Кіріспе

Шахмат ашылуы

Петров қорғанысы немесе Петров қорғанысы (Petrov қорғанысы, Петров ойыны, Ресей қорғанысы немесе Ресей ойыны – Русский партия) – келесі жүргілістермен сипатталатын шахмат ашылуы:
1. e4 e5
2. Nf3 Nf6

Бұл жауаптың тарихы ұзақ болса да, оны алғаш рет 19 ғасырдың ортасында орыс шахматшысы Александр Петров танымал етті. Ресейлік шеберлер Петров пен Карл Яништің алғашқы зерттеулерін ескере отырып, бұл ашылуды кейбір елдерде «Ресей ойыны» деп атайды. Петровтың теңдікке бейімділігі бар; алайда, ол екі тарапқа да шабуылдау мүмкіндіктерін ұсынады, ал кейбір нұсқаларда жиі айырбас жасау орын алып, қара, темп алғаннан кейін, жақсы орналасқан жылқыға ие болады. 1895 жылы Пиллсберидің Эммануэль Ласкерге қарсы ойыны осыны көрсетеді. Қараның қарсы шабуылы Рюи Лопес, Джуоко Пиано (итальяндық ойынның басқа да нұсқалары) және шотландтық ойынынан сақтануға мүмкіндік береді. Петровты әлемнің көптеген жетекші шахматшылары, соның ішінде әлем чемпиондары Василий Смыслов, Тигран Петросян, Анатолий Карпов және Владимир Крамник, сондай-ақ гроссмейстер Фабиано Каруана және тағы басқалар қолданды. Шахмат ашылулары энциклопедиясы Петров қорғанысы үшін C43 (3. d4 үшін) және C42 (барлық басқа нұсқалар үшін) кодтарын пайдаланады.

Ақтардың үшінші қадамы

Үшінші қимылда ақтардың екі негізгі таңдауы - 3. Nxe5, Классикалық вариация және 3. d4, Штайниц вариациясы. 3. Nxe5 көбірек танымал, бірақ олар жиі ұқсас позицияларға әкеледі және "бір қимылдың екіншісінен артық екенін анық айтуға себеп жоқ". 3. Nc3 төрт атты ойынға немесе үш атты ойынға көшуі мүмкін. 3. Bc4 Boden–Kieseritzky Gambit-ке немесе екі атты қорғанысқа әкелуі мүмкін. Сирек жағдайда 3. d3 қолданылады.

