АҚШ фрегаты "Джон Адамс": Тарихы мен әскери ерліктері

Кіріспе

АҚШ әскери фрегаты (1799–1865)

Бірінші Джон Адамс 1799 жылы АҚШ әскери фрегаты ретінде салынған, 1809 жылы корветке айналдырылып, кейін 1830 жылы қайта фрегатқа түрлендірілген. Американың негізін қалаушы әкесі және президенті Джон Адамс атымен аталып, Квази соғысында, Бірінші және Екінші Барбарий соғыстарында, 1812 жылғы соғыста, Мексика-Америка соғысында және Америка Азамат соғысында қатысқан. Өзінің қызметінің соңында Оңтүстік Каролина порттарын блокадалауға қатысты. Содан кейін Гарриет Табман, бұрынғы құл және Одақ операторы, Одақ полковнигі Монтгомеримен бірге ұйымдастырған Комбахи паромға жасалған шабуылға қатысты. Джон Адамс үш бумен жүретін канонерлік қайықты Харбор өзенінен Порт-Роялға дейін бастап жүргізді. Эскадрилья миналар мен бекіністерден өту үшін жергілікті қара теңізшілерге сүйенді. Бұл эскадрилья 750-ден астам құлды босатып, Конфедерацияны дүрліксітті. Табман – АҚШ тарихында қарулы экспедицияны жоспарлап, орындаған тұңғыш әйел.

Шығу тегі

Джон Адамс кемесі АҚШ үшін Чарльстон, Оңтүстік Каролина халқы Пол Притчардпен жасалған келісімшарт бойынша салынды және 1799 жылдың 5 маусымында Чарльстоннан шамамен 5 километр (3 шақырым) қашықтықтағы кеме жасаушылығында суға түсірілді.

