Америкалық ғалымның өмірі мен қызметі

Кіріспе

Америкалық мәдени тарихшы және ғалым. Вьетнам соғысын сынаған ол Революциялық одақтың негізін қалаушы мүшелерінің бірі болды және оның Пало-Альто бөлімін басқарды. Партия ішіндегі даудан кейін ол жаңа ұйым – Venceremos ұйымының жетекшісі атанды. Venceremos көбінесе Чикано және үшінші әлем елдерінің идеологиясын ұстанатын ұйым болды. Франклин 1972 жылы Стэнфорд университетінен осы қызметіне байланысты студенттерді тәртіпсіздікке ұйымдастырды деген айыппен жұмыстан босатылды. Бұл жағдай бүкіл елде академиялық бостандық мәселесіне назар аударды. Франклин 1972 жылдың желтоқсанында Рональд Битиді, федералды іздеп отырған қылмыскерді жасырғаны үшін қамауға алынды. Бити қазан айында түрмеден ауыстырылып бара жатқанда күзетшінің бірі қаза тауып, екіншісі жараланғаннан кейін босатылған еді. 1975 жылы Франклин Рутгерс университетінің Ньюарк қаласындағы ағылшын тілі мен американдық зерттеулер кафедрасының тұрақты профессоры болды. Ол сондай-ақ 1987 жылдан 2015 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін университетте Джон Коттон Дана атындағы профессорлық қызметін атқарды. 2023 жылғы мәлімет бойынша, ол профессор-эмеритус атағын сақтап тұр.

Алғашқы жылдары: жұмыс, білім, неке және отбасы

1934 жылы ақпанда туған Франклин колледжде оқып жүрген кезінде Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында түрлі жұмыстар істеді. 1956 жылы Дьюк университетін бітірген Джейн Морганға үйленді. Олардың үш баласы болды. 1955-1956 жылдары Пенсильвания RR Marine бөлімінде, Нью-Джерси штатының Джерси-Сити қаласында буксир палубасында және матрос болып жұмыс істеді. 1963-1964 жылдары Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы ересектерге арналған білім беру бөлімінде лекция оқыды. Бір кезде Мелвилл қоғамының президенті болды. Оның алғашқы кітабы "Құдайлардың оянуы: Мелвиллдің мифологиясы" Мелвиллдің мифологияны және мезоамерикалықтан санскритке дейінгі зияли ортаны қалай пайдаланғанын зерттейді. Франклин Мелвиллдің "Кепілдік берген адам: Оның маскарады" атты ғылыми басылымын жазды, онда Мелвиллдің прозасына сіңген ескі классикалық және "шетелдік" сілтемелерді іздеді. Франклин отбасымен 1966-1967 жылдары бір жыл Францияда тұрды. Францияның Тур қаласындағы Стэнфорд университетінде алты ай оқытты, содан кейін Парижге көшті. Ол жерде әйелі Джейнмен бірге марксистік теорияны зерттеді, Париждің еркін университетін ұйымдастыруға көмектесті және Вьетнам соғысына қарсы болған, көбінесе жас жігіттерден құралған, әскерден дезертир болғандардың еуропалық желісін құруға қатысты. 1960 жылдардың соңында АҚШ-қа оралғаннан кейін Вьетнам соғысына қарсы күрестің белгілі бір белсендісіне айналды.

