шілдеде капитан Миллер Жаффнадағы Шри-Ланка әскери базасына қарсы алғашқы «Қара жолбарыс» шабуылын жүзеге асырды. Миллер бомбаға толтырылған көлігін базаның ортасына кіргізді. Көптеген сарбаздар қаза тауып, жараланды. 1991 жылғы мамыр айында бір «Қара жолбарыс» әйелі өзін-өзі жарылтып, 16 бейбіт тұрғынмен бірге Үндістанның бұрынғы премьер-министрі Раджив Гандини өлтірді. 1992 жылғы 16 қарашада «Қара жолбарыс» адмирал Клэнси Фернандоны жарылғыш заттарға толтырылған мотоциклмен оның штабтық көлігіне шағылыстырып өлтірді. Ол Үндістан мен Шри-Ланканың теңіз әскери ынтымақтастығын талқылағаннан кейін Үндістаннан оралғаннан кейін, Коломбодағы Лонгден-Плейстегі «Тәңірлік үй» ресми резиденциясынан Галле Бактағы Флагстафф-стриттегі теңіз штабына бара жатқан еді. Ол Шри-Ланка Қарулы күштерінде ТТТИ-нің қолынан қаза тапқан ең жоғары лауазымды офицер. 1993 жылғы 1 мамырда бір «Қара жолбарыс» еркегі Шри-Ланка президенті Ранасинге Премадасаны және тағы 23 адамды 1 мамыр шеруі кезінде өлтірді. 1993 жылғы 11 қарашада «Қара жолбарыстар» тобы таңертең Пунерин әскери базасына шабуыл жасап, ЛТТЕ тобына лагерьті және оның нысандарын басып алуға жол ашты. «Қара жолбарыстар» тобын Саттурдан келген капитан Сенганан басқарды. 1994 жылғы 10 тамызда бірінші әйел «Теңіз қара жолбарысы» капитан Ангаярканни Канкесантурай жағалауында Шри-Ланка теңіз күзету командалық орталығының кемесін жалғыз өзі жойды. 1994 жылғы 24 қазанда оппозиция жетекшісі және парламент мүшесі Гамини Дисанаяке, екі бұрынғы министр, бірнеше саясаткер, әскери және басқа да қауіпсіздік қызметкерлері әйел «Қара жолбарыс» жасаған өзіне-өзі қол салу шабуылында қаза тапты. 1995 жылғы 19 сәуірде төрт «Теңіз қара жолбарысы» Тринокомали портында екі әскери канонерлік қайықты батырып, нәтижесінде ІІІ Илам соғысы басталды. 1996 жылғы 31 қаңтарда «Қара жолбарыстар» 100 бейбіт тұрғынды өлтіріп, 1400 адамды жарақаттандырған Коломбо орталық банкісін бомбалады. 1996 жылғы 4 шілдеде Жафна қаласындағы Стэнли жолында «Қара жолбарыс» генерал-майор Ананда Хамангоданы өлтірді. Хамангода Жаффнадағы 512-бригаданың бригадирі болды және жарылыс болған кезде Жаффнаға сапары кезінде Тұрғын үй және құрылыс министрі Нимал Сирипала де Силваның қауіпсіздігін қамтамасыз етіп отырды. Де Силва жеңіл жарақаттармен құтылды және ол басты нысана болды. 1998 жылғы 25 қаңтарда «Қара жолбарыстар» 1998 жылғы «Тіс ғимараты» шабуылын жасады, онда 17 азамат қаза тауып, 25 адам жарақат алды. 1998 жылғы 14 мамырда Жаффнадағы Валветтитурайда «Қара жолбарыс» генерал-майор Ларри Виджератнені оның әскери қызметінің соңғы күні өлтірді. Виджератне Жаффнадағы саудагерлердің құттықтау түскі асына қатысып, өлтірілгенге дейін Котелавела қорғаныс академиясының орынбасар коменданты болып ауысу алдында болды. 1999 жылғы 29 мамырда жанкешті жилет киген «Қара жолбарыс» Елам халықтық революциялық азаттық майданының әскери бөлім басшысы П. Ганешмортиді, «Разик» деген лақаппен, велосипедпен гаражына кірді және жарым әскери оперативке мотоцикл сата жатқан кезде оған секіріп кетті. 1999 жылғы 18 желтоқсанда жанкешті жилет киген «Қара жолбарыс» зейнеткер генерал-майор Лакшман Алгаманы Коломбодағы Жа Эла қаласындағы Ұлттық Біріккен партияның сайлау митингінде өлтірді. 