Бірінші варвар соғысы

Франциямен жасалған бейбіт келісім, Теңіз күштеріне Жерорта теңізінде американдық кемелерге шабуыл жасаған қарақшыларға қарсы операциялар жүргізуге мүмкіндік берді. 1801 жылы Триполиге қарсы операцияларға жіберілген коммодор Ричард Дейлдің шағын эскадрильясын, 1802 жылы коммодор Ричард Валентин Морристің басшылығындағы әлдеқайда күшті күш ілесіп келді. 22 қазанда капитан Джон Роджерстің басқаруымен «Джон Адамс» Хэмптон Роудстан шығып, коммодор Морриске қосылды. Гибралтардан Малага мен Меноркаға дейін кемелерді сүйреткеннен кейін, ол 5 қаңтарда Мальтада коммодор Морриске жетті. Содан кейін ол 3 мамырға дейін эскадрильямен бірге жұмыс істеді, содан кейін Триполи маңында тәуелсіз түрде теңіз жүзуіне бұйрық алды. Триполиге келгеннен кейін, әлі де Роджерстің басқаруындағы «Джон Адамс», форттарға және олардың қорғауындағы канонерлік қайықтарға батыл шабуыл жасады. Бірнеше күннен кейін ол 28 зеңбіректі Триполидің «Мешуда» крейсерін басып алды. «Нью-Йорк» және «Энтерпрайз» оған қосылғаннан кейін, «Джон Адамс» 22 мамырда Триполи жағалауында жаудың канонерлік қайықтарының флотилиясымен шайқасты, оларды қауіпсіздікке қарай портқа қашуға мәжбүр етті. Бес күннен кейін, президент Джон Адамс есімді бауырлас фрегаттың (Адамстың қолдауымен) эскадрильясы пираттық канонерлік қайықтарды тағы да жеңді. Соғыстағы ең маңызды жеңістердің бірі 21 маусымда «Джон Адамс» пен «Энтерпрайз» Триполиге тиесілі 22 зеңбіректі кемені басып алғанда болды, бұл мемлекеттің күшін әлсіретіп, эскадрильяға Тунис, Алжир және Мароккоға назар аударуға мүмкіндік берді, олар Батыс Жерорта теңізіндегі АҚШ саудасына қауіп төндіріп отырды. Жаз бойы және күздің басында «Джон Адамс» Нью-Йоркке қайтудан бұрын сол аймақта жұмыс істеді. Теміржолдарды Жерорта теңізіне бастап келген коммодор Эдвард Пребл соғысты белсенді түрде жалғастырды. 1804 жылдың тамыз және қыркүйек айларында ол Триполиге бірнеше ірі шабуылдар жасады. Осы шабуылдардың екіншісі 7 тамызда жүзеге асырылып жатқанда, қазір капитан Исаак Чонсидің басқаруындағы «Джон Адамс» оқиға орнына келді. Оның қайықтары 18 тамыз күні түнде барлау патруліне қатысты, ал 6 күннен кейін ол қалаға жақын жерге 4 сағаттық қарқынды бомбалау үшін жақындады. Екі күннен кейін осыған ұқсас шабуыл кезінде жаудың оғы «Джон Адамстың» қайықтарының бірін батырып, үш адамды өлтіріп, төртіншісін жарақаттады, ал американдық эскадрилья Триполиді 700-ден астам дұрыс бағытталған оқтармен қатты жазалады, олар қала ішінде әсер етті. Бесінші шабуыл сәтті аяқталғаннан кейін 3 қыркүйекте ауа райы нашарлап, операциялар тоқтатылды және «Джон Адамс» эскадрильяның басқа кемелерімен бірге Сиракузаға бағыт алды. Үш айдан кейін ол коммодор Преблмен бірге Нью-Йоркке келді, 1805 жылдың 26 ақпанында жетті. 1805 жылдың 6 наурызында Әскери-теңіз министрі Роберт Смит капитан Исаак Чонсиге фрегаттың үшінші сапарына теңізшілерді тарту туралы хат жазды, ол фрегатқа "жауынгерлік қабілеті бар белсенді адамдар" қажет екенін атап өтті. Мен «Джон Адамсқа» олардың барлығын қоса алмайынша, мүмкіндігінше көп адамдарды жібергім келеді. Мен 500 адамды жібергім келеді, олардың кем дегенде 200-і кемеге жарамды болуы керек. Сіз мүмкіндігінше тез жалдауды бастаңыз. Адамдарды 2 жылға қызмет етуге тіркеңіз (дегенмен олар Жерорта теңізінде 2 жыл бойы ұсталмайды), кемеге жарамды теңізшілерге айына 12 доллар, қарапайым теңізшілерге 8 доллар, балаларға 6 доллар төлеңіз. Денсаулығы жақсы, белсенді, жауынгерлік қабілеті бар адамдарды жұмысқа қабылдаңыз. Әдеттегі кепілдікке 2-4 айға дейін алдын ала төлем жасаңыз. Үшінші Жерорта теңізі сапарынан кейін мамырдан қарашаға дейін кеме жөндеуге жіберілді. Қызметте ол нашар теңізші саналды; 1807 және 1809 жылдар аралығында оның алдыңғы бөлігі мен кордегі бөлігі алынып тасталды және ол (көзқарасқа байланысты) корвет немесе соғыс шлюпы ретінде қайта жіктеліп жіберілді.