Маоизм, Революциялық одақ және Венсеремос

1968 жылы Франклин Революциялық одақтың жиырма төрт құрылтайшысының бірі болды. Франклин РУ-дан кеткеннен кейін, ұйым Революциялық коммунистік партияға айналды. Ұйымға ФБР кірді, ол топтың басшылығына мүшелерінің "бір-біріне күдіктілігін" арттыру үшін хабаршыларды орналастырды. Бұл кезең туралы егжей-тегжейлі ақпаратты және ФБР-дің Франклинді "нейтралдауға" (олардың сөзі) тырысуын ол кейіннен Ақпараттық еркіндік туралы заң (FOIA) бойынша жинаған мыңдаған беттерден табуға болады. Ол бұл материалды Берклидегі Калифорния университетінің Банкрофт кітапханасына сыйға тартты. Көп ұзамай Франклиннің ізбасарлары мен Роберт Авакянның ізбасарлары арасында революциялық стратегияға қатысты ілімдер арасындағы айырмашылықтар пайда болды. Бірнеше ай ішінде Франклин RU мүшелерінің жартысына жуығымен бірге Пало-Альтодағы Venceremos деп аталатын Чиканолық солшыл топқа қосылды. Стэнфорд Daily студенттік басылымының хабарламасында Франклин наразылық білдірушілерді "полицияның күш-жігеріне қарсы тұруға" шақырды, бұл "төңкеріс тудыру" салдарына әкелді. Оның сөйлегенінен кейін студенттер Стэнфордтың компьютерлік орталығын басып алды, және 100-ден астам тәртіпсіздік полициясы шақырылды. Әртүрлі академиялық кафедралардан профессорлар таңдалған лауазымдық тексеру комитеті құрылды. Оқу залы импровизациялық сот залына айналдырылды. Стэнфорд университеттің ісін қорғау үшін жетекші адвокат Пол Валентайнмен бірге Лос-Анджелестің ірі заң фирмасын жалдады, ал Франклин жұмыссыз болғандықтан қаржысы жетпегендіктен, заң студентінің кеңесімен өзін өзі қорғауға мәжбүр болды. Дәлелдер тыңдалды, куәгерлер тексерілді, қорытындылар айтылды, және комиссия өз шешімін қабылдау үшін кетті. Франклин "студенттік наразылықты қоздыру" үш айыбы бойынша кінәлі деп танылды. Осыған сәйкес Стэнфорд 1972 жылы Франклинді жұмыстан шығарды. Ол Стэнфордтан жұмыстан шығарылған жалғыз профессор болды. Бір кезеңде ол Venceremos-пен белсенді қызметін жалғастырды, ал 1972 жылдың желтоқсанында федералды іздеуде жүрген Рональд Битиді баспанаға алғаны үшін тұтқындалды. Басқа Venceremos мүшелері Битиді сотқа жеткізілу кезінде босатуға тырысты, сол процесте бір түрме күзетшісі қаза тауып, екіншісі жараланды.

In 1968, Franklin was one of twenty four founders of the Revolutionary Union. After Franklin left the RU, the organization became the Revolutionary Communist Party. The organization was infiltrated by the FBI, which planted informers within the leadership of the group to heighten members' "suspicions of each other". Detailed information about this period and the FBI's attempts to "neutralize" (their word) Franklin can be found in the thousands of pages which he later collected under the Freedom of Information Act (FOIA). He donated this material to the Bancroft Library of the University of California in Berkeley. Doctrinal differences soon emerged between followers of Franklin and followers of Robert Avakian over revolutionary strategy. In a matter of months Franklin, along with roughly half of RU's members, left to join a Chicano based leftist group in Palo Alto called Venceremos.</blockquote>

A report in the Stanford Daily student publication suggested that Franklin urged protestors to "resist police efforts" with the effect of "inciting a riot". After his speech, students occupied the Stanford computer center, and more than 100 riot police were summoned. A tenure review committee was chosen, with professors from assorted academic departments. A lecture hall was converted into a makeshift courtroom. Stanford hired a major Los Angeles law firm, with lead attorney Paul Valentine, to argue the university's case, while Franklin, lacking funds as he was unemployed, had to defend himself with advice from a law student. Evidence was heard, witnesses were cross examined, summations were given, and the panel left to consider its verdict. Franklin was found guilty of three charges of "inciting student disruptions". Accordingly, Stanford fired Franklin in 1972. He was the only tenured professor to be fired from Stanford. For a period, he continued to be active with Venceremos, and in December 1972 was arrested on charges of harboring Ronald Beaty, a federal fugitive. Other Venceremos members had attempted to free Beaty during a transfer to court and killed one prison guard and wounded another in the process.

Рутгерс жылдары

1975 жылы Франклин Ратгерс университетінің (Ньюарк) толық профессор қызметіне қабылданды. 1987 жылы ол Джон Коттон Дана атындағы ағылшын және американдық зерттеулер профессоры болып тағайындалды және 2015 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Франклиннің академиялық карьерасының зерттеу салалары алуан түрлі, олар негізінен американдық мәдени тарих тақырыбына байланысты. 2014 жылы ол Ратгерс университетінің профессорларының бұрынғы АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райсты бітіру салтанатының спикері етіп тағайындалуына қарсылық көрсетуде маңызды рөл атқарды:

Бұл – шындық туралы көзқарасының көп бөлігін кино, теледидар және компьютер экранындағы бейнелерден алатын мәдениет. | Х. Брюс Франклин, 2007

2014 жылы Темпл университетінің ғалымы Кэролин Карчер Франклиннің жетістіктерін бағалап, оның "әдебиетте тарихымызды оқуға және болашағымызды өзгертуге көмектесетін түсініктерді алуға бізді үйретуде ерекше қабілеті бар" деді.

