Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Викингтер тарихы мен мәдениетіне деген құрметті білдіретін қозғалыс
Movement reflecting appreciation for Viking history and culture
Викингтердің қайта жандануы – викингтердің ортағасырлық тарихы мен мәдениетіне жаңа қызығушылық пен құрметті білдіретін қозғалыс болды. Бұл қызығушылық 18-19 ғасырлардың соңында қайта оянды, көбінесе сол Романтикалық дәуірге тән батырлық сипаттамалармен толықтырылды. Қайта жандану бұрын, тарихи жаңалықтармен және ежелгі скандинавия мәдениетіне қатысты алғашқы заманауи жарияланымдармен басталды. Саксо Грамматикустың 13 ғасырдағы «Gesta Danorum» немесе «Даниялықтар жырлары» атты еңбегінің алғашқы басылымы 1514 жылы, кітап басу ісі практикалық бола бастағанда және баспа саудасы жылдам тарала бастағанда жарық көрді. Олаус Магнустың «Historia de gentibus septentrionalibus», яки «Солтүстік халықтарының тарихы» 1555 жылы басылды. 17 ғасырда атақты Эдданың латын тіліне аудармалары, әсіресе Педер Ресеннің 1665 жылғы «Edda Islandorum» еңбегі арқасында жарияланымдар қарқыны артты. Эдда – 13 ғасырда жазылған, бірақ көне ауызша дереккөздерден алынған, 13 ғасырға тән ортағасырлық исланд әдебиетінің екі еңбегі: олар – «Прозалық Эдда» және қазіргі кезде «Ақындық Эдда» деп аталатын түпнұсқа атағы жоқ өлеңдер жинағы. Бұл кітаптар – Исландия мен скандинавия мифологиясындағы ортағасырлық скальдтық поэзия мен әңгіме айту дәстүрінің негізгі көздері. «Викинг» сөзі ортағасырлық термин емес, ол тек 18 ғасырда қазіргі ағылшын тіліне енгізілді. Романтикалық дәуірде викингтердің ерліктері жинақталды және бір категорияға біріктіріліп, кейіннен батырлық оқиға ретінде романтизацияланды. Этимологтар «Викинг» сөзін жиі шабуыл жасап, тонауға кіріскендер туралы жазған авторларға байланыстырады. «Викинг» сөзінің қазіргі мағынасы ежелгі норвеж тіліндегі «víkingr» сөзінен шыққан, ол теңізде саяхаттайтын немесе қарақшыны білдіреді. Осылайша, «Викингтер» тарихының қазіргі түсінігі Романтикалық дәуірдегі адамдардың көзқарастарымен қалыптасады, олар «Викингтер» туралы өз тұрғысынан зерттеді және жазды.
The Viking revival was a movement reflecting new interest in, and appreciation for Viking medieval history and culture. Interest was reawakened in the late 18th and 19th centuries, often with added heroic overtones typical of that Romantic era. The revival began earlier with historical discoveries and early modern publications dealing with Old Norse culture. The first printed edition of the 13th century Gesta Danorum or the Legend of the Danes by Saxo Grammaticus, came out in 1514 just as book printing began become more practical and printing trade was quickly spreading. Olaus Magnus's Historia de gentibus septentrionalibus, or "History of the northern peoples", was printed in 1555. The pace of publication increased during the 17th century with Latin translations of the famous Edda, notably Peder Resen's Edda Islandorum of 1665. The Edda consisted of two 13th century Medieval Icelandic literary works on Norse mythology, written down in the 13th century, but certainly from older oral sources: they are the Prose Edda, and an older collection of poems without an original title now known as the Poetic Edda. The books are the main sources of medieval skaldic tradition of poetry and storytelling in Iceland and Norse mythology. The word Viking is not a medieval term and was introduced into Modern English only during the 18th century. At that point in the Romantic Era, Viking exploits were aggregated and tended to be falsely subsumed under a single category and subsequently romanticized as heroic adventure. Etymologists frequently trace the word "Viking" to writers who are referring to those who set about to raid and pillage. The word Viking in the sense in which it is commonly used is derived from the Old Norse víkingr signifying a sea rover or pirate. Thus, a modern understanding of "Viking" history is shaped by the views of the people of the Romantic era, who studied and wrote about "the Vikings" as seen from their point of view.
Норвегия
Викингтердің өткенін қайта жаңғырту Норвегияда 19 ғасырда, ұлтшылдықтың күшеюімен басталды. 400 жыл бойы Дания патшасымен жеке одақта болғаннан және кейін Швеция патшасымен Швеция-Норвегия одағында болғаннан кейін, норвегиялықтар викинг дәуірінің патшалары мен сағаларына көз жүгірте бастады. 1867 жылы Норвегияның Эстфолд аймағында алғашқы викинг кемесі – «Тюна» кемесі қазылып алынды. Бұл кеме викингтер мен олардың мәдениеті туралы жаңа білімдер берді. Басқа кемелер мен заттарды қазу Норвегияда викингтердің тарихына деген сананы арттырды. Мысалы, табылған жалғыз толық викингтік дулыға – Гегермундбу дулығасы да Норвегияның Бускеруд аймағында табылды.
