Тым тым көпір (Tym tym köpir)

Кіріспе

1977 жылы Ричард Аттенбороудың түсірген фильмі

"А Bridge Too Far" – Ричард Аттенбороудың 1977 жылы түсірген эпикалық соғыс фильмі. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Нидерландыдағы сәтсіз аяқталған "Market Garden" операциясын көрсетеді. Тарихшы Корнелиус Райанның осы аттас кітабының негізінде түсірілген бұл фильмді Ричард Аттенборо режиссерлік етіп, сценарийін Уильям Голдман жазды. Фильмде Дирк Богард, Джеймс Кан, Майкл Кейн, Шон Коннери, Эдвард Фокс, Эллиотт Гулд, Джин Хакман, Энтони Хопкинс, Харди Крюгер, Лоуренс Оливье, Райан О’Нил, Роберт Редфорд, Максимилиан Шелл және Лив Уллман сияқты актерлер ойнаған. Ричард пен Джозеф Е. Левиннің тәуелсіз өндірісімен жасалған бұл фильм, Райанның кітабы негізінде экранға түсірілген екінші фильм болды ("The Longest Day", 1962). Бұл "Market Garden" операциясының сәтсіз аяқталған оқиғаларын бейнелейтін екінші фильм, алғашқысы – "Theirs Is the Glory" (1946). Ұлыбритания мен АҚШ-тың бірлескен өндірісінде түсірілген фильм, тарихи оқиғалар орын алған Нидерландының нақты жерлерінде түсірілді. "A Bridge Too Far" фильмнің сын пиғылдары жылы болмаса да, бірнеше марапатқа ие болды. 31-ші BAFTA сыйлығында сегіз номинациядан төртеуін жеңіп алды, оның ішінде Эдвард Фоксқа "Ең үздік қосалқы актер" және Джон Аддисонға "Ең үздік музыка" сыйлықтары берілді (Аддисон өзі "Market Garden" операциясы кезінде Ұлыбританияның XXX корпусында қызмет еткен). Ричард Аттенборо "Ең үздік режиссер" номинациясына, ал фильм "Ең үздік фильм" номинациясына ұсынылды. Бұл фильм 1977 жылғы ең танымал фильмдердің алтыншысы болды.

Сюжет

"Маркет-Гарден" операциясы 35 000 сарбазды Англиядағы әуе базаларынан 483 км қашықтыққа ұшырып, Нидерландыдағы жау тылына түсіруді көздейді. АҚШ әуе десант дивизияларының екі бөлімі Нимгегенге дейінгі жол мен көпірлерді бақылауға жауапты. Британдық дивизия, генерал-майор Рой Уркхарт басшылығында, Арнемге жақын жерге қонады және ондағы көпірдің екі жағын ұстап тұрады, генерал Станислав Сосабовский басқаратын поляк десантшыларының бригадасымен қолдау көрсетіледі. XXX бронеттанқ корпусы американдық десантшылар басып алған көпірлер арқылы жылжуды жалғастырып, екі күннен кейін Арнемге жетеді. Генерал Уркхарт офицерлеріне баяндама жасағанда, олардың кейбіреулері мақсатына осылай алыс жерге қонуға тырысқанына таңғалады, себебі қону алабынан көпірге дейінгі қашықтық олардың портативті радиоларын қолданусыз қалдырады. Арнемде неміс танктерінің болуын көрсететін суреттерге қарамастан, генерал Браунинг оларды елемеді және голландтық астыртын қарсылық қозғалысынан келген хабарларды да қабылдамайды, операцияның сәтті аяқталуына сенімді. Арнем көпірі – басты мақсат, себебі ол Нидерландыдағы неміс күштері үшін соңғы қашу жолы және одақтастар үшін Германияға тікелей бағыт. Алайда, оған апаратын жол бір ғана бағыттан тұрады, ол маңызды көпірлерді байланыстырады және көліктер өту үшін жол жиегіне жақын жүруге мәжбүр. Жолдың биіктігі де жоғары болғандықтан, оның бойындағы әрбір қозғалыс көзге түседі. Әуе десанттары жауды күтпеген жерден шалып, аз қарсылыққа тап болғанмен, немістер Сон көпірін олар бақылауға алмай тұрып-ақ қиратады. Сонымен қатар, Уркхарттың дивизиясында қиындықтар туындайды, себебі көптеген джиптер келмейді немесе шабуылда жойылса, радио жабдықтары да жұмыс істемейді. Темірқасып корпусының жылжуы неміс қарсылығы, жолдың тарлығы және Сондағы қираған Бейли көпірінің орнына жаңасын салу қажеттілігінен тежеледі. Олар Нимгегенде тоқтатылады, онда 82-ші әуе десант дивизиясының сарбаздары Нимгеген көпірін басып алу үшін қауіпті күндізгі өткелден өтеді, ал Темірқасып корпусы қаланы бақылауға алу үшін жаяу әскер күтіп тұрады. Немістер Арнемдегі көпірдің маңындағы британдық десантшыларды қоршап алады, ал Сосабовскийдің әскері Англияда кешігіп келгендіктен, британдықтарға көмектесуге үлгермейді. Көп күндік қақтығыстардан кейін, SS әскері мен танктерге қарсы тұруға жеткілікті күші болмаған сарбаздар тұтқынға түседі немесе Остербекке шегінуге мәжбүр болады. Уркхарт шегінуге бұйрық алады, ал басқа одақтас командирлері қажетті қолдауды көрсетпегендері үшін қиындықтарды кінәлайды. Уркхарт бастапқы 10 000 сарбазының шамамен бестен бірін алып қашып кетеді, ал жарақат алғандар кері шегінуді қамтамасыз ету үшін қалады. Британдық штаб-пәтеріне келгеннен кейін Уркхарт Браунингтен операцияға қатысты жеке пікірлерін сұрайды, ал ол бұрынғы оптимизмінен бас тартады. Остербекке оралған Кейт тер Хорст, британдықтар уақытша ауруханаға айналдырған үйінің қираған қалдықтарын тастап кетеді. Алдыңғы ауласынан өтіп бара жатқан ол, балаларымен бірге қарт дәрігермен бірге бірнеше мүліктерін арбаға тиеп кетеді, ал жараланған британдық сарбаздар тұтқынға алуды күтіп "Менің қасымда қал" әнін шырқайды.