Ғылыми фантастика

Франклин өмір бойы ғылыми фантастикаға құмар болған және Star Trek және Star Wars тақырыптары бойынша қонақ куратор болып жұмыс істеген. Оның "Соғыс жұлдыздары" атты кітабына солшыл философ және тіл білімі маманы Ноам Чомский сілтеме жасап, бұл кітапта танымал әдебиетте жиі кездесетін "қорқынышты, күшті жаудан құтылуға айналатын жағдай" тақырыбына назар аударған. Франклиннің зерттеулері Американың супер қаруларға деген талпынысын қарастырды. 1996 жылы "Тәуелсіздік күні" фильмі шыққанда Франклин: "Америкалық мәдениеттің тарихи тәжірибесінде шетелдік басып келген жаулар, жоғары технологиямен қаруланып, бұл жердегі мәдениетті жойған жағдай маңызды орын алады" деді. Оның "Future Perfect: American Science Fiction of the Nineteenth Century" (1966) атты кітабында Вашингтон Ирвинг, Эдгар Аллан По, Натаниел Хоторн және Герман Мелвилл сияқты американдық авторлар осы жанрдың алғашқы өкілдері ретінде танылды, олар ғылыми фантастика жазған, бұл туралы көпшілікке бұрын белгілі болмаған. Бұл жұмысы 1983 жылы өмірлік жетістіктері үшін "Пилигрим" сыйлығын алуына себеп болды. 1988 жылы жарық көрген "Соғыс жұлдыздары: Супер қару және американдық қиял" кітабы (Choice журналының 1989 жылғы үздік академиялық кітабы деп танылды) Франклиннің ғылыми фантастикаға деген қызығушылығын супер қаруларға деген американдық құштарлықты зерттеуге бағыттады. Кітапта, ирониялық түрде, Роберт Фултонның 18 ғасырдағы "Наутилус" су асты кемесінен бастап, 20 ғасырдың соңындағы қырып-жоятын қару-жараққа дейін, соғысты аяқтау мақсатымен жасалған супер қарулар, шын мәнінде, адамзатты жоюға қабілетті екені көрсетілген. 2008 жылғы толықтырылған басылымда осы мәдени тарихтың 21 ғасырдағы соғыс ахуалына қалай әкелгені талданды. "Соғыс жұлдыздары" кітабы Франклиннің бұрынғы тәжірибесімен байланысты, ол Стратегиялық әуе күштерінде навигатор және барлау офицері болып қызмет еткен. 1990 жылы ол Халықаралық фантастикалық өнер қауымдастығының Ең көрнекті ғалымы атанды. 1991 жылы Смитсондар институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында "Жұлдызды жол және 60-шы жылдар" көрмесінің қонақ кураторы болды, бұл көрме кейін Хейден планетарийіне көшірілді.

Franklin has a lifelong passion for science fiction and has been a guest curator on topics about Star Trek and Star Wars. His book War Stars was cited by leftist philosopher and linguist Noam Chomsky, who bemoaned the prevalence of a recurring theme in popular literature that "we're about to face destruction from some terrible, awesome enemy." Franklin's research explored America's fascination with superweapons. When the movie Independence Day appeared in 1996, Franklin said "Fundamental to the historical experience of [American] culture are alien invaders who came armed with a superior technology and wiped out the culture that was here." His book Future Perfect: American Science Fiction of the Nineteenth Century (1966) identified American authors including Washington Irving, Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne and Herman Melville as pioneers of this genre who wrote science fiction, contrary to popular understanding. and contributed to Franklin receiving the Pilgrim Award for lifetime scholarship in 1983. In his 1988 War Stars: The Superweapon and the American Imagination selected by Choice as the Outstanding Academic Book of 1989, Franklin turned his interest in science fiction to an examination of the American fascination with superweapons. His book presents a view that, ironically, from Robert Fulton's submarine Nautilus in the 18th century to the death dealing weaponry of the late 20th century, superweapons ostensibly designed to end war have proved capable of exterminating the human species. The expanded 2008 edition explores how this cultural history led to the seemingly permanent state of warfare of the 21st century. War Stars is informed by Franklin's own earlier experience as a navigator and intelligence officer in the Strategic Air Command. In 1990 he was named the Distinguished Scholar for the International Association for the Fantastic in the Arts. In 1991, he was Guest Curator for the Star Trek and the Sixties exhibit at the National Air and Space Museum of the Smithsonian Institution; this show subsequently traveled to the Hayden Planetarium.