The rediscovery of the Viking past began in Norway during the 19th century when Norway saw a rise in nationalism. Having been in a personal union with Denmark under the Danish king for 400 years and subsequently in the union between Sweden and Norway under the Swedish king, Norwegians started looking back to their Viking Age kings and sagas. In 1867, the first Viking ship to be unearthed, the Tune ship, was excavated in Østfold, Norway. The ship provided new knowledge about the Vikings and their culture. The excavation of other ships and artifacts led to a higher consciousness about the Viking past in Norway. For example, the only complete Viking helmet, the Gjermundbu helmet, ever to be found was also excavated in Buskerud, Norway.
Дания
Даниялық антиквар Карл Кристиан Рафн викингтер Христофор Колумб пен Джон Кэботтың саяхаттарына бірнеше ғасыр бұрын Солтүстік Американы зерттеген деген теорияны ерте қабылдағанымен белгілі болды. Рафн өзінің көптеген еңбектерін 1837 жылы «Antiquitates Americanæ» атты кітапта жариялады, ол ежелгі скандинавиялық саяхаттар дәуірінің алғашқы ғылыми тұжырымы деп есептеледі.
Danish antiquarian Carl Christian Rafn was noted for his early advocacy of the theory that the Vikings had explored North America centuries before Christopher Columbus's and John Cabot's voyages. Rafn published much of his work in 1837 in the Antiquitates Americanæ, considered the first scholarly exposition of the Old Norse exploration period.
Швеция
Викингтер термині 19 ғасырдың басында Эрик Густаф Гейердің қаламынан оң коннотациямен танымал болды. Оның "Викинг" (Vikingen) поэмасы шведтің "Идуна" журналының алғашқы санында жарияланды. "Викинг" сөзі романтикалық, батырлық, идеалданған скандинавиялық теңіз саяхатшылары мен жауынгерлерін білдіру үшін қолданылды. Тарихи өткенге қатысты Романтизмнің осы жаңа қызығушылығы саяси маңызы бар еді. Гейер мүше болған Геатиш қоғамы осы идеалды кеңінен таратуға ықпал етті. Викингтер туралы қабылдауға зор әсер еткен тағы бір автор – Геатиш қоғамының тағы бір мүшесі Эсаиас Тегнер. Ол Фритиоф Сагасының заманауи нұсқасын жазды, ол Солтүстік елдерде, Англияда, Америка Құштарында және Германияда кеңінен танымал болды.
The term Viking was popularized with positive connotations by Erik Gustaf Geijer at the beginning of the 19th century. His poem The Viking (Vikingen) appeared in the first issue of the Swedish periodical, Iduna. The word Viking was taken to refer to romanticized, heroic, idealized Norse seafarers and warriors. This renewed interest of the Romanticism of a historic past had political implications. The Geatish Society, of which Geijer was a member, popularized this ideal to a great extent. Another author who had great influence on the perception of the Vikings was Esaias Tegnér, another member of the Geatish Society who wrote a modern version of Frithiof's Saga, which became widely popular in the Nordic countries, England, the United States, and Germany.
Германия
Неміс композиторы Ричард Вагнердің музыкалық шығармаларына скандинавия мифологиясының күшті ықпалы тиген делінеді. Оның скандинавиялық ықпалы сол кездегі викинг дәуірінің романтизмін одан әрі күшейтті. Вагнердің "Der Ring des Nibelungen" операсы, көбінесе "Жылқанақ циклі" деп аталатын бұл опера, герман мифологиясының тұлғалары мен элементтеріне, әсіресе кейінгі скандинавия мифологиясынан – Ескі скандинавия поэзиясының "Эддасы" және "Вольсунга сагасы", сондай-ақ "Нибелунглинд" эпостық поэмасына негізделген төрт операдан тұрады.
The German composer Richard Wagner is said to have strong influences of the Nordic mythology in his musical pieces. His Nordic influences further enhanced the Romanticism of the Viking era during that time. Wagner's Der Ring des Nibelungen, commonly referred to as the Ring cycle, is a set of four operas based loosely on figures and elements of Germanic mythology—particularly from the later Norse mythology—notably the Old Norse Poetic Edda and Volsunga Saga, and the epic poem Nibelungenlied.
Америка Құрама Штаттары
Висконсин университеті Мадисон қаласындағы Скандинавия зерттеулері кафедрасын құрған және оның алғашқы жетекшісі болған Расмус Б. Андерсон, сонымен қатар Солтүстік Еуропаның тарихы мен батырлық әңгімелеріне арналған мәтіндердің аудармаларын қайта басып шығаруға бағытталған "The Norrœna Society" баспа компаниясын құрды. Андерсон скандинавиялық тақырыпта бірнеше кітаптың авторы. Ол америкалық қоғамға викингтердің Жаңа дүниеді ашқандығы туралы идеяны жеткізді және Лейф Эриксон күнін ұйымдастырушы болды.
Rasmus B. Anderson, the founding head of the Department of Scandinavian Studies at the University of Wisconsin–Madison, also founded a publication company, The Norrœna Society, which focused on republishing translations of texts devoted to the history and romance of Northern Europe. Anderson was the author of a number of books with Scandinavian themes. He brought to the American popular attention the idea that Viking explorers discovered the New World and was the originator of Leif Erikson Day.