Кіріспе
Мүлікті мұраға беруді жоспарлау процесі – адамның өмір бойындағы мүліктік-заттық мүліктерін басқару және оларды тарататын жағдайларды алдын ала жоспарлау және ұйымдастыру процесі, сондай-ақ болашақта қабілетсіздікке ұшырау немесе қайтыс болуға дайындық. Бұл жоспарлауға мүлікті мұрагерлерге, жақындарына және/немесе қайырымдылық ұйымдарына беру, сондай-ақ сыйлық, мүлік және ұрпақтан ұрпаққа берілетін мүлік салығын азайту мүмкіндігі кіреді. Мүлікті мұраға беруді жоспарлау қабілетсіздікке дайындалуды, мұрагерлік істі басқарудағы белгісіздіктерді азайтуды немесе жоюды, сондай-ақ салықтар мен басқа да шығыстарды азайту арқылы мүліктің құнын арттыруды қамтиды. Мүлікті мұраға беруді жоспарлаудың соңғы мақсаты мүліктің иесінің жеке мақсаттарымен анықталады және оның тілектері мен қажеттіліктеріне сәйкес қарапайым немесе күрделі болуы мүмкін. Кәмелетке толмаған балалар мен қабілеті шектеулі мүрагерлерге қамқорлар тағайындалуы мүмкін.
Estate planning is the process of anticipating and arranging for the management and disposal of a person's estate during the person's life in preparation for a person's future incapacity or death. The planning includes the bequest of assets to heirs, loved ones, and/or charity, and may include minimizing gift, estate, and generation skipping transfer taxes. Estate planning includes planning for incapacity, reducing or eliminating uncertainties over the administration of a probate, and maximizing the value of the estate by reducing taxes and other expenses. The ultimate goal of estate planning can only be determined by the specific goals of the estate owner, and may be as simple or complex as the owner's wishes and needs directs. Guardians are often designated for minor children and beneficiaries with incapacity.
Құралдар
Мұраны жоспарлау өсиет, трасттар, мүрагерлерді тағайындау, тағайындау құқықтары, мүлік меншігі (мысалы, өмір бойына бірлескен меншік, ортақ меншік, толық меншік), сыйлықтар және сенімхаттар (әсіресе, тұрақты қаржылық сенімхат және тұрақты медициналық сенімхат) сияқты мәселелерді қамтуы мүмкін. Күрделірек мұра жоспарлары мұралық салықтарды төлеуді кейінге жылдыруға немесе азайтуға, сондай-ақ бизнес мұрагерлігін қамтамасыз етуге бағытталған шараларды қарастыруы мүмкін.
Өсиеттер
Өсиеттер – мүлікті жоспарлаудың кең таралған құралы, әдетте мүлікті бөлуді жоспарлаудың ең оңай жолы болып табылады. Ол жасалған жергілікті заңнамаға сәйкес жасалып, орындалуы керек. Егер мүліктік іс басқа юрисдикцияда қаралатын болса, өсиеттің сол юрисдикцияның заңдарына сай болуын немесе, егер бұл талаптар сол юрисдикцияда жасалған өсиет үшін жарамсыз болса да, юрисдикцияның басқа штаттың жарамды өсиетінің талаптарын мойындауын қамтамасыз ету маңызды.
Трасттар
Трастты құрған адамның қайтыс болуына немесе әрекетке қабілетсіз болуына байланысты активтерді бөлуді басқару үшін мұралық жоспарлау құралы ретінде қолданылуы мүмкін. Трасттар кәмелетке толмаған балалардың немесе дамуында кемістігі бар балалардың пайдасына қаражат бөлуді қамтамасыз ету үшін де пайдаланылуы мүмкін. Мысалы, ысырапшылдық траст ысырапшыл баланың ақылсыз шығындар жасауына жол бермеу үшін қолданылуы мүмкін, ал ерекше қажеттіліктері бар траст дамуында кемістігі бар балалар мен ересектерге көмектеседі. Трасттар активтерді басқару және оларды иеліктен шығаруды жоғары деңгейде бақылауға мүмкіндік береді. Бұдан әрі, траст шартының белгілі бір түрлері байлықты бірнеше ұрпаққа басқаруға мүмкіндік береді. Әдетте, «династиялық жоспарлау» деп аталатын мұндай траст шарттары, адамның өлімінен кейін бірнеше ұрпаққа байлықты қорғауға мүмкіндік береді.