Вьетнам және оның салдары

Франклиннің жиі қайта оралатын тақырыбы – Вьетнам соғысының тарихы және 1966 жылдан бері американдық әдебиет пен мәдениеттегі оның орны. Оның «М.И.А., немесе Америкада миф жасау» және «Вьетнам және Америка: Құжатталған тарих» (оның бірлескен редакторы болған) кітаптары Вьетнам соғысы бойынша курстарда пайдаланылды. Оның «Вьетнам және басқа американдық қиялдар» (2000) кітабы бұрынғы жұмыстарын жинақтап, 21-ғасыр американдық мәдениетіне шолу жасады. Франклиннің Вьетнам туралы жазған тақырыптарының бірі – соғыстан кейін Вьетнамда американдық тұтқындардың бар екендігі туралы аңыз 1980 жылдан кейін Рейган әкімшілігінің ишаратымен жасалған, ал аңыздың психологиялық негіздері 1973 жылға дейін Никсонның соғысты ақтау әрекеттерінен туындаған, себебі тұтқындарды үйге қайтару үшін соғысты жалғастыру қажет болды. 1980 және 1990 жылдары көптеген американдықтар дұрыс емес түрде «Индокитайда әлі де тұтқынға алынған әскери тұтқындар көп» және «Америка үкіметі олардың бар екендігі туралы халыққа жалған айтады» деп ойлады. Оның әйелі Джейн Франклин, Марвин Геттлмен және Мэрилин Янгпен бірлесіп жазған «Вьетнам және Америка: Құжатталған тарих» кітабын «Нью-Йорк Таймс» газеті «маңызды мәтіндер мен құжаттардың құнды антологиясы» деп сипаттап, «ащы қақтығысты қысқаша баяндады». «The Nation» журналының бір рецензенты Франклиннің М.И.А. мәселесі туралы жазуын «тамаша еңбек» деп бағалады. Франклин студенттерінің Вьетнамдағы американдық қатысу туралы дұрыс емес пікірлері болғанын сезді, мысалы, АҚШ соғысты «жетілдірмей тырысқандықтан» жеңілген; Франклин студенттерінің бомбалық шабуылдың салдарына жеткілікті мән бермейтінін байқады. Оның кітабында «жоғалған» деп есептелген американдық сарбаздардың «өлгені белгілі» болғанымен, «бюрократиялық себептермен тірі қалғаны» туралы айтылды. Ол соғыстан кейінгі тұтқындар туралы сенімді «жасалма мәселе» деп сипаттап, президенттікке үміткер Мишель Бахманның бұл мәселені көтеруін «таза мүмкіндік іздеу» деп сынады. Франклин «Қорышта жоғалғандар» аңызын жоққа шығаруға үлкен үлес қосты. «New York Times» газетінің рецензенты Тодд Гитлин Франклиннің «М.И.А.» кітабын «керемет зерттелген» деп атады. 2018 жылы 85 жасында Франклин «Жедел курс: Жақсы соғыстан мәңгілік соғысқа» атты кітабын жариялады, ол 1930 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейінгі Америка тарихын естеліктер түрінде баяндайды. Кітапта Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өскен баланың санасынан бастап, Нью-Йорк портындағы қатыгез бандиттік соғыстар кезінде сүйрегіш қайықтағы жұмысы, Стратегиялық әуе күштеріндегі навигатор және барлау офицері ретіндегі тәжірибесі және содан кейінгі бейбітшілік пен әділдік үшін күресінен айтылады.