Peace with France freed the Navy for operations against Barbary corsairs who had been preying on American shipping in the Mediterranean. A small squadron under Commodore Richard Dale, sent out in 1801 for operations against Tripoli, was followed in 1802 by a much stronger force under Commodore Richard Valentine Morris. On 22 October John Adams, under the command of Captain John Rodgers, sailed from Hampton Roads to join Commodore Morris. After escorting vessels from Gibraltar to Málaga and Menorca, she finally caught up with Commodore Morris at Malta on 5 January 1803. She then operated with the squadron until 3 May when she received orders to cruise independently off Tripoli. Upon arriving off Tripoli, John Adams, still under the command of Rodgers, boldly attacked the forts and the gunboats anchored under their protection. Several days later she captured 28 gun Tripolitan cruiser Meshuda. After New York and Enterprise joined her, John Adams engaged a flotilla of enemy gunboats off Tripoli on 22 May sending them scurrying back into the harbor to safety. Five days later—with the added support of Adams, a sister frigate also named for President John Adams—the squadron again bested a group of pirate gunboats. One of the most important victories of the war came on 21 June when John Adams and Enterprise captured a 22 gun vessel belonging to Tripoli, thus weakening that state sufficiently to allow the squadron to turn its attention to Tunis, Algiers, and Morocco, which were threatening U. S. commerce in the Western Mediterranean. Throughout the summer and early fall John Adams operated in that quarter before returning home with New York. Meanwhile, Commodore Edward Preble, who had led a powerful fleet to the Mediterranean, vigorously pressed the fight. In August and September 1804 he made a series of major attacks on Tripoli. As the second of these blows was being delivered 7 August, John Adams, now under Captain Isaac Chauncey, arrived on the scene deeply laden with stores. Her boats participated in a reconnaissance patrol on the night of 18 August, and 6 days later she slipped in close to the city for an intensive 4 hour bombardment. Two nights later during a similar attack, an enemy shot sank one of John Adamss boats, killing three men and wounding a fourth, as the American Squadron severely punished Tripoli with over 700 well directed rounds which took effect within the city. After a fifth attack had been successfully completed 3 September, bad weather interrupted operations and John Adams sailed to Syracuse with other ships of the squadron. Three months later she sailed for New York with Commodore Preble, arriving 26 February 1805. On 6 March 1805 Secretary of the Navy Robert Smith wrote to Captain Isaac Chauncey regarding recruitment of seamen for the frigate's third voyage to the Mediterranean,he emphasized, the Navy wanted,"active men who can fight." It is my wish to send to the Mediterranean as many men in the John Adams as she can conveniently carry thither. I want to send out 500 Men, of which number at least 200 must be Able Seamen. You will begin to recruit as soon as you conveniently can. Enter the men to serve 2 years (although it is probable they will not be kept in the Mediterranean for 2 years) allow Able Seamen $ 12 per month, Ordinary Seamen $ 8, Boys $ 6. Engage healthy, active men who can fight. Allow 2 to 4 months advance on customary security. After a third Mediterranean cruise from May to November, she was laid up in ordinary. In service she had been considered a poor sailor; between 1807 and 1809 her forecastle and quarterdeck were removed and she was re rated as (depending on the source) either a corvette or a sloop of war.

1812 жылғы соғыс

1812 жылғы соғыс басталғанда, ол Бостон қаласында жөндеуден өтіп жатқан еді, содан кейін жұмысты аяқтау үшін Нью-Йоркке жіберілді. Бұл жерде британдық блокада және теңізшілердің өте тапшылығы оны 1814 жылдың басына дейін тоқтап тұруға мәжбүр етті. Соңында ол бейбітшілік комиссарлары Генри Клей мен Джонатан Расселлді алып, Еуропаға жол тартты және 14 сәуірде Норвегияның Варго аралына жетті. Ол 5 қыркүйекте Америка Құрама Штаттарына қайтып оралды, соғысты аяқтайтын Гент шартының хабарламаларын американдық комиссарлардан әкелді. Бұл шарт жыл соңына қарай қолданысқа енгізілді.

Екінші варвар соғысы

Осы уақытта Барбариялық қарақшылар 1812 жылғы соғыс кезінде американдық теңіз күштерінің британдық флотпен күреске белсенді қатысуын пайдаланып, Жерорта теңізінде американдық сауда кемелеріне шабуылдарын жаңартты. Ақыр соңында, 1814 жылғы 24 желтоқсанда бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін, Америка Құрама Штаттарының әскери кемелері осы мәселені шешуге қайта назар аударуға мүмкіндік алды. 1815 жылдың күзінде Джон Адамс «АҚШ» және «Констелляция» фрегаттарына, сондай-ақ «Эри» және «Онтарио» шлюптарына көмектесу үшін Жерорта теңізіне келді. Бұл аймақта тәртіп орнатуға және бейбітшілікті сақтауға көмектесті, бұрын коммодорлар Стивен Декатур және Уильям Бейнбридж басқарған күшті эскадрильялар Барбариялық билеушілерді келісімдерін орындауға мәжбүр еткеннен кейін. 1816 жылдың басында ол депештермен және Вашингтондағы Капитолийді қайта жаңарту үшін Неапольден әкелген мәрмәрмен үйіне оралды.