Алдын ала нұсқаулар
Мұрагерлік жоспарына алдын ала нұсқаулар жасау кіруі мүмкін, бұл құжаттар адамның денсаулық сақтау және жеке күтімге қатысты, егер ол заңды түрде әрекетке қабілетсіз болып қалған жағдайда не істелу керектігін көрсетеді. Мысалы, мұрагерлік жоспарында денсаулық сақтау бойынша сенім білдіруші, тұрақты өкілеттік және өмір бойы жасалған өсиет кіруі мүмкін. Терри Шиаво ісіне байланысты кеңінен таралған сот процестері мен бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғаннан кейін, мұрагерлік жоспарлау бойынша адвокаттар клиенттерге өмір бойы жасалған өсиетті де жасауға кеңес береді, ол алдын ала нұсқаулардың бір түрі болып табылады. Соңғы құрылысқа қатысты нақты шаралар, мысалы, жерлеу немесе кремациялау да мұрагерлік жоспар құжаттарының бір бөлігі болуы мүмкін.
Салық
Кірістер, сыйлықтар, мұра және ұрпақтан ұрпаққа мүліктік салықты жоспарлау мұра жоспарын құру үшін қолданылатын құрылым мен құралдарды таңдауда маңызды рөл атқарады. АҚШ-та, егер мүлік АҚШ азаматы болған жұбайына немесе кез келген құқықты қайырымдылық ұйымға қалдырылса, ол АҚШ Федералдық мұра салығынан босатылады. Мұраның сол бөлігі өмір бойындағы сыйлық, мұра және ұрпақтан ұрпаққа мүліктік салықтан босатылатын сомадан асып кетсе, кез келген басқа мұрагерге, соның ішінде қайтыс болған адамның балаларына қалдырылған активтерге салық салынуы мүмкін. 2023 жылғы дерек бойынша, федералдық босатылатын сома 12 920 000 долларды құрады. Екі жұбай үшін біріктірілген босатылатын сома 25 840 000 долларға жетеді.
Салықтық стратегиялар
АҚШ Федералдық сыйлық, мүлік және ұрпақтан ұрпаққа мүліктік салықтарды азайтудың немесе болдырмаудың бір жолы – мүлікті адамның өмір бойында кезең-кезеңімен сыйлықтарға бөлу. Жеке тұлғалар сыйлық салығын төлемей немесе өмір бойына берілген сомадан пайдаланбай, жылына 17 000 АҚШ долларына дейін (2023 жылы) басқа адамға сыйлық бере алады. Басқа салықтан босатылған мүмкіндіктерге оқу немесе медициналық шығындарды сыйлық салығынан босату кіреді, бірақ төлемдер тікелей білім беру мекемесіне немесе медициналық қызмет көрсетушіге жасалса ғана. Мүлікті өсиеттамасыз қалдырудың басқа салықтық артықшылықтарына білікті немесе білікті емес зейнеткерлік жоспарлар (мысалы, 401(k) жоспарлары және IRA), белгілі бір "сенімгерлік" банктік шоттар, өлім кезінде (немесе TOD) қаржылық шоттар және өмірді сақтандырудан түскен қаражат жатады. Өмірді сақтандырудан түскен қаражат әдетте АҚШ Федералдық табыс салығы бойынша салықтан босатылғандықтан, өмірді сақтандыру қоры мүліктік салықтарды төлеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Алайда, егер марқұмның меншік құқығына қатысты құқықтары болса, мысалы, бенефициарына өзгеріс енгізу мүмкіндігі болса, онда қаражат марқұмның мүлкінің бір бөлігі деп есептеліп, әдетте АҚШ Федералдық мүлік салығына жатады. Осы себепті өмірді сақтандыру полисін иелену үшін көбінесе сенімгерлік құралы қолданылады. Өмірді сақтандыру қаражатына салық салудан аулақ болу үшін сенімгерлік қайтарылмайтын болуы керек, және ол әдетте қайтарылмайтын өмірді сақтандыру трасты (немесе ILIT) деп аталады.