Классикалық вариация: 3.Nxe5

Үштен кейін Nxe5, классикалық вариация, қара үшін ең танымал қозғалыс 3 d6 болып табылады. Қаралар 3 Nxe4 арқылы ақтардың қимылдарын көшірмелеуді жалғастырмауы керек. 4-тен кейін Qe2, қара 4 Nf6 ойнамайды, өйткені 5. Nc6+ патшайымды жеңеді, ал 4 d5?! кейін 5. d3 Qe7 6. dxe4 Qxe5 7. exd5 қара пешені жоғалтады. Тағы бір жиі кездесетін қателік - 4 d6, онда 5. Nxf7 Kxf7 6. Qxe4 кейін қара пешені жоғалтып, қоршауға алу мүмкіндігін жоққа шығарады. Қара үшін салыстырмалы түрде ең жақсы 4 Qe7 5. Qxe4 d6 6. d4 dxe5 7. dxe5 Nc6, және мысалы 8. Nc3 (8. Bb5 де жақсы) 8 Qxe5 9. Qxe5+ Nxe5 10. Nb5 (немесе 10. Bf4) ақ түстілер айқын басымдыққа ие. Сондай-ақ қара үшін нашар 3 Qe7?!, онда 4. d4 d6 5. Nf3 Qxe4+ 6. Be2 ақ түске дамуда үлкен басымдық береді. Көбінесе ақ түсті 3 d6 4 негізгі желісі бойынша жүреді. Nf3 Nxe4 5. d4 (5. Bd3 де ойнауға болады, ол Мыңжылдық шабуыл деп аталады) d5 6. Bd3, ол c4 және Re1 сияқты қимылдармен қараның алға жылжушысын e4-тен шығаруға тырысады. Егер ақ бұл жетістікті қол жеткізсе, онда ол екі темппен (Nf6–e4–f6, плюс ақ ойын бастайтын темппен) жоғары болады. Іс жүзінде ақтар әдетте осыған қол жеткізеді, бірақ кейбір құрылымдық шығындар, мысалы, c4 ойнауы керек, ол теңестіріледі. Ақ түсті Ласкердің 5 санымен де оңайлатуды мәжбүрлеуге болады. Qe2 Qe7 6. d3. Бұл, әдетте, қараға қанағат тұтатын теңдік үшін жеткілікті. Керес зерттеген тағы бір мүмкіндік - 5. c4, Кауффманның шабуыл деп аталады. 4 Nxe4-ке 5 Nc3 Nxc3 6. dxc3 жылдам және құймалымен жауап беру – мүлдем басқа тәсіл. Мысалы, ақ тез Be3, Qd2 және 0-0-0 жоспарлай алады және оның қосарланған c пештері оның патшасын қорғауға көмектеседі деп сеніп, шабуыл жасауға ойнай алады, ал оның бастамасы мен шабуылдау әлеуеті қосарланған пештердің ұзақ мерзімді кемшілігін жояды. 5. Nc3 сызығында, қара 5 Bf5?? 6. Qe2! тұзағынан сақтануы керек, ол 6 Qe7 7. Nd5-тің қауіптілігінен туындап, фигураны жеңіп алады (содан кейін 8. d3 фигураны жеңеді). Вишванатан Ананд 1988 жылы Биелде Алонсо Сапатаға қарсы жеңіске ұшырағаннан кейін алты ғана қадамнан кейін отставкаға кетті. Кокрейндік гамбит, 4. Nxf7, Ник де Фирмианның "Қазіргі заманғы шахмат ашылуларының" (MCO) 14-ші басылымында "ақылға қонымды, бірақ қызықты" деп аталады. Ол Весэлин Топалов–Владимир Крамник, Линарес 1999 жылғы позициясын 4 Kxf7 5. Nc3 c5!? 6. Bc4+ Be6 7. Bxe6+ Kxe6 8. d4 Kf7 9. dxc5 Nc6 екі жаққа да мүмкіндіктер беретін деп бағалайды. Полсен вариациясы, 4. Nc4, де Фирмианның MCO-да "әсерсіз" деп белгіленген, бірақ кейде гроссмейстер деңгейінде көрінеді. АҚШ шебері Эндрю Карклинс 4. Nd3! ?, қазір Карклинс–Мартиновский вариациясы деп аталады, эксперимент жүргізді. Бұл 2018 жылғы әлем чемпионатында Магнус Карлсен мен Фабиано Каруана арасында ойналды. 1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 3. Nxe5 Nc6?!, жақында Стаффорд Гамбиті деп аталды, күмәнді болып саналады, бірақ ол бірқатар тұзақтарды орнатады, ал 2020 жылдардың басында ол онлайн-блиц және оқпен ойнау ойынында танымал болды. 4. Nxc6 dxc6 кейін ақ пешканы жеңіп алады, бірақ мұқият ойнауы керек. 5. e5 (5. d3 жақсырақ) Ne4 6. d3?? (ақ 6. Nc3, 6. d4 немесе 6. Qe2 ойнауы керек) 6 Bc5! және ақ отставкаға кетті Лоуэнс–Стаффорд, АҚШ хат-хабар ойын 1950. 1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 3. Nxe5 Nc6 4. Nxc6 dxc6 5. d3 Bc5 кейін ақ 6. Bg5?? Nxe4! заңдық тұзағынан аулақ болуы керек, және 7. Bxd8 (неғұрлым жақсы, бірақ әлі де жоғалту 7. Be3) 7 Bxf2+ 8. Ke2 Bg4#. Оның орнына ақ 6. Be2 Bc5 7. c3! ойнауы керек, содан кейін d3 d4, және қара пешка үшін өтемі жеткіліксіз, бірақ ақ әлі де мұқият ойнауы керек.