A recurring subject area for Franklin is the history of the Vietnam War and its role in American literature and culture since 1966. His books M. I. A., or Mythmaking in America and Vietnam and America: A Documented History (which he co edited) have been used in courses on the Vietnam War. His Vietnam and Other American Fantasies (2000) synthesized his previous work and extended it into an overview of 21st century American culture. One of Franklin's themes in writing about Vietnam is that the supposed existence of surviving American prisoners of war in Vietnam after the war was a myth created after 1980 with the tacit approval of the Reagan administration, and that the psychological foundations of the myth arguably originated from justifications for the war offered by the Nixon before 1973, in that the war had to continue in order to bring the prisoners of war home. In the 1980s and 1990s, many Americans believed, incorrectly, that there were many "prisoners of war are still being held in Indochina" and that the American government was lying to the public about their existence. His book Vietnam and America: A Documented History, which he co edited with his wife Jane Franklin and Marvin Gettleman and Marilyn Young, was described by The New York Times as a "valuable anthology of crucial texts and records" which "tersely replays the bitter conflict." A reviewer in The Nation described Franklin's writing about the M. I. A. issue as using "elegant economy". Franklin believed that his students had incorrect ideas about the American involvement in Vietnam, such as that the United States lost the war because it "didn't try hard enough"; Franklin felt that his students were unaware of the extent of bomb damage. His book chronicled how the supposed "missing" American soldiers were "known to be dead" but were "kept alive for bureaucratic reasons that backfired." He described the post war belief in still held prisoners of war as a "manufactured issue" and criticized presidential contender Michele Bachmann for bringing up the issue as "pure opportunism." Franklin was pivotal in helping to debunk the "Missing in Action" myths. New York Times reviewer Todd Gitlin described Franklin's M. I. A. as "meticulously researched." In 2018, at the age of 85, Franklin published Crash Course: From the Good War to the Forever War, a history of America from the 1930s to the present, in the form of a memoir. The book takes us from the consciousness of a kid growing up during World War II, through his work as a tugboat mate on the New York waterfront during the murderous gang wars, his experience at a Strategic Air Command navigator and intelligence officer, and his subsequent decades of activism for peace and justice.

Экология

Франклиннің Атлантика және Мексика шығанағы жағалауларындағы азық тізбегінде маңызды рөл атқаратын менхаден балығы туралы зерттеулері, оларды қорғауға бағытталған үлкен қозғалыстың бастауы болды. Ол, адамдар жейтін көптеген балық түрлерінің өмір сүруі менхаденді жеуге байланысты екенін, демек олардың азық тізбегіндегі рөлінің өте маңызды екенін көрсетті. Франклиннің талдауы – 17-шы ғасырдан 21-шы ғасырға дейінгі Американың экологиялық, экономикалық, әлеуметтік, саяси және мәдени тарихындағы пәнаралық зерттеу болды. Бұл Конгресске екі табиғатты қорғау туралы заң жобасын енгізуге әкелді. «Вашингтон пост» газетінде оның кітабы «маңызды мәселелерді толыққанды қарастырады», ал оның тілі «гиперболаға көп сүйенбейтін, көбінесе мұқият құжаттамаға негізделген шұғыл сезіммен сіңген көркем проза» деп сипатталды. Оның еңбегі Нью-Йорк штатының «Сэмнің ұлы» заңын жойған Жоғарғы сот шешімінде сілтеме жасалды. Ол адам құқықтарының бұзылуы тұрғысынан американдық жазалау жүйесін ашық сынады. Оның «20-шы ғасырдағы Америка түрме жазбалары» антологиясы, «қылмыскерлерге айналған әңгімешілер» туралы жанрдағы ең жақсы антология деп танылды. Типикалық американдық түрме адамды кемсіту, қатыгездікке салу және жазалау үшін жобаланып, басқарылады, ашық түрдегі азаптау – қалыпты жағдай. Сағаттаған немесе күндер бойы өз нәжісінде жатуға мәжбүр етілген, тізгіленген тұтқындарды ұзақ уақыт бойы ыстыққа немесе қайнап тұрған суға салу, тәртіпсіздікке қарсы таяқшалар, шамдар, фонарьлар және сыпырғыштармен зорлау, терезесіз камераларда айлар, жылдар, тіпті ондаған жылдар бойы жалғыздықта ұстау, күзетшілердің немесе күзетшілердің нұсқауымен күзетшілердің зорлауы және кісі өлтіруі – американдық түрме жүйесінде күнделікті оқиғалар. Сексуалдық қорлау – қалыпты жағдай, ал зорлау – эндемикалық құбылыс. Түрмелерге жұмсалатын үлкен қаржы білім беруден және Американың құлдырап бара жатқан инфрақұрылымын қайта жаңартудан қаражатты алып жатыр. H. Брюс Франклин, 2015 жыл.