Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лагиоль пышағы (laɡjɔl, жергілікті lajɔl) – дәстүрлі окситандық қалта пышақ, бастапқыда Францияның кескіш құрал өндірісінің 70% құрайтын "пышақ қаласы" Тьерде және Францияның Орталық массивінде орналасқан Лагиольдің кішкентай ауылында жасалған. Бұл жағдайда Лагиоль француз пышақ брендіне емес, осы Франция аймағымен байланысты дәстүрлі, жабылатын пышақтардың жалпы түріне сілтеме жасайды.
Traditional Occitan pocketknife
The Laguiole knife (laɡjɔl, locally lajɔl) is a traditional Occitan pocketknife, originally produced in the "knife city" of Thiers, source of 70% of France's cutting tool production, as well as the small village of Laguiole, both located in the Massif central region of France. Laguiole in this instance does not refer to the French knife brand but to a generic type of traditional slipjoint knife associated with this region of France.
Тарих
Классикалық лагиольдің пішініне ең үлкен әсер еткені – Андалусиялық Испанияның араб-испан қысқыш пышағы, наваха. Лагиоль алғаш рет 1829 жылы Жан-Пьер Кальмельс жасаған. Лагиоль пышағының ең алғашқы түрлері тік жүзді және сапталған, «лагиоль дюрт» деп аталған; классикалық навахаға ұқсас лагиоль шамамен 1860 жылы пайда болған. Calmels laguiole droit пышағында, пышақ ашық болғанда, серіппе соңындағы кішкентай тірек (мұш) пышақтың өкшесіндегі сәйкес ойыққа қысым түсіретін «жартылай құлыптауы» болды; осы ерекшелік, наваханың толық құлыптау жүйесі емес, кейінгі лагиоль пышақтарында сақталды. Жаз және қыс айларында Каталониялық Испания мен Францияның оңтүстігі арасында мал өріп жүретін шабандардың көшіп-қонуы Францияға наваханы таратты.
The major influence on the form of the classic laguiole is most likely the Arabo Hispanic clasp knife of Andalusian Spain, the navaja. The laguiole was first designed in 1829 by Jean Pierre Calmels. The earliest forms of laguiole knife were straight bladed and handled, the so called laguiole droit; the classic navaja like laguiole seems to have been developed around 1860. The Calmels laguiole droit had a 'half lock' on the blade where a small projection on the end of the backspring (mouche) exerts pressure on a corresponding indent in the heel of blade when the knife is open; this, and not the full locking system of the navaja, remained a fixed feature in subsequent laguiole knives. Seasonal migrations of shepherds and cattle herders between Catalan Spain and southern France in summer and winter introduced the navaja to France.
Дизайн
Классикалық Лагиол пышақтарының жұқа, иілген контуры бар. Жабық күйде олардың ұзындығы шамамен 12 см, жартылай жатаған пішіндегі, тар, тік бөренелі, болат арқалық пружинасы (қосқыш) және жоғары сапалы құрылысы бар. Дәстүр бойынша, тұтқасы ірі қара мүйізінен жасалған, бірақ қазіргі кезде басқа материалдар да қолданылады. Бұл материалдарға Франция ағаштары, әлемнің түкпір-түкпірінен алынған экзотикалық ағаштар, Аляска мен Сібірден табылған мамонт сүйегінің қазбалары жатады. Француз суретшісі Филипп Старк Лагиол пышақтарын алюминийден жасалған тұтқаларымен қайта жасады, бірақ бұл 1910 жылғы модельдің жаңаруы ғана болды. Жұмсақ болаттың бір түрі XC75, оның құрамында 0,75% көміртегі бар, ал XC100 – 1% көміртегі бар. Дәстүрлі Лагиол бір жапырақты пышақтан тұрады, бірақ кейде оған тығын ашқыш немесе басқа да құрал қосылады. Бұл тұтқаның одан да жұқа кесілуін қажет етеді, оның пішіні әдемі түрде «әйел аяғы» деп аталады, ал негізіндегі бөлігі – аяққа ұқсайды. Кейбір Лагиолдардың тұтқасында 6-8 металл кілемшелерден құралған «Шопанның кресі» орналасқан, олар крест пішінін құрайды. Бұл әшекейдің тау мен жазық арасында маусымдық көшіп-қону кезінде дұға ету үшін креске мұқтаж болған католик шопандары туралы аңызға сілтеме жасайды деген миф бар. Бірақ крест 1950 жылдарға дейін пышақтарда кездеспеген, ол жай ғана әшекейлеу элементі. Пружинада бейнеленген жәндік туралы көптеген аңыздар бар. Бір аңыз бойынша, бұл дизайнды император Наполеон I (Наполеон династиялық символ ретінде араны қабылдаған) жергілікті сарбаздардың батылдығын мойындап, сыйлаған. Дегенмен, Лагиол пышақтарындағы «ара» императордың қайтысынан бір ғасырдан астам уақыт өткен соң, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана пайда болды. Техникалық тұрғыдан алғанда, «la mouche» (шыбық) – бұл пружинаның артқы бөлігі, ол пышақтың айналмалы бөлігінің үстіне орналасқан. Жоғарғы бөлігі саусақтың тірегі ретінде кеңейтілген. Ескі Лагиол пышақтарында әртүрлі әшекейленген пружиналар кездеседі, олар міндетті түрде жәндіктерді бейнелемейді. Бір жапырақты Лагиолды жасау үшін шамамен 109, екі жапырақтыны (жапырақ және басқа бір құрал) – 166, үш жапырақты модельді (жапырақ және екі құрал – тығын ашқыш және тегіс) – 216 өндіріс кезеңі қажет. Лагиол атауы содан бері әртүрлі құралдардың тауарлық белгісі ретінде қолданыла бастады, сондықтан қазір, мысалы, «Лагиол» тығын ашқыш, қасық немесе стейк пышақтары жиынтығын сатып алуға болады.
