Кіріспе

1976 жылы түсірілген британдық соғыс фильмі, Джек Голдтың туындысы

"Эсс Хай" – 1976 жылы түсірілген соғыс фильмі, басты рөлдерде Малкольм Макдауэлл, Питер Ферт, Кристофер Пламмер және Саймон Уорд. Англо-француздық туынды Р.С. Шерифтің 1928 жылғы "Жолымыздың соңы" пьесасы мен Сесил Льюистің "Сагиттариус жоғарылайды" естеліктері негізінде жасалған. Режиссері – Джек Голд. Сценарий авторы – Хауард Баркер. "Эсс Хай" "Жолымыздың соңындағы" окоп соғысын 1917 жылы Корольдік әуе корпусының (RFC) Батыс майданындағы әуе шайқастарына айналдырады. Фильмдегі оқиға бір апта ішінде өтеді, онда жоғары өлім-жұлым тірі қалған ұшқыштарға зор күш салады. Көптеген кейіпкерлер мен сюжеттік желілер "Жолымыздың соңы" пьесасымен байланысты: соңында қаза тапқан идеалистік жас офицер, оның әпкесі – оның қатал, бірақ ішімші командирінің сүйіктісі, мейірімді орта жастағы екінші командир (жас офицерлер оны "аға" деп атайды), ол жоғары басшылықтың тапсырмасымен қауіпті барлау миссиясында қаза табады, сондай-ақ невральгиясы бар офицердің әрекеті қорқыныш деп қабылданады.

Сюжет

1916 жылдың қазан айында, аса көрнекті ұшқыш Джон Грешем Стивен Крофтты қоса Итон колледжінің жоғары сыныптарына сөз сөйлейді. Грешем Итон колледжінде оның үй жетекшісі болған және оның үлкен әпкесінің жігіті. Крофт үшін ол – үлгі алуға лайық батыр. Бір жыл өткен соң, 2-ші лейтенант Крофт, көптеген қиындықтар мен амал-тәсілдерді қолданғаннан кейін, Грешемнің командирлік қызмет атқаратын Солтүстік Франциядағы базаға қосымша күш ретінде келеді. Жас жігіттің өзінің құдай санаған батырымен бірге ұшуға деген құлшынысын көріп, капитан "аға" Синклер Крофтқа Грешемнің «өзгергенін» байқауы мүмкін екенін айтады. Грешем жас жігіттің өзін батыр деп құрметтеуіне қарсы, себебі ол ұшқыш ретінде қалу үшін алкогольге тәуелді, және Крофт бұл туралы үйдегі үлкен әпкесіне хабарлауы мүмкін. Біртіндеп сынақтардан өте отырып, Грешем Крофтты ұшқыштар әлеміне енгізеді, жас ұшқыштың артынан келе жатқан неміс ұшағын атып түсіреді. Крофт осы батырлыққа қатысты құрметін әпкесіне жазған хатында білдіргенде, Грешем оны «тексеру үшін» жолдан тартады. Бірақ хатты ашуға батылы келмей, Синклер оны оқып береді. Синклер фотосурет түсіру миссиясы кезінде қаза тапқаннан кейін, Грешем оның Амиендегі жас француз қызымен (жезөкшемен) танысуын ұйымдастырады. Бірақ Крофт келесі күні жасырын түрде қалаға келгенде, ол француз полковнигімен әңгімелесіп, оны елемейді. Апта соңында Крофт алғашқы ұшағын атып түсіреді. Содан кейін ол неміс ұшағымен ауада соқтығысып, кенеттен қаза табады. Базаға оралған Грешем Крофттың үлкен әпкесіне оның өлімі туралы хат жазуға тырысады. Келесі үміткер жас ұшқыштар тобы оның кабинетіне тексеруге келгенде, ол кеңсе терезесінен жараланбаған, күлімдеген Крофттың бейнесін көреді. Бейне жоғалып кеткеннен кейін, Грешем Беннеттке терезенің ластығын байқап, жаңа ұшқыштарға жабдықтарын алуға бұйрық береді.

