Кіріспе
Brent Spar, Brent "E" деп аталатын, Солтүстік теңіздегі мұнай сақтау және танкерлерді жүктеу буйы, ол Брент мұнай алаңында, Shell UK компаниясы басқарады. Шетландтағы Сулом Воедегі мұнай терминалына құбыр желісі қосылғаннан кейін, сақтау нысаны пайдалануда болды, бірақ 1991 жылы одан әрі пайдасы болмайтындықтан тоқтатылды. Brent Spar 1995 жылы қоғамдық назарға түсті, ол кезде британ үкіметі Shell компаниясының оны Атлантика мұхитының терең суларында, Солтүстік Фени қырқасында (Шотландияның батыс жағалауынан шамамен 5 км қашықтықта, шамамен тереңдікте) жою туралы өтінішіне қолдау білдіргенін жариялады. Greenpeace бұл жоспарға қарсы бүкіл әлемдік, кең ауқымды медиа науқан ұйымдастырып, Brent Spar-ды үш аптадан астам уақыт бойы басып алды. Солтүстік Еуропадағы қоғамдық және саяси қарсылықтарға (Shell қызмет көрсету станцияларына жасалған кеңінен бойкот, бірнеше физикалық шабуылдар және Германиядағы бір стансаға жасалған өрт сөндіру шабуылы) байланысты, Shell Brent Spar-ді теңізде жою жоспарларынан бас тартты, бірақ экологиялық және өндірістік қауіпсіздік тұрғысынан бұл ең қауіпсіз нұсқа екенін мәлімдеуін жалғастырды. Greenpeace-тің беделі де бұл науқан кезінде зардап шекті, өйткені Brent Spar сақтау бактерілерінде қалған мұнай мөлшерін тым жоғары бағалағанын мойындауға мәжбүр болды. Greenpeace және оның қолдаушылары ұсынғандай, Shell компаниясы тек құрлықта жою нұсқаларын қолдауға шешім қабылдағаннан кейін Brent Spar Норвегия фиордында уақытша тоқтатылды. 1998 жылдың қаңтар айында Shell компаниясы негізгі құрылымның көп бөлігін Норвегияның Ставангер қаласының жанындағы жаңа портовый нысандарды салу үшін қайта пайдалануға шешім қабылдағанын хабарлады.
Брент-Спардағы "сайыс"
Greenpeace-тің төрт белсендісі алғаш рет Brent Spar-ті 1995 жылдың 30 сәуірінде басып алды. Барлығы 25 белсенді, фотограф және журналист осы басқыншылыққа қатысты. Олар платформадағы Exxon логотиптерін жабуға шешім қабылдады. Осы кезде белсенділер Spar-дың ішіндегі заттардың үлгісін алып, сынаққа жіберді, платформада қандай ластаушы заттар бар екенін анықтау үшін. Бұл үлгі дұрыс алынбағандықтан, нысанның ішіндегі заттардың мөлшері шамадан тыс бағаланды. Greenpeace Shell-дің ауыр металдар мен басқа да химиялық заттардың мөлшері бойынша берген бағасын келтіргенімен, Spar-да 5500 тоннадан астам мұнай бар екенін мәлімдеді, ал Shell-дің бағалауынша 50 тонна ғана болған. Анықтама үшін, Exxon Valdez мұнай төгілуі шамамен 42 000 тоннаны құрады. Greenpeace Shell-дің таңдауына қарсы қоғамдық пікірді өзгертетін күшті медиа кампаниясын ұйымдастырды. Shell-дің Brent Spar-дағы ластаушы заттардың мөлшеріне қатысты бағалауларын күмәнмен қарастырып, бастапқыда бағаланғаннан әлдеқайда көп екенін айтты. 9 мамырда Германия үкіметі британ үкіметіне демпинг жоспарына ресми қарсылық білдірді. 23 мамырда бірнеше әрекеттен кейін Shell Greenpeace наразыларына Brent Spar-ден кетуге заңдық рұқсат алды, олар тікұшақпен Шотландияның Абердин қаласына жеткізіліп, баспасөз мәслихатын өткізді. Платформаны соңғы орнына сүйреу 11 маусымда басталды. Осы кезде Shell өнімдерін бойкоттау туралы шақыру континенттік Солтүстік Еуропаның көп бөлігінде қолдау тапты, Shell-дің табыстылығына және бренд имиджіне зиян келтірді. Германия канцлері Гельмут Коль Жаңа Шотландияның Галифакс қаласында өткен G7 конференциясында британ премьер-министрі Джон Мейджорға наразылық білдірді. Мұнай өнеркәсібінің ішіндегі қолдау бірауыздан болған жоқ. Мұнай өндіруші компаниялар Shell-дің ұстанымын қолдағанмен, оффшорлық құрылыс саласындағы ықпалды компаниялар прецедент жасалса, құрлықта бөлшектеуден пайда көре алатындықтан Greenpeace-тің пікірін қолдады. 