Бенефициарды тағайындау
Заңдық шектеулер қолданылуы мүмкін болса да, мүлікті мұрагерлік рәсімдерсіз, мысалы, өмірлік сенім қорлары, мүліктің бірлескен меншік нысандары (мұнда мүліктің тірі қалғанға өту құқығы қарастырылған), өлімнен кейін төленетін шоттар немесе қаржылық шоттар мен сақтандыру полисіндегі пайда алушыларды белгілеу арқылы беруге болады. Пайда алушыларды белгілеу шарт заңы бойынша тарату болып есептеледі және шарттан тыс мәлімдемелермен немесе шарттармен, мысалы, өсиеттегі тармақтармен өзгертілмейді. АҚШ-та егер пайда алушы көрсетілмесе, шарттағы немесе сақтау шартындағы (жеке зейнетақы шоты үшін) стандартты ереже қолданылады, бұл мүліктің иесінің мұрагерлігіне өтуіне әкеліп соқтырады, нәтижесінде салықтар мен қосымша төлемдер артады. Әдетте, пайда алушылар өмірді сақтандыру полистері, жұмыс берушілердің әлеуметтік жәрдемақылары (зейнетақы жоспарлары мен топтық өмірді сақтандыруды қоса алғанда) және жеке зейнетақы шоттары үшін тағайындалады. Сәйкестік: Өмірді сақтандыру полисі үшін нақты, анықталатын жеке тұлға немесе кәсіпорын пайда алушы ретінде тағайындалуы керек. Кәсіпорындар топтық өмірді сақтандыру полисінің немесе зейнетақы жоспарының пайда алушысы бола алмайды. Қосымша пайда алушы: Егер негізгі пайда алушы шарт иесінен бұрын қайтыс болса, қосымша пайда алушы тағайындалған пайда алушы болады. Егер қосымша пайда алушы көрсетілмесе, шарттағы немесе сақтау шартындағы стандартты ереже қолданылады. Қайтыс болу: Зейнетақы жоспарының активтері үшін, шот иесінің қайтыс болуымен негізгі пайда алушы қалған қаражат уақыт өте келе төленетін болса, өзінің пайда алушыларын таңдауға құқылы. Жеке зейнетақы шотының иесі тағайындаған қосымша пайда алушыны сақтау міндеті жоқ. Көптеген шоттар: Сақтандыру полисінің немесе зейнетақы шотының иесі бірнеше пайда алушыны тағайындай алады. Дегенмен, ERISA бақылауындағы зейнетақы жоспарлары шот иелерінің жұбайларына қорғаныс ұсынады, бұл тірі жұбайдың мұрадан айырылуына жол бермейді.
Медиация
Медиация дауларды сот арқылы толық шешуге балама болып табылады. Медиация кезінде отбасы мүшелері мен мүрагерлер мүлікті беру жоспарларын талқылайды. Аралас отбасылар, әке/шешеден туған бауырластар және көп некелерге байланысты туындауы мүмкін жанжалдарды ескере отырып, медиация арқылы мұражоспар құру адамдарға мәселелерді тікелей шешуге және болашақ отбасылық дау-жанжалдардың ықтималдығын азайтып, қаржылық мақсаттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Канада
Канададағы мұрагерлік заң конституциялық тұрғыдан әр провинцияның қарауына берілген мәселе. Сондықтан, Канадада мұрагерлікке қатысты заңдарды әр провинция жеке-жеке заңнама арқылы реттейді.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та мүліктік жоспарлау процесі заңмен реттеледі. АҚШ-тың мүліктік жоспарлау заңдары шамалы дәрежеде қарттарға қатысты заңмен байланысты, сондай-ақ ол ұзақ мерзімді күтім сияқты қосымша шараларды да қамтиды.