Штайниц Вариациясы: 3.d4

3. d4 Вильгельм Штайнцидің ұнатқан ходы болды, және кейде Штайнцидің вариациясы деп аталады, бірақ бұрыннан белгілі болған. Қара екі пішке де шабуыл жасай алады; сондай-ақ 3…d6 мүмкін, бұл Филидор қорғанысына өтеді. 3…exd4 4. e5 (4. Bc4 Урусов гамбитіне өтеді) 4…Ne4 (4…Qe7?! 5. Be2 аққа тиімдірек) 5. Qxd4 d5 6. exd6 Nxd6 7. Nc3 Nc6 8. Qf4 партия шамамен тең болады. Екінші шабуылдан кейін, 3…Nxe4, 4. Bd3 d5 (4…Nc6!? 5. Bxe4 d5, 6. Bd3 e4 ойлауға болады) 5. Nxe5, онда 5…Nd7 немесе 5…Bd6 шамамен тең мүмкіндіктер береді. Мастерлер ойындарында жиі кездесетін ұзақ және күрделі тактикалық тізбек: 3…Nxe4 4. Bd3 d5 5. Nxe5 Bd6 6. O-O 7. c4 Bxe5 8. dxe5 Nc6 9. cxd5 Qxd5 10. Qc2 Nb4 11. Bxe4 Nxc2 12. Bxd5 Bf5 13. g4 Bxg4 14. Be4 Nxa1 15. Bf4 f5 16. Bd5+ Kh8 17. Rc1 c6 18. Bg2 Rfd8 19. Nd2 (диаграмма) және ақ 19…Rxd2 20. Bxd2 Rd8 21. Bc3 Rd1+ 22. Rxd1 Bxd1 немесе 19…h6 20. h4 жағдайында сәл жақсырақ ойын аяғына ие болады.

Үш салт атты ойыны: 3.Nc3

3. Nc3 – Петров қорғанысының үш атты ойыны. Оған 2. Nc3 Nf6 3. Nf3 (Вена ойыны) арқылы да жетуге болады. Көбінесе, 3. Nc6 соңынан ашылу төрт атты ойынына өтеді. 3. Bb4 (немесе басқа да жауаптар) болған жағдайда, бұл нағыз үш атты ойын болып қалады.

Италиялық нұсқасы: 3.Bc4

3. Bc4 – Петров қорғанысының итальяндық вариациясы. 3...Nc6 болған жағдайда, ол Екі атты қорғанысқа көшеді.

Боден-Киерицкий гамбиті

Тағы бір мүмкіндік – 3. Bc4 Nxe4 4. Nc3, Боден-Кизерицкий гамбиті. Бұл толыққанды дұрыс деп есептелмейді, себебі қараның бірнеше тиімді нұсқасы бар. Қара 4...Nxc3 5. dxc3 f6 арқылы гамбитті қабылдай алады, бірақ 6. O-O кейін сақ ойнауы керек (мысалы, 6. Bc5?? 7. Nxe5! – апаттық қате; 6...d6 және 6...Nc6 жақсы). Тағы бір, агрессивті әрекет – 6. Nh4, онда ақтар қараның патшасына жылдам шабуыл жасайды, бірақ қаралар 6...g6 7. f4 Qe7 8. f5 Qg7 9. Qg4 Kd8 арқылы сақ ойнаса, шағын артықшылықты сақтай алады. Тағы бір мүмкіндік – гамбиттік пешканы 4...Nxc3 5. dxc3 c6 6. Nxe5 d5 арқылы қайтару, бұл теңдікке алып келеді. Үшінші мүмкіндік – 4. Nc6 арқылы итальяндық төрт атты ойынға өту, және егер 5. Nxe4 болса, 5...d5. Егер 5. Bxf7+? болса, онда 5...Kxf7 6. Nxe4 d5 қараға үстемдік пен бақылауды береді. Егер 5. O-O болса, қара 5...Nxc3 6. dxc3 ойнайды, енді қара 6...Qe7! ойнай алады, содан кейін Бобби Фишер «Ақтардың пешкаға өтемақысы жоқ» деп жазды, немесе 6...f6 Боден-Кизерицкийдің негізгі бағытына өтеді. Қара 6...Be7 және 6...h6 басталатын мүмкіндіктері де бар.