Батыс Үндістан

Осы уақытта Батыс Үндістанда да қарақшылар белсенділік танытты. Испанияның Америка империясының ыдырауынан пайдаланып, көптеген елдердің заңсыз кемелері Кариб теңізінде, Мексика шығанағында және тарихи Испан жағалауында бейтарап және испан саудасына шабуыл жасады. Келесі бірнеше жыл Джон Адамс қарақшылармен күреске белсенді түрде араласты. 1817 жылдың 22 желтоқсанында ол Флориданың шығыс жағалауындағы Амелия аралын беруді талап етіп, алды. Бұл аралы комодор Луи Мишель Оридің қарақшылары барлық елдердің сауда кемелеріне шабуыл жасау үшін пайдаланды.

Венесуэла

1819 жылдың көктемінде Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Смит Томпсон комодор Оливер Хазард Перриді жаңадан тәуелсіз Венесуэла Республикасы және Рио-де-ла-Плата провинцияларының үкіметімен достық қарым-қатынас орнату және президент Симон Боливармен келіссөздер жүргізу үшін таңдады. Келіссөздердің мақсаты – Венесуэла революциясы кезінде Ориноко өзенінде заңсыз түрде тартып алынған АҚШ-тың "Тайгер" және "Либерти" шхуналары үшін өтемақы алу болды. Перри Аннаполистегі "Джон Адамс" флагмандық кемесіне мінді және 7 маусымда "Нонсуч" шхунасымен бірге теңізге шықты. Бір айдан кейін ол Ориноко өзенінің сағасына жетіп, "Нонсуч" шхунасында Ангостураға дейін көтерілді, ал "Джон Адамс" Тринидадқа барып, Порт-оф-Испанияда оның оралуын күтті. Ұзақ келіссөздерден кейін 11 тамызда Венесуэланың вице-президенті Франсиско Антонио Зеа АҚШ-тың барлық талаптарын қабылдады. Алайда, өзен бойымен қайтып келе жатқанда Перри сары қызылшаға шалдығып, "Джон Адамс" кемесінде қайтыс болды. Комодор Чарльз Моррис Перриден эскадрилья басшылығын қабылдады, ал "Джон Адамс" флагмандық "Констеллейшн" кемесімен бірге Плата өзеніне сапарға шықты. Сапардың мақсаты – Перри бастаған, жаңа Латын Америка республикаларымен достық қарым-қатынас орнату және Оңтүстік Американың каперлерінен американдық сауданы қорғау жөніндегі келіссөздерді жалғастыру болды. Монтевидео мен Буэнос-Айреске сапарлағаннан кейін екі кеме де АҚШ-қа оралып, 1820 жылғы 24 сәуірде Хэмптон Роудсқа жетті.

