Кіріспе

Нгуен Бинь Хием (chữ Hán: 阮秉謙; 1491–1585) – вьетнамдық әкімші, конфуцианшыл, ақын, болашақты болжайтын адам және кейіннен Цао Дай дінінің қасиеттісі, сондай-ақ «Жақсылықты үйрету мектебі» деп аталатын жаңа діни қозғалыстың ізбасары.

Өмірбаян

Жағалауда, Ко Ам ауылында (қазіргі Хай Фонг қаласының бір бөлігі) дүниеге келген. Ересек болған соң, екінші дәрежелі дәрігер Лунг Дэк Бэнгтен білім алды және 1535 жылғы емтихандарда 44 жасында ресми мемлекеттік емтиханды тапсырып, өтті. Бірақ ол емтиханды сәтті тапсырып, елде бірінші орынға ие болды. Бұл Вьетнамдағы үлкен тұрақсыздық кезеңі болатын, сондықтан ол емтиханды осылай кеш беруі мүмкін. 1542 жылға дейін Мạc әулеті сарайында жеті жыл қызмет етті, бірақ үкіметтегі сыбайлас жемқорлық туралы ресми шағымдарын ескермегеннен кейін отставкаға кетті. Содан кейін ол туған ауылына оралып, мектеп ашты. Оның шәкірттерінің арасында Фунг Хак Хоан (дипломат), Лунг Хью Хан, Нгуен Дь (Труyền kỳ mạn lục) авторлары болды. Хием сол тұрақсыздық, азаматтық соғыс, Мạc әулетінің құлауы және Тринь иелері мен Нгуен иелерінің билікке келуі кезінде көптеген көшбасшылардың іздеген адамы болды. Трин Кьем мен Нгуен Хоанг екеуі де билікке таласқанда оның кеңесін сұрады. Біріншісіне (қайта жаңғырған) Ле әулетінің нақты күші болу туралы кеңес берді. Екіншісіне дамылмаған оңтүстікте билік базасын құруды ұсынды. Екеуі де осы кеңеске құлақ асқаннан кейін, Вьетнамның 200 жылға созылған саяси және әскери бөлінісі қалыптасты. Осы дана кеңесінің арқасында Хием болашақты болжай білетін адам ретінде танылды. Оның кейбір болжамдары дельфилік сипатта болды, себебі олар түсініксіз және әртүрлі жолмен түсіндірілуі мүмкін еді. Хием сонымен қатар ақын болды, қазірге дейін сақталған қытай және ном тілдерінде көптеген өлеңдер жазды. Оған "Сấm Trạng Trình" (狀程, Trạng Trình-тің болжамдары) деп аталатын ұзын өлең жатқызылған. (Транг Трин – Хиемнің лақап есімдерінің бірі.) Бұл Вьетнамдағы Нострадамустың төрт тармақты өлеңдерімен теңдес келеді. Ол болашақ оқиғаларды болжайтын, құпиялы және ұсыныстарға толы. Бұл өлеңде "Вьетнам құрылуда" деген сөздер бар.

Жақсылықты үйрету мектебіндегі қазіргі заманғы секта

Жақсылықты үйрету мектебі 1990 жылдары Хэй Фонг қаласының Вын Бао ауданында, ауылдық аймақта пайда болды. "Уазым Тху" деп белгілі болған жергілікті ағаш шебері Хием рухының түнімен келіп, оның құрметіне ғибадатхана салуын бұйырғанын айтты. Тхудың жері болды, онда ол 1996 жылы Minh Đường Trung Tân (Жақсылықты үйрету мектебі) деп аталатын ғибадатхана салып, ашты. 2016 жылға қарай ол 10 000-нан астам келушіні тартты, ал Тху Хиемнен түскен хабарлар негізінде мыңдаған ізбасарлары бар жаңа діни қозғалысты ұйымдастырды. 2016 жылы ғибадатхананың жанында тұратын, рухани күштерге ие әйел Хиемнің табыны бақшасында жерленгенін тапты. Мемлекеттік археологтар осы жайтты маңызды деп санап, зерттеу жүргізді. Зерттеулердің нәтижесі нақты болмады, бірақ осы оқиғадан кейін ғибадатхананың даңқы арта түсті.