Operation Market Garden envisages 35,000 men being flown 300 mile (483 km) from air bases in England and dropped behind enemy lines in the Netherlands. Two divisions of US paratroopers are responsible for securing the road and bridges as far as Nijmegen. A British division, under Major General Roy Urquhart, is to land near Arnhem and hold both sides of the bridge there, backed by a brigade of Polish paratroopers under General Stanisław Sosabowski. XXX Armoured Corps are to push up the road over the bridges captured by the American paratroopers and reach Arnhem two days after the drop. As General Urquhart briefs his officers, some of them are surprised they are going to attempt a landing so far from their objective since the distance from their landing zone to the bridge will render their portable radios useless. Although the consensus is that resistance will consist entirely of inexperienced old men and Hitler Youth, reconnaissance photos show the presence of German tanks at Arnhem. General Browning nevertheless dismisses the photos and also ignores reports from the Dutch underground, believing the operation will be successful regardless. The Arnhem bridge is the prime target, since it serves as the last means of escape for the German forces in the Netherlands and a direct route to Germany for the Allies. However the road to it is only a single lane linking the various key bridges and vehicles have to squeeze onto the verge to pass. The road is also elevated, causing anything moving along it to stand out. Though the airborne drops catch the enemy by surprise and encounter little resistance, the Son bridge is demolished by the Germans just before it can be secured. Furthermore, troubles beset Urquhart's division, since many of the jeeps either do not arrive or are destroyed in an ambush, in addition to their nonfunctional radio sets. Meanwhile, XXX Corps' progress is slowed by German resistance, the narrowness of the road and the need to construct a Bailey bridge to replace the one destroyed at Son. They are then halted at Nijmegen, where soldiers of the 82nd Airborne Division perform a dangerous daylight river crossing to capture the Nijmegen bridge and XXX Corps is further delayed waiting for infantry to secure the town. The Germans close in on the isolated British paratroopers occupying part of Arnhem at the bridge, and although Sosabowski's troops finally arrive after being delayed in England they are ultimately too late to reinforce the British. After days of intense fighting against SS infantry and panzers the outgunned troops are eventually either captured or forced to withdraw to Oosterbeek. Urquhart receives orders to retreat, while the other Allied commanders blame the various difficulties encountered for their failure to provide the needed support. Urquhart escapes with less than a fifth of his original 10,000 troops while those who are too badly injured to flee stay behind to cover the withdrawal. On arrival at British headquarters Urquhart confronts Browning about his personal sentiments regarding the operation and the latter contradicts his earlier optimism regarding it. Back in Oosterbeek Kate ter Horst, whose home has been converted into a makeshift hospital by the British, abandons its ruins. Passing through the front yard, now a graveyard for fallen troops, she and her children leave with an elderly doctor, pulling a few possessions in a cart, while wounded British troops sing "Abide with Me" as they await capture.

