Кіріспе

Кемеді экипажсыз және жабдықсыз жалдау немесе жалға алу

Бос кемемен жалдау, немесе кемеге толық иелік беру шарты – бұл кеме немесе қайықты жалдау немесе жалға алу туралы келісім, онда экипаж немесе жабдықтар келісімнің бір бөлігі ретінде көзделмейді. Оның орнына, кеме иесінен жалға алған адамдар мұндай мәселелерді шешуге жауапты болады. Бұл әрекет көбінесе бос кемемен жалдау деп аталады. Бос кемемен жалдау мен басқа да жалдау түрлері арасында заңдық айырмашылықтар бар, олар әдетте уақыттық немесе сапарлық жалдау деп аталады. Уақыттық немесе сапарлық жалдау шартында жалдаушы кемені немесе оның бір бөлігін белгілі бір сапарға немесе белгілі бір мерзімге жалдайды. Жалдаушы кеменің қайда баруын анықтай алады, бірақ кеме иесі кеме иесі мен экипажын жұмысқа алып, кемеге иелік ету құқығын сақтайды. Ал бос кемемен жалдау немесе кемеге толық иелік беру шартында иесі кемеге иеліктен бас тартады, ал жалдаушы өзінің капитаны мен экипажын жалдайды. Бос кемемен жалдаушы кейде "диспонент-иегер" деп аталады. Кеме иесінің кемеге иеліктен бас тартуы – бос кемемен жалдау немесе кемеге толық иелік беру шартының ерекшелігі болып табылады.

Теңізде

Жалдау шартында (bareboat charter) әкімшілік немесе техникалық қызмет көрсету келісімнің бір бөлігі ретінде көзделмейді. Жалдаушы кемеге иелік етеді және оны толық бақылайды, сонымен қатар оның заңдық және қаржылық жауапкершілігін өз мойнына алады. Жалдаушы отын, экипаж, порт шығындары, P&I және корпус сақтандыруы сияқты барлық операциялық шығындарды төлейді. Жалдау шарты – бұл, негізінен, қаржыландыру келісімі. Бұл халықаралық қаржылық есептілік стандарттары (ХҚЕС 16) және АҚШ бухгалтерлік есеп стандарттары бойынша есеп мақсатында жалға алу шарты, атап айтқанда, қаржылық жалға алу болып саналады.

Жахтада

Жағалауда жағасыз қайықпен жалдау көбінесе қысқа мерзімге жасалады. Яхта табу және саяхат ұйымдастыру қызметтерін ұсынатын жүздеген бос яхталар жарғылық брокерлері немесе агенттіктер бар, олар саяхат агенттеріне ұқсас, бірақ көбірек мамандандырылған. Олардың мақсаты – тәжірибесі мен байланыстарын пайдаланып, клиенттің бағасы мен орналасуына сәйкес келетін идеалды бос яхтаны табу. Онлайн саяхат агенттіктері әуе билеттері мен қонақүй бөлмелерін төмен бағамен сатқандай, қазір соңғы минутта бос яхта жалдаушы брокерлер де бар, онда саяхатшылар тиімді бағаларды таба алады. «Бос қайық» термині техникалық тұрғыда капитан немесе экипажсыз жалдауға болатын кез келген қайықты білдіреді, бірақ көбінесе бұл желкенді яхталар, соның ішінде монокорпусты және катамарандарды қамтиды. Бос қайықпен жалдау 1990 жылдардың ортасынан бері, әсіресе 2000 жылдардың басынан бері жиі кездеседі. Яхтада демалысқа деген сұраныс артып келеді, көптеген тәжірибелі және жартылай тәжірибелі яхташылар өздеріне яхта алуға қарағанда бос қайық жалдау оңай және арзан деп санайды. Халықаралық демалыс саяхат индустриясы (әсіресе табиғаттағы демалыс) және қайық индустриясы соңғы он жылда дамыған сайын, екі саланың да қамтылған бос қайықтарды жалдау индустриясы да өркендеді. Бос қайықтарды жалдау Кариб теңізінде, мысалы, Британдық Виргин аралдарында кең таралған, сондай-ақ Хорватияда шамамен 4000 жалдау қайығы бар, бұл Грециядағы (шамамен 2500) флотынан бұрын әлемдегі ең ірі жалдау флоты болып саналады. АҚШ-та бос қайықпен жалдауға немесе «капитандық» жалдауға қатысты қосымша құқықтық ерекшеліктер бар. Егер адамдар өздерінің қаржыларын біріктіріп, бос қайық жалдаса, олардың арасындағы білікті капитан топ үшін жүргізуші бола алады. Капитан ресми түрде жалақы алмайды, бірақ енді оның заңдық жауапкершілігіне ие болады. Теңізде жағымсыз жағдайлар туған жағдайда бұл ауқымды салдарға әкелуі мүмкін.