Кіріспе

Сигурд Харальдсон (көне норвегия тілінде: Sigurðr Haraldsson; 1133 – 10 маусым 1155), сондай-ақ Сигурд Мунн деп те аталады, 1136 жылдан 1155 жылға дейін Норвегияның королі болды (Сигурд II ретінде). Ол Норвегия королі Харальд Гиллдің және оның сүйіктісі Тора Гуттормсдоттердің (Þóra Guthormsdóttir) ұлы еді. Ол өзінің жартылай бауырлары Инге Харальдссон және Эйстейн Харальдссонмен бірге билік етті. Оның лақабы Мунн көне норвегия тілінде "ауыз" деген мағынаны білдіреді. Ол Норвегиядағы азамат соғысы дәуірінің бастапқы кезеңінде, інісі Ингемен билік үшін күресте қаза тапты.

Билік

Сигурдті Тронделагта Гутторм (Guthormr) немесе Сэдгерд Бардсон (Sáðagyrðr Bárðarson) тәрбиелеген. 1136 жылы әкесі Сигурд Слембе атқышы өлтіргеннен кейін, Сигурд Эйратингте патша сайланды. Сонымен қатар, оның ағалары Инге мен Магнус та патшалар және бірге билеушілер болды. Олардың қамқорлары Сигурд Слембе мен оның одақтасы, бұрынғы патша Магнус Соқырға қарсы күш біріктірді. Осы жалған билік иеленушілермен күрес Сигурдтың билігінің алғашқы жылдарында басым болды. 1139 жылы олар жеңіліп, Холменгра шайқасында қаза тапты. Осыдан кейін бейбітшілік орнады. Ағалар Сигурд, Инге және Магнус кәмілетке толмаған кезде Норвегия ақсүйектері патшалықты басқаруда және патшаларға кеңес беруде ынтымақтасты. 1142 жылы олардың ағасы Эйнштейн Шотландиядан Норвегияға келді. Оның тегі мойындалды, өйткені Харальд Гилль шетелде ұлы бар екенін мойындаған еді. Осылайша Эйнштейн Сигурд пен Ингемен бірге патша және бірге билеуші болды. Магнус туралы көп мәлімет жоқ, ол 1140 жылдары табиғи себептерден қайтыс болды. 1152 жылы Норвегияға папаның өкілі Николас Брекспир келді. Оның сапары барысында Норвегиядағы шіркеу Нидароста орналасқан жеке архиепископтық болып ұйымдастырылды. Олар өскен сайын және ескі кеңесшілері қайтыс болған сайын, бауырластар арасында араздық күшейе бастады. 1155 жылы олардың үшеуі де бейбітшілікті сақтау үшін Бергенде кездесуге келісті. Инге Сигурд пен Эйнштейн оны тақтан түсіруді жоспарлап отыр деп айыптады. Сигурд бұл айыптауларды жоққа шығарды, бірақ бірнеше күннен кейін Инге сақшыларының біреуін Сигурдтың бірі өлтірді. Анасы Ингрид пен аға кеңесшісі Грегориус Дагссонның кеңесімен Инге өз әскеріне Сигурд тұратын үйге шабуыл жасауға бұйрық берді. Сигурдтың әскері аз болды, оған ешқандай мейірім көрсетілмеді. Патша Сигурд 1155 жылдың 6 ақпанында қаза тапты. Ол Бергеннің ескі соборында, қазіргі Бергенхус бекінісінде жерленді. Бұл собор көп ұзамай қиратылып, үлкен собормен ауыстырылды.