18211845 жыл

Осы табыстарға қарамастан, Батыс Үндістанда қарақшылық кеңінен таралды, ал Джон Адамс 1821 жылы осы мәселені шешу үшін құрылған күшті Батыс Үндіс эскадрильясының құрамына кірді. Николас Биддлдің кемелері ынтамен жұмыс істеді, бірақ сансыз шығанақтарды, лагуналарды және шағаларды мұқият тексеруді қажет ететін бұл жұмыс аяқсыз сияқты көрінді. Сары қызыл ауруы жаудан гөрі әлдеқайда көп шығын келтірді, сондықтан 1823 жылдың 3 наурызында коммодор Дэвид Портердің «Mosquito Fleet» флотилиясы Сент-Томасқа жеткенде күшейткіш күштер қажет болды. Портер, эскадрильяның жаңа командирі, Джон Адамсты өзінің флагманы етіп тағайындады. Портер қайта шақырылғаннан кейін, оның орнын баскан коммодор Льюис Уоррингтон 1826 жылға дейін Джон Адамсты флагманы ретінде сақтап қалды. Содан кейін фрегат 1829 жылға дейін қарақшыларға қарсы операциялар үшін Батыс Үндістанға бірнеше рет қайта оралды. Джон Адамс 1831 жылы Жерорта теңізі эскадрильясына фрегат ретінде қосылды. Оның алғашқы міндеттерінің бірі – бұрынғы командирін, экс-комодор Портерді Константинопольге жеткізу болды, онда ол АҚШ-тың бірінші толық өкілетті уәкілі атанды. Кемеге Дарданеллді қару-жарақпен өтуге ерекше құқық берілді. Содан кейін ол Жерорта теңізінде кемелерді сүйемелдеді және 1833 жылы Либерияға сапар жасады. АҚШ-та кең ауқымды жөндеуден өткеннен кейін Джон Адамс 1838 жылдың 5 мамырында Хэмптон-Роудстан «Колумбия» кемесімен бірге әлемді аралауға шықты. АҚШ-тың өркендеп, дамитын саудасы бар Шығыс Үндістанда елдің туын көрсетуге ерекше мән берілді. Екі кеме де 10 шілдеде Рио-де-Жанейроға жетті, бірақ жеке-жеке сапарларын жалғастырды, Джон Адамс 25 шілдеде кемеге отырды. Ол Бомбейге бет алған жолда Занзибарда тоқтады, онда «Колумбиямен» қайта қосылып, Гоаға және Цейлонның Коломбо қаласына жүзіп кетті. Коломбода кемелер Сусох (қазіргі Индонезияның Ачех провинциясының оңтүстік-батысында орналасқан) жергілікті тұрғындары американдық «Eclipse» кемесіне шабуыл жасағанын білді. Эскадрилья дереу оқиға орнына барып, Куала-Батидегі бекіністерді бомбалады, соның нәтижесінде Суматра раджалары американдық кемелерге көмек және қорғау ұсынуға келісті. Содан кейін олар 300-ден астам теңізші мен матросты жағаға шығарып, Муки ауылына шабуыл жасады және оны қиратты (Екінші Суматра экспедициясы). 1840 жылдың 23 сәуірінде Рио-де-Жанейроға оралу алдында эскадрилья Сингапур, Макао, Гонолулу, Вальпараисо және Кейп-Хорнға тоқтады.

In spite of these successes, piracy remained rampant in the West Indies, and John Adams was part of a strong West Indies Squadron created in 1821 to cope with the problem. Nicholas Biddle's ships labored with zeal; but the task, entailing careful searches by small boat expeditions of innumerable bays, lagoons, and inlets, seemed endless. Yellow fever took a much heavier toll than the enemy necessitating reinforcements which arrived 3 March 1823 when Commodore David Porter's "Mosquito Fleet" anchored off Saint Thomas. Porter, the squadron's new commander, selected John Adams as his flagship. When Porter was recalled, his successor, Commodore Lewis Warrington retained John Adams as his flagship until 1826. From time to time, thereafter, the frigate returned to the West Indies for operations against pirates until 1829 when she was laid up and almost entirely rebuilt at the Navy Yard in Gosport, Virginia. John Adams joined the Mediterranean Squadron in 1831 as a frigate. One of her first duties was to take her former commander, ex Commodore Porter, to Constantinople where he became the U. S.'s first chargé d'affaires. The ship was granted the rare privilege of passing through the Dardanelles with guns mounted. Thereafter, she convoyed ships in the Mediterranean and in 1833 visited Liberia. After extensive repairs in the United States, John Adams sailed from Hampton Roads on 5 May 1838, accompanied by Columbia, on a cruise around the world. Particular stress was placed upon showing the flag in the East Indies where the United States enjoyed a prosperous and growing trade. Both ships arrived Rio de Janeiro 10 July but departed separately, John Adams sailing on 25 July. She stopped at Zanzibar en route to Bombay, where she rejoined Columbia before sailing on to Goa and Colombo, Ceylon. At Colombo the ships learned that natives at Susoh (currently in Southwest Aceh Regency, Aceh, Indonesia) had attacked the American ship Eclipse. The squadron immediately sailed to the scene of the incident and bombarded the forts at Kuala Batee to induce the Rajahs of Sumatra to agree to offer assistance and protection to American vessels. They then landed over 300 marines and sailors to attack the village of Muckie, which they destroyed (Second Sumatran Expedition). Before returning to Rio de Janeiro on 23 April 1840, the squadron called at Singapore, Macau, Honolulu, Valparaíso, and Cape Horn.

