Кіріспе

Американдық жазушы және қылмыскер (1871–1932)

Джек Блэк (1871–1932) – канадалық және американдық саяхатшы ұры және қарақшы. Блэк ең әйгілісі – «You Can't Win» (Macmillan, 1926) атты автобиографиясы, онда ол жол жүріп, заңнан тыс өмір кешкен күндерін суреттейді. Блэктің кітабы қылмысқа қарсы тұру мақсатымен жазылған, қылмыскерлерді тура жолға түсуге шақырады, бірақ сонымен қатар түрмелер мен қылмыстық әділет жүйесінің нәтижесіздігіне сенім білдіретін мәлімдемесі болып табылады, сондықтан кітаптың атауы осылай қойылған. Джек Блэк отыз жыл (оның он бесін Канада мен АҚШ-тың түрлі түрмелерінде өткізген) саяхаттап, қылмыспен айналысқан тәжірибесінен жазды және елді аралап ұрлық жасаушы, үйді тонаушы, ұсақ-көшік ұры және опиумға тәуелді болған кездері туралы әңгімелер айтады. Ол түрме реформаторы, жазушы және драматург ретінде танылды. 1932 жылы, өзіне-өзі қол жұмсаған болуы мүмкін, жасырын түрде жоғалып кетті.

Өмір

Блэк 1871 жылы Британдық Колумбияның Нью-Вестминстер қаласында дүниеге келді, бірақ бала кезінен бастап АҚШ-тың Миссури штатындағы Мейсвилл қаласында, кейін Канзас-Ситиде өсті. Одан басқа, Джек Блэк – көбінесе белгісіз адам; тіпті оның нақты аты да әлі анықталмаған. Өзінің өмірбаяндық кітабында ол әкесінің өзін «Джон» деп атағанын, ал «Джек» оның жиі қолданылатын лақап аты екенін айтады. 1904 жылғы жаңалықтарда оны Джек Блэк, сондай-ақ Том Каллахан деп атайды, ал 1912 жылғы газетте Томас Каллахан, әлде Джек Блэк деп жазады, тағы бір деректе оның лақап аты Гарри Клейн екені айтылады. Қылмыстық ортада оны «Блэки» деп те атаған. Түрмедегі соңғы мерзімінен кейін Блэк бай демеуші Фримонт Ольдермен танысып, оның «Сан-Франциско қоңырауы» газетінде жұмыс істеді. Блэк Роза Уайлдер Лейнмен бірлесіп өмірбаян жазып, соңынан эсселер жазып, ел бойынша түрме реформасы тақырыбында лекциялар оқыды. Ол сондай-ақ, «Жеңіске жете алмайсың» романындағы сол аттас адамы мен байланысы бар, босқын және ұрлықпен айналысатын адам туралы сценарийді жасау үшін аптасына 150 доллар стипендия алғаны да хабарланды, сценарийді Бесси Биттимен бірге жазған. Пьеса сәтсіз аяқталды, бірақ ол біршама танымалдылыққа ие болды, бірақ ол көп ұзамай жоғалып кетті. Оның өмірге деген философиясы Уильям С. Берроузге үлкен әсер етті, ол өмірдің басында осындай тұлғалармен араласқан. Ол өзінің алғашқы «Жанки» кітабында «Жеңіске жете алмайсың» романының стилін қайталады. «Жеңіске жете алмайсың» кітабының 1988 жылғы басылымының алғы сөзінде (2000 жылғы басылымда қайта жарияланды) Берроуз былай деп жазды:

«Мен «Жеңіске жете алмайсың» кітабын алғаш рет 1926 жылы, қызыл картонмен мұқабаланған басылымда оқыдым. Сент-Луис қаласының орта таптық әдеп-ғұрыптарымен шектелген мен, қарапайым жатақханалар, бильярд залдары, әйелдер үйлері және опиум үйлері, бұқа қоралары, мысық ұрылары және босқындар лагерлері бар әлемнің көрінісіне қызығушылық таныттым. Мен жақсы босқындар мен ұрылардың Джонсон отбасы туралы білдім, олардың мінез-құлқы мен үшін әлдеқандай екі жүзділік ережелерден гөрі мағыналы болды, олармен менің құрдастарым «дұрыс» деп есептеді».

Жоғалу

Ол 1932 жылы жоғалып кетті және өзін-өзі суға батырып өлтіргеніне сенімді, себебі ол достарына егер өмір тым ауыр болса, Нью-Йорк портына қайықпен шығып, аяқтарына салмақ байлап, суға секіріп кететінін айтқан екен. "You Can't Win" кітабында Блэк осы жағдайды "өзенге дайын" болу деп сипаттайды.