1994 жылы ол Армия штабының бастығы болып тағайындалды және 1995 жылғы 2 маусымда отставкаға кеткенге дейін қызмет етті. 2000 жылғы сәуір айында «Қара жолбарыстар» таңертең көпжақты шабуыл жасап, Ияккачкачи әскери базасына шабуыл жасады және бірнеше сағатқа созылған жан-жақты ұрыстан кейін жақсы қорғалған лагерьді басып алды. Командалар орталық базаға еніп, бірнеше артиллерия, танк, бронетранспорт және оқ-дәрі қоймаларын жойды. Ияккаччини басып алу үлкен тактикалық қадам болды, өйткені Ияккаччиде орналасқан жалғыз тұщы су құдықтары Елефант асуы мен Паратанды қамтамасыз етті. 2000 жылғы 7 маусымында «Қара жолбарыс» индустрияны дамыту министрі С. В. Гунаратнені Коломбодағы сайлау округінде армия үшін садақа жинап жатқан кезде министрді құшақтап өлтірді. 2001 жылғы 24 шілдеде 14 «Қара жолбарыстан» тұратын элиталық бөлімше Бандаранайке халықаралық әуежайына шабуыл жасап, әскери және азаматтық ұшақтарға 350 миллион АҚШ доллары көлемінде залал келтірді. Шри-Ланкадағы туризм оқиғадан кейін күрт төмендеді. 2006 жылғы 16 қазанда «Қара жолбарыс» жарылғыш заттарға толтырылған жүк көлігін 15 әскери автобустың конвойына апарып, 100-ден астам теңізшілерді өлтірді. Бұл шабуыл Ченчхолайдағы бомбалаудан кейін жасалған. 2006 жылғы 18 қазанда 15 адамнан тұратын «Теңіз қара жолбарысы» тобы бес кемемен Галле портына шабуыл жасап, төрт Шри-Ланка теңіз кемесіне және нысандарына шабуыл жасады. Кем дегенде үш жарылғыш заттарға толтырылған шабуыл кемелері теңіз кемелеріне шабуыл жасады, соның ішінде цунамиден зардап шеккен су асты кемесі SLNS Parakramabahu және порт базасында бекітілген жылдам шабуыл кемесі мен екі су шағылыстырушы патрульдік кемелерді жойды. 2007 жылғы 22 қазанда 21 «Қара жолбарыстан» тұратын элиталық бөлімше Синхала мәдени астанасы Анурадапураның ортасындағы елдегі екінші ірі әуе базасына шабуыл жасады. Үкімет әскери ұшақтарға 40 миллион АҚШ долларына жуық залал келтірді. 2008 жылғы 6 сәуірде «Қара жолбарыс» жол және құрылыс министрі Джаярадж Фернандопуллені Веливерия қаласындағы Синхала және Тамил жаңа жылы тойлауының бөлігі болған марафондық жарыс басталғанда жарылтып өлтірді. Фернандопуллені билеуші SLFP партиясының бас үгітшісі болды және Синхала буддалық көпшілігіне ұлттық тұрғысынан ынталы көзқарасымен танымал болды. Президент Махинда Раджапаксаның өте жақын серігі, ол 2007 жылдың маусымында Коломбодан тамилдерді күштеп шығаруды қатаң түрде қолдады. БАҚ өкілдеріне сөйлеген министр премьер-министрдің бұл қадамға өкінуінің қажеті жоқ екенін айтты және барлық 300 тамилдер Коломбода «сөзді келісім» алғаннан кейін Вавунияға жіберілді, содан кейін Вавунияда жазбаша келісім алды. 2008 жылғы 9 қыркүйекте 10 «Қара жолбарыстан» тұратын элиталық бөлімше Вавуния қаласында орналасқан Шри-Ланка Қарулы күштерінің бірлескен штаб-пәтеріне шабуыл жасады. Шри-Ланка әскерилерінен алынған мәліметтерге сәйкес, 9 Шри-Ланка армиясы (SLA) сарбазы, 2 Шри-Ланка әуе күштері (SLAF) қызметкері және 1 полицей қаза тауып, 26 адам жараланды. «Қара жолбарыстар» коммуникациялық құрылғыны, оның мұнарасын, инженерлік құрылғыны және әуе шабуылына қарсы қару-жарақ пен оқ-дәрі қоймаларын да жойды. 2008 жылғы 6 қазанда зейнеткер генерал-майор Джанака Перера Анурадапурадағы саяси митингіде министрді құшақтап, жанкешті жилетін жарылтып өлтірді. Ол Шри-Ланка армиясының штабының бастығы болды және Шри-Ланка тарихындағы ең көрнекті генералдардың бірі саналады.

