Кіріспе

Американдық драматург Эрик Рассел Бентли (14 қыркүйек 1916 – 5 тамыз 2020) – Ұлыбританияда туған американдық театр сыншысы, драматург, әнші, редактор және аудармашы. 1998 жылы ол Америка театрлық атақ-даңқ залына енгізілді. Ол сонымен қатар Нью-Йорк театрлық атақ-даңқ залының мүшесі болды, көп жылғы кабаре өнеркөрсетулері үшін оның еңбектері мойындалды.

Өмірбаян

Бентли Лора Эвелин мен Фред Бентлидің ұлы ретінде Ланкаширдің Болтон қаласында дүниеге келді. Бентли Оксфорд университетінің колледжінде оқыды, оның тәлімгерлері Дж. Р. Р. Толкин және К. С. Льюис болды; ол 1938 жылы ағылшын тілі мамандығы бойынша диплом алды. Содан кейін Йель университетінде білім алды (1939 жылы B. Litt., 1941 жылы PhD), онда ол Джон Аддисон Портер сыйлығын жеңіп алды. Бентли 1942 жылғы жазғы семестрде Блэк Маунтин колледжінде, сондай-ақ 1943 жылдан 1944 жылға дейін тарих және драма пәндерін оқытты. 1953 жылдан бастап ол Колумбия университетінде сабақ берді және «The New Republic» басылымында театр сыншысы болды. Ол өткір сын стилімен танымал болды және оның жұмысына жасаған жағымсыз пікірлері үшін Теннеси Уильямс пен Артур Миллерден сот процесінің болуымен қорқытылды. 1960 жылдан 1961 жылға дейін Бентли Гарвард университетінде Чарльз Элиот Нортон профессоры болды. Бентли Бертольт Брехт туралы білікті сарапшылардың бірі болды, ол жас кезінде Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде онымен танысты және оның көптеген шығармаларын аударды. Ол Брехттің шығармаларының Grove Press басылымын редакциялады және Folkways Records үшін Брехттің әндерінен екі альбом жазды, олардың көпшілігі бұрын ағылшын тілінде жазылмаған еді. 1968 жылы ол Вьетнам соғысына қарсы наразылық білдіру үшін салық төлеуден бас тартуға ант берген Жазушылар мен редакторлардың соғысқа қарсы салық наразылығына қол қойды. Оның «Қызыл, ақ және қара» пьесасы 1971 жылы Колумбия университетінің өнер мектебінің театр бөлімімен бірлесіп La MaMa эксперименталды театр клубында қойылды. 1975 жылдан бастап Андрей Сербан Бентлидің Брехттің «Сетзуанның жақсы әйелі» пьесасының аудармасын La MaMa театрында бірнеше рет сахналады. 1975 жылғы қойылымнан кейін 1976 және 1978 жылдары тағы қойылымдар жасалды. 1976 жылы The Great Jones Repertory Company осы қойылымды Еуропаға гастрольдік сапарға алып шықты. Бентли 1969 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол өзінің гомосексуализмін жария етті. 2006 жылғы 12 қарашада «Нью-Йорк Таймс» газетіне берген сұхбатында ол 53 жасқа келгенге дейін екі рет үйленгенін, содан кейін Колумбия университетіндегі драма әдебиеті профессоры лауазымынан кетіп, жазуға толыққанды берілгенін айтты. Ол өзінің гомосексуализмін театр өнеріне, әсіресе Оскар Уайльдтың өміріне негізделген «Лорд Альфредтің сүйіктісі» пьесасына ықпал еткенін атап өтті. Ол 2006 жылы Американдық театр қанатынан Театр өнеріне өмір бойы үлкен үлес қосқаны үшін Оби сыйлығын және 2007 жылы Роберт Чесли сыйлығын жеңіп алды. Бентли 1948 жылы АҚШ азаматы болды және қайтыс болған кезде көп жылдар бойы Нью-Йорк қаласында тұрды. 2016 жылдың 14 қыркүйегінде ол 100 жасқа толды. Бентли 2020 жылдың 5 тамызында Манхэттендегі үйінде 103 жасында дүние салды.

Таңдалған шығармалар

Ол театр сыншылығына арналған көптеген кітаптар жазды. Сонымен қатар, ол "Құқықтап қарастырудың маңыздылығы" (1964) жинағын, "Құқықтап қарастыру: Төрт айлық журнал" журналынан құрастырылған материалдарды, және "Отыз жылдық сатқындық: 1938–1968 жылдар аралығындағы Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі Палата комитетінің тыңдауларынан үзінділер" (1971) жинақтарын редакциялады. Оның ең көп қойылған пьесасы – "Қазіргі уақыттасыз ба, әлде бұрын болдыңыз ба: Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі комитеттен 1947–1958 жылдар аралығында шоу-бизнес бойынша жүргізілген тергеулер" (1972) пьесасы, ол "Отыз жылдық сатқындық" жинағындағы Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі комитеттің стенограммаларына негізделген.