20 маусымда Shell өз позициясын ұстап тұру мүмкін емес деп шешіп, Brent Spar-ды батыру жоспарынан бас тартты. Олар мынадай мәлімдеме жасады: "Shell-дің еуропалық ірі кәсіпорын ретіндегі беделі жоғалып кетті. Spar қоршаған ортаға тигізетін әсерімен салыстырғанда, символдық мәні артып кетті. Нәтижесінде Shell компаниялары, әсіресе континенттік Солтүстік Еуропада, күшейген сынға ұшырады. Көптеген саясаткерлер мен министрлер ашық қарсылық білдірді, ал кейбіреулері тұтынушылардың бойкотын шақырды. Shell жанармай құю станцияларына шабуылдар жасалды, сондай-ақ Shell қызметкерлеріне қауіп төндірілді". Шілде айының басында Норвегия үкіметі Shell-ге Erfjord-та Brent Spar-ды уақытша тоқтатуға рұқсат берді. Ол бірнеше жыл бойы сол жерде тұрды, басқа жою тәсілдері қарастырылды.
"Shell's position as a major European enterprise has become untenable. The Spar had gained a symbolic significance out of all proportion to its environmental effect. In consequence, Shell companies were faced with increasingly intense public criticism, mostly in Continental northern Europe. Many politicians and ministers were openly hostile and several called for consumer boycotts. There was violence against Shell service stations, accompanied by threats to Shell staff." In early July, the Norwegian government gave Shell permission to mothball the Brent Spar in Erfjord. It remained there for several years while other options for disposal were considered.
Салдары
Brent Spar ластаушы қабықшасының тізімі (кг) DNV аудиті (кг)PCBstrace6.5 – 8.0Көмірсутектер50,70075,000 – 100,000Алюминий28,67724,000 – 40,000Арсен0.30.0Бизмут29.00.0Кадмий16.41.0–3.8Мыс13,542.97,500 – 13,200Индий10.25.0 – 21.0Қорғасын9.50.11Сынап0.30.4Никель7.40.9 – 1.5Кремний48.00.0Титан8.80.0Цинк13,811.45,200 – 8,300Кесек (мұнай өндірісі қалдығы)30,0007800–9400Brent Spar-ды Эрьфьордқа (Erfjord) жағалағаннан кейін, Shell компаниясы тәуелсіз норвегиялық кеңесші Det Norske Veritas (DNV) компаниясына Spar-дың құрамын тексеруді және Greenpeace ұйымының айыптауларын зерттеуді тапсырды. Greenpeace ұйымы Spar-да 5500 тонна мұнай бар деген талабының дұрыс еместігін мойындады және 5 қыркүйекте Shell компаниясынан кешірім сұрады. Бұл DNV есебінің жариялануына дейін болды, ол көптеген ластаушы заттар бойынша Shell-дің алғашқы бағалауларын растады.
Having moored the Brent Spar in Erfjord, Shell commissioned the independent Norwegian consultancy Det Norske Veritas (DNV) to conduct an audit of Spar's contents and investigate Greenpeace's allegations. Greenpeace admitted that its claims that the Spar contained 5500 tonnes of oil were inaccurate and apologized to Shell on 5 September. This preempted the publication of DNV's report, which endorsed Shell's initial estimates for many pollutants.
Вертолет апаты
1990 жылдың 25 шілдесінде British International Helicopters компаниясына тиесілі Sikorsky S 61 тіркелген тікұшағы, "G BEWL" борты Самбург әуежайынан ұшып келген кезде, пилоттар қонуға әрекеттеніп жатқанда платформаға құлады. Тікұшақ Солтүстік теңізге құлап, бортта болған 13 жолаушы мен экипаждың 6-сы қаза тапты.