Салдары

Патша Эйштейн кездесуге кешігіп келді және Сигурд өлгеннен кейін ғана қалаға жақындады. Инге мен Эйштейн арасында шартты келісімге келді, бірақ олардың арасындағы бейбітшілік ұзаққа созылмады. Көрініп тұрғанындай, король Сигурдты өлтіру норвегиялық азамат соғысы дәуірінің екінші кезеңін бастады, және 1208 жылға дейін қысқа үзілістермен соғыс жалғасты. Бергендегі соғыстың себептері әлі де даулы. Сагалар бойынша, Эйштейн мен Сигурд Ингеден патшалық атағын алып, оның мемлекет үлесін өздері арасында бөлісуді жоспарлаған. Кейбір қазіргі заманғы тарихшылар бұл нұсқаға күмән келтіріп, оны Инге өзінің агрессивті әрекеттерін ақтау үшін пайдаланғанын айтады. Келесі азамат соғыстары кезінде бірнеше патшалық талапкерлер өздерін король Сигурдтың ұлы деп жариялады. Көптеген жағдайларда, бұл саяси мәлімдеме болды, өйткені таққа отыру үшін патшалық тегі қажет еді. Сверре Сигурдсон осы талапкерлердің ішіндегі ең сәттісі болды және ақырында Норвегияның патшасы болды. Сигурд ешқашан үйленбеген. Сагалар Сигурд пен оның бауыры Эйштейннің екеуін де жағымсыз сипаттайды, көбінесе Инге үш бауырдың әділ билеушісі ретінде бейнеленеді. Хеймскрингла Сигурд туралы былай деп жазады:

Король Сигурд өскенде өте жарамсыз, тынышсыз адам болды; король Эйштейн де солай болды, бірақ Эйштейн екеуінің арасында ақылдырақ болды. Король Сигурд денелі, күшті, сергекті болды; ол ашық қоңыр шашты, жаман ауызды, бірақ жалпы алғанда жақсы пішінделген бетке ие болды. Ол кез келген адамнан гөрі сыпайы сөйледі және барлық жаттығуларда шебер болды.

Ұрпақтар

Хакон II Сигурдсон (Хакон), кең иықты Хакон (1147–1162). 1157 жылы Эйстейн құлағаннан кейін, Сигурд пен Эйстейннің жақтастары оны Инге Харальдссонға қарсы патша етіп жариялады. Ингедің бұрынғы жақтастары мен олардың жаңа патшасы Магнус Эрлингссонмен шайқаста қаза тапты. Анасы: Тора (Тора). Сигурд Сигурдсон Маркусфостре (Sigurðr), Сигурд Маркусфостре (1163 жылы қайтыс болды) ретінде белгілі. 1162 жылы Хакон Кең иықтының ізбасарлары оны патша деп жариялады, ал 1163 жылы король Магнустың жақтастары тұтқынға алып, басын кесті. Харальд Сигурдсон (Haraldr), (1170 жылдары қайтыс болды). Магнус патшаның жақтастары оны тұтқынға алып өлім жазасын берді, себебі оның тегі Магнустың билігіне қауіп төндірді. Анасы: Кристин Сигурдсдоттер (Kristín Sigurðardóttir). Сесилия Сигурдсдоттер (1180 жылдардың соңында қайтыс болды). Заңгер Фолквидке үйленді, бірақ некесі кейіннен бұзылды. Ақымақ Хаконның анасы. Бард Гутормссонға (Bárðr Guthormsson) қайта үйленді. Хельга Сигюрдсдаттер (Vestfold, шамамен 1152 – Берген, 1202), "frilledatter", "Норвегия ханшайымы". Анасы: Гуннхильд Штадхейм Гиске (Stadheim, 1130 – 1200). 1165 жылы өмір сүрген Батыс Норвегияның ақсүйегі Хьяранде Халлварсон Хвиттің (Vestlandet, 1140 – Lier, 1220/1230), "adelsmann på Vestlandet" әйелі және олардан ұрпақ қалды.

Даулы

Сверре Сигюрдсон (Сверрир), (1202 жылы қайтыс болды). 1184 жылдан өліміне дейін Норвегияның патшасы болды. Анасы: Гуннхильд Штадхайм Гиске (Штадхайм, 1130 – 1200). Оның шын мәнінде Сигурдтың ұлы екендігіне күмән тудырады. Сверридің сағасы, Сигурдтың болжамды ұлы туралы айтатын саға, Сигурдты Сверренің жақсы қасиеттерімен салыстыра отырып, оның біршама жағымсыз бейнесін көрсетеді. Эйрик? (Эйрик) Сигурдсон? (1190 жылы қайтыс болды). Сверре патша оны ярл (герцог) етіп тағайындады. Уланды. Оның шын мәнінде Сигурдтың ұлы болғаны белгісіз.