Мексика-американдық және азаматтық соғыстар

Джон Адамс ақыры маусымның ортасында Бостонға келді, онда 1842 жылға дейін тоқтады. Бразилия станциясындағы қызметтен кейін, ол Мексика-АҚШ соғысы басталғанда қайтадан қолданысқа келтілгенге дейін резервке жіберілді. 1846 жылдың 8 мамырында Пало-Альто шайқасы кезінде Сантьяго портының алдында бекітілді. Содан кейін соғыстың аяғына дейін Мексиканың шығыс жағалауында блокадалық станцияда тұрды. Джон Адамс кемесінің Мексика жағалауында американдық әскери операцияларын қолдау үшін ұзақ уақыт бойы болғандығы, 1846-1847 жылдарға сақталған тәртіптік есептерде көрсетілгендей, жазалаудың (қамшылаудың) көбеюіне себеп болуы мүмкін. Джон Адамс 1848 жылдың қыркүйегінде Бостонға оралды және Африкадағы құл саудасына қарсы күреске Корольдік теңіз күштеріне қосылғанға дейін кең ауқымды жөндеу жұмыстарын өткізді. Ол кездегі Ұлыбританияның Ізгі Үміт мүйісі станциясының бас қолбасшысы контр-адмирал Баррингтон Рейнольдс болды. Ол осы қиын міндеттен 1853 жылдың шілдесінде қайтып келді. Содан кейін, үйде жөндеуге кеткен кезеңдерді есептемегенде, Джон Адамс Азамат соғысы басталарға дейін Тынық мұхиты мен Қиыр Шығыста жұмыс істеді. Ол Сиамнан 1861 жылдың 6 шілдесінде үйіне бет алды және 1862 жылдың 11 қаңтарында Нью-Йоркке жетті, Сиам патшасының президент Линкольнге жазған екі хаты, қылыш және піл сүйегінен жасалған екі тіс бар жәшікті алып келді. Джон Адамс теңіз академиясының соғыс кезіндегі орналасқан жері – Род-Айленд штатындағы Ньюпортқа, кадеттерді оқыту үшін жіберілді. 1863 жылғы жазда Оңтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясына қосылды және Чарльстон портының ішіндегі Моррис аралынан станция алды. Ол Чарльстон эвакуацияланғанша, ішкі блокаданың флагмандық кемесі ретінде қызмет етті, 1865 жылдың ақпанында портқа кірді. Оның экипажының бір мүшесі, боцман Оливер О'Брайен, 1864 жылы блокаданы бұзуға тырысқан кемені ұстағандығы үшін Құрмет медалімен марапатталды.

Тағдыр

1865 жылдың тамыз айының соңында ол Бостонға теңіз саяхаты жасады, ал қыркүйекте қызметтен босатылды. Қызметтен босатылған кезде ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ең көне кемелерінің бірі болды. Джон Адамс 1867 жылдың 5 қазанында Гонконг полициясының тұруы үшін британ үкіметіне 1500 долларға сатылды. Ол Гонконгқа жеткізілді, онда 1868 жылы оның корпусы Су полициясының бас штабы ретінде пайдалануға берілді. 1884 жылдың ақпан айында Джон Адамс кемесі өртеніп, құлайды. Кейіннен торпедамен нысаналанып, өртенген корпусы батырылды.