Classic laguiole knives feature a slim, sinuous outline. They are about 12 cm long when closed, with a narrow, tapered blade of a semi yataghan form, steel backspring (slipjoint) and a high quality of construction. Traditionally, the handle was made of cattle horn; however, nowadays other materials are sometimes used. These materials include French woods, exotic woods from all around the world, and fossilised mammoth ivory from Alaska or Siberia. The French designer Philippe Starck re designed laguiole knives using aluminium for the grips, but it was only a revival of a 1910 model. The blade is often made of Stainless steel or High carbon steel, with XC75 steels being 0.75% carbon and XC100 being 1% carbon. The traditional laguiole utilizes a single blade, but sometimes a corkscrew or some other implement is added. This necessitates an even slimmer cutaway handle, the shape of which is fancifully known as the "lady's leg", the bolster at the base resembling a foot. A 'Shepherd's Cross' consisting of 6 8 inlaid metal pins forming a cross can be found on the handle of some laguioles. It is a myth that this embellishment is a reference to a legend of Catholic shepherds in need of a cross for prayer during their seasonal migrations between the mountains and the plains. The cross can be found in the knives not earlier than the 1950s and is a mere decoration. There is much mythology about the insect depicted on the spring. A legend identifies the design as a bee granted by Emperor Napoleon I (the bee was adopted as a dynastic symbol by Napoleon) in recognition of the courage of local soldiers. However, the "bee" on the laguiole knives was only introduced after World War II, more than a century after the death of the emperor. Technically, "la mouche" (the fly) is the end of the backspring, which sits over the rotating part of the blade. The upper section was expanded to form a thumb rest. Older laguiole knives feature many kinds of decorated springs which don't necessarily feature insects. There are about 109 production steps for a one piece laguiole (single blade), about 166 for a two piece one (blade and one other tool), and about 216 for a three piece model (blade and two tools corkscrew and awl). The name Laguiole has since been used as a trademark designation for various other implements, so that one can now buy, for example, a "Laguiole" corkscrew, spoon, or steak knife set.
Француздық және шетелдегі өндіріс
Лагиол – пышақ түрін білдіретін атау, ол ас-аяқ бұйымдарының бренді немесе сауда таңбасы емес. Сондықтан лагиол пышақтары бүкіл әлемде жасалады. Бұл Қытай және басқа елдерден арзан, кейде сапасы төмен "лагиол" пышақтарының көптеп таралған болуына себеп болды. Қазіргі уақытта француздық лагиол пышақтары Тьер қаласында, ал соңғы кезде лагиол ауылында, осы пышақтың атымен байланысты жерде қайтадан өндірілуде. Француз өндірушілері өз пышақтарының болатына таңба немесе қолтаңба салады. Сонымен қатар, қолданылған болаттың түрі және "Made in France" деген жазу да мөрмен басылады.
As laguiole designates a type of knife and is not a brand or trade name of cutlery, laguiole knives are manufactured globally. This has led to the widespread availability of inexpensive, and sometimes low quality, "laguiole" knives from China and elsewhere. Laguiole knives from France are currently produced in the cutlery town of Thiers, and more recently, production resumed in the village of Laguiole, the knife's namesake. French manufacturers stamp a trademark or signature into the steel of their knives. A description of the type of steel used and "Made in France" will often be stamped as well.