Актерлік құрам

(«Жол аяғындағы» сәйкес кейіпкердің аты жақшада)

Даму

Фильм идеясы екінші дүниежүзілік соғыста RAF-те қызмет еткен продюсер Бенни Физден туды, ол «Journey’s End» фильмін қайта түсіру туралы ұсынысын британдық режиссер Джек Голдқа жасады. Голд бастапқыда бұл авиациялық фильм болатындығына күмәнданғанмен, Говард Баркер сценарийді өңдегеннен кейін келісім берді. Голд фильмге қызығу себебін былай түсіндірді: "Бұл – тазалық, ең жастық, өлімін білетін осы ұшқыштардың бұзылған өмірі. Біз ғана емес, ерлік пен батылдықты, сонымен қатар қорқынышты да көрсетуге мүмкіндік алдық". "Менің қызығушылығым – адамдар арақатынастары", – деді Голд. "Aces High" әуе шайқасы көріністеріне ие, бірақ олар бекерден қосылған жоқ. Онда әндер де бар, бірақ олар тек қосымша музыка емес. Олар кейіпкерлер туралы бірдеңе айтады.

Түсірілім

Суреттер түсіру кестесі жеті аптаға созылды, ал бір апта репетицияға жұмсалды. Фильмді жасаушылар шынайылыққа ерекше мән берді, фильмде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне тән жабдықтар, әуежайлар, казармалар және автокөліктер пайдаланылды. Суретте көрсетілген эскадрилья (76-шы эскадрилья деп аталады) 1917 жылдың ортасында одақтастардың әуедегі басымдығын қайта қалпына келтірген S.E.5 ұшақтарымен ұшқан 56-шы эскадрильяның негізінде жасалған. Кейбір сахналар нақты RFC оқиғаларына негізделген, мысалы, ұшқыштар өлімге секіру немесе ұшақта тірідей жанудың (оларға парашюттар берілмегендіктен) арасында таңдау жасауға мәжбүр болды. Жасөспірімдердің асханасындағы әндері мен жас ұшқыштардың "элиттік мектеп" тәсілдері сол кездегі өлімге бейімдік көзқарасты көрсетеді, онда жаңа ұшқыштың өмір сүру мерзімі апталармен өлшенуі мүмкін еді.

Аэрофоны

Фильм "Көк Макс" (1966) және "Фон Рихтхофен мен Браун" (1971) фильмдерінен кейбір әуе түсірілімдерін қайта пайдаланғанмен, продюсерлер өздерінің ұшу сахналарын түсірді. Барлық британдық S.E.5 ұшақтары – 1930 жылдары алғаш ұшқан бельгиялық екі орындық оқу ұшағы Stampe SV.4-тің көп өзгертілген нұсқалары еді. Синклердің ұшағы – сол дәуірге тән Avro 504 болды. Неміс ұшақтарының барлығы бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жасалған ұшақтардың өңделген түрлері еді, тек Fokker E III Eindecker-дің көшірмесі болмады. Көшірмесі зақымдалмай жерге түсірілгенде және оның ұшқышына британдық әріптестері шошқа пісіріп той жасаған көрініс бар. Түсірілімде Малкольм Макдауэлл (Грешем) Bristol M.1C ұшағымен суретке түскен кадрлар бар, бірақ бұл ұшақ аяқталған фильмде пайда болмайды. Режиссер Джек Голд кейінірек: "Осы ұшақтарды алу өте қиын болды. Кейде модельдерді немесе архивтік кадрларды қолдандық. Ауадағы экшн-сахналарды түсіру өте қиын болды, сонымен қатар олар сюжетпен тығыз байланысты болды. Дерек Крэкнелл мен арнайы эффекттер жөніндегі маманның үлкен көмегі болды" деп еске алды.

Қабылдау

Кинотарихшы Майкл Пэрис "Асс-Хай" фильмін соғыстың қадір-қасиетін жоя беруге тырысқан кезеңдік фильмдердің бірі деп қарастырды. Киноархивші және тарихшы Стивен Пендо Герри Фишердің сапалы әуе түсірілімдерін фильмнің күшті тұсы деп санайды, ал фильмді әдеттегі деңгейдегі туынды ретінде бағалады.

Мұра

Iron Maiden тобының "Aces High" әні фильмнен шабыттанып, оның аты соған қойылған. Бірақ ән Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болса, фильм Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде орын алады. Iron Maiden жиі әндеріне соғыс фильмдерінің аттарын қояды. Blackadder Goes Forth телесериалының "Жеке ұшақ" атты эпизодындағы әуе шайқасы сахналарында "Aces High" фильмінен түсірілген кадрлар қайта қолданылған.