The first Black Tiger attack was carried out on 5 July 1987 by Captain Miller against a Sri Lankan Army military base in Jaffna. Miller drove a bomb filled vehicle into the heart of the base. Scores of soldiers were killed and wounded. In May 1991, a female Black Tiger blew herself up, killing former Indian Prime Minister Rajiv Gandhi, along with 16 civilians. On 16 November 1992, a Black Tiger assassinated Admiral Clancy Fernando by driving an explosives laden motorbike into his staff car while he was on his way to naval headquarters at Flagstaff Street in the Galle Buck from his official residence "Navy House" at Longden Place, Colombo after he returned from India after discussing Indo Sri Lankan naval cooperation. He is the highest ranking officer in the Sri Lankan Armed Forces to be killed by the LTTE. On 1 May 1993, a male Black Tiger assassinated Sri Lankan President Ranasinghe Premadasa and 23 others during a May Day parade. On 11 November 1993, a Black Tiger team stormed into the Pooneryn military base in the early hours of the morning and paved the way for LTTE teams to overrun the camp and its installations. The Black Tiger team was led by Captain Sengannan who hailed from Sattur. On 10 August 1994, the first female Sea Black Tiger, Captain Angayarkanni, single handedly destroyed a Sri Lankan Navy Surveillance Command Centre Ship off the coast of Kankesanthurai. On 24 October 1994, the then leader of opposition and Member of Parliament Gamini Dissanayake, two former Ministers, several politicians, military and other security personnel were assassinated in a suicide attack carried by a female Black Tiger. On 19 April 1995, four Sea Black Tiger Frogmen sank two navy gunboats in the Trincomalee Harbour, resulting in the start of Eelam War III. On 31 January 1996, Black Tigers carried out the Colombo Central Bank bombing that killed 100 civilians and injured 1400 others. On 4 July 1996, a Black Tiger assassinated Major General Ananda Hamangoda at Stanley Road in Jaffna Town. Hamangoda was the brigade commander of the 51 2 brigade based in Jaffna and was providing security for Housing and Construction Minister Nimal Siripala de Silva during his visit to Jaffna when the explosion occurred. De Silva escaped with minor injuries and was the intended target. On 25 January 1998, Black Tigers carried out the 1998 Temple of the Tooth attack that killed 17 civilians and injured 25 others. On 14 May 1998, a Black Tiger assassinated Major General Larry Wijeratne on the last day of his duty assignment in Valvettithurai, Jaffna. Wijeratne was attending a Jaffna traders' felicitation lunch just before leaving on transfer as deputy commandant of the Kotelawela Defence Academy before he was killed. On 29 May 1999, a Black Tiger wearing a suicide vest assassinated the leader of the military wing of the Eelam People's Revolutionary Liberation Front(Varathar Group), P. Ganeshmoorthy, alias "Razeek", by riding a bicycle into his garage and jumping on him as he was selling a motorcycle to a paramilitary operative

On 18 December 1999, a Black Tiger wearing a suicide vest assassinated retired Major General Lakshman Algama at a UNP election rally at Ja Ela, Colombo. In 1994, he was appointed Chief of Staff of Army and served till his resignation on 2 June 1995

In April 2000, the Black Tigers stormed into the Iyakkachchi military base in the early hours of the morning in a multi pronged assault and overran the well fortified camp after several hours of intense fighting. The commandos penetrated the central base, destroying several artillery pieces, tanks, armored vehicles and ammunition dumps. The capture of Iyakachchi proved to be a major tactical move, since located at Iyakachchi were the only freshwater wells that supplied Elephant Pass and Paranthan

On 7 June 2000, a Black Tiger assassinated Minister of Industries Development C. V. Gunaratne by embracing the cabinet minister as he was collecting donations for the army in his constituency in Colombo. On 24 July 2001, an elite unit of 14 Black Tigers attacked Bandaranaike International Airport, causing an estimated of US$350 million worth of damage to military and civilian aircraft. Tourism in Sri Lanka sharply dropped after the incident. On 16 October 2006, a Black Tiger drove an explosive laden truck into a convoy of 15 military buses, killing over 100 sailors. The attack was in retaliation to the Chencholai bombing. On 18 October 2006, a 15 member Sea Black Tiger team raided Galle Harbour in five vessels and attacked four Sri Lankan naval vessels and installations. At least three explosive laden attack vessels attacked naval crafts, including a tsunami damaged sub chaser, SLNS Parakramabahu, and destroyed a fast attack craft and two water jet inshore patrol vessels anchored in the port base. On 22 October 2007, an elite unit of 21 Black Tigers raided the country's second largest airbase in the heart of the Sinhala cultural capital, Anuradhapura. The government suffered an estimate of $40 million USD worth of damages to military aircraft. On 6 April 2008, Minister of Highways & Road Development Jeyaraj Fernandopulle was assassinated by a Black Tiger who exploded himself at the start of a marathon race which was part of the Sinhala and Tamil New Year celebration in Weliveriya town. Fernandopulle was the chief government whip for the ruling SLFP party and was infamous for his ardent nationalistic stance favouring the Sinhala Buddhist majority. A very close associate of President Mahinda Rajapaksa, he strongly justified the forced eviction of Tamils from Colombo lodges in June 2007. Addressing the media the minister said there was no need for the Prime Minister to express regret over the move and insisted that all 300 Tamils were sent to Vavuniya after getting their 'verbal consent' in Colombo and subsequently written consent in Vavuniya. On 9 September 2008, an elite unit of 10 Black Tigers raided the joint headquarters of the Sri Lankan Armed Forces in Vanni, situated in Vavuniyaa town. According to the casualty figures released by the Sri Lankan military sources, 9 Sri Lanka Army (SLA) soldiers, 2 Sri Lanka Air Force (SLAF) personnel and 1 policemen were killed and 26 wounded. The Black Tigers also destroyed the communication facility with its tower, engineering facility, and the anti aircraft weapon and ammunition stores. On 6 October 2008, retired Major General Janaka Perera was killed by a Black Tiger who exploded his suicide vest after embracing the minister during a political rally in Anuradhapura. He served as the Chief of Staff of the Sri Lanka Army and is considered one of the most distinguished generals in Sri Lankan history.

Жұмыс істеу әдісі

ТТТИ жеңілгенге дейін "Қара жолбарыстар" 300-ден астам операция жүргізді, олардың көп бөлігі теңізде болды. "Қара жолбарыстар" үш бағытта қызмет етті: құрлықта және теңізде жүргізілетін әскери қақтығыстар, партизандық шабуылдар және саясаткерлерді өлтіру немесе жарықшақтар қою. Осы шабуылдардың басым бөлігі елдің солтүстік және шығыс аймақтарындағы әскери нысандарға бағытталды. Оңтүстікте, сингальдар көп тұратын аймақта, әсіресе Коломбо қаласында, операциялар салыстырмалы түрде аз болды, бірақ мұндай шабуылдар көбінесе маңызды тұлғаларды нысанаға алып, осының салдарынан көп халықаралық назар аударды. Соңғы шабуыл мұсылман мерекесі кезінде үкіметтік саясаткерлерге жасалды.