Британдықтар

Актер-персонаж Дирк Богардқа негізделген жазбалар бойынша генерал-лейтенант Фредерик 'Бой' Браунинг I британдық әуе десанттық корпусының бас қолбасшысы, сондай-ақ Ниммегендегі британдық армияның бірінші одақтас әуе десанттық армиясы штабының қолбасшысының орынбасары. Эдвард Фокс генерал-лейтенант Брайан Хоррокс, британдық екінші армияның XXX корпусы. Шон Коннери генерал-майор Рой Уркхарт, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясы, Арнем. Дональд Дуглас бригада командирі Джеральд Латбери, 1-ші парашют бригадасы, Арнемдегі британдық армия. Джеральд Симс полковник Симс, Артур Остин Иггер, 1-ші әуе десанттық корпусының аға медициналық қызметкері, RAMC, британдық армия. Ричард Кейн полковник Уивер, Грейм Уоррак, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясы штабының аға медициналық қызметкері, Остербектің шеңберіне қарасты Шунорд қонақ үйіндегі бас киім стансасы. Филипп Реймонд полковник Макьюэн, Эдвард Х. Гулберн, 2-ші броньды гренадерлік гвардиялық батальонының командирі. Майкл Кейн подполковник Дж.О.Е. Ванделер, 3-ші батальон (жаяу әскер), Ирландия гвардиясы, гвардиялық бронедивизиясы, XXX корпус, британдық армия. Энтони Хопкинс подполковник Джон Фрост, 2-ші парашют полкінің командирі, 1-ші парашют бригадасы, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясы, Арнемдегі көпір. Майкл Бёрн подполковник Джайлс Ванделер, 2-ші батальон (бронедивизия), Ирландия гвардиясы, британдық гвардиялық бронедивизиясы. 'Джо'дың туысы. Дональд Пикеринг подполковник К. Б. Маккензи, Бас штаб офицері (штаб бастығы), британдық армияның 1-ші әуе десанттық дивизиясы штабы, Хартенштейн қонақ үйіндегі дивизия штабы. Кристофер Гуд майор Гарри Карлайл Эллисон Дигби Татам Уортер, 2-ші батальонның 1-ші парашют бригадасының 1-ші парашют полкінің 1-ші ротасының командирі. Фрэнк Граймс майор Фуллер, Брайан Уркхарт, 1-ші әуе десанттық корпусының G 2 (барлау офицері), британдық армия штабындағы Moor Park Golf Club, Гертфордшир, Англия. Стивен Мур майор Роберт Стил, Энтони Диан Драммонд, 1-ші әуе десанттық дивизиясының дивизиялық байланыс офицері, кейін 1-ші парашют бригадасына қосылды. Джон Стрид гренадерлік гвардия майоры, капитан Лорд Каррингтон, британдық гренадерлік гвардия командирі, 82-ші Ниммеген көпірін басып алғаннан кейін майор Кукпен пікір келіспейді. Майкл Грэм Кокс капитан Джимми Клеминсон, T/капитан, 5-ші взвод, B ротасы, 3-ші батальон Парашют полкі, британдық армия, Арнем. Кит Дринкель лейтенант Корниш, Эрик Маккей, 9-шы парашют эскадрильясы, Корольдік инженерлер, 1-ші әуе десанттық дивизиясы. Денхолм Эллиотт RAF метеорология офицері. Джереми Кемп RAF брифинг офицері, RAF, бірақ брифинг, мүмкін, Мур Парк гольф клубындағы 1-ші әуе десанттық корпусы штабында, Гертфордшир, Англияда өтті. Марк Шеридан сержант Томблин, 2-ші батальон, 1-ші парашют бригадасы, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясы. Джордж Иннес сержант Макдональд, британдық 1-ші әуе десанттық дивизиясының радио операторы, Хартенштейн қонақ үйінде. Алун Армстронг капрал Дэвис, 2-ші батальон Парашют полкі, 1-ші парашют бригадасы, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясы. Пол Копли жеке Уикс, Деннис Уикс, подполковник Фросттың жеке көмекшісі, 2-ші батальон Парашют полкі, британдық армия. Бен Кросс сарбаз Биннс, 2-ші батальон, 1-ші парашют бригадасы, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясы. Дэвид Аукер 'Тэфи' Брэйс, 1-ші британдық әуе десанттық дивизиясының фельдшеры.

ActorCharacterBased onNotes Dirk Bogarde Lieutenant General Frederick 'Boy' Browning GOC I British Airborne Corps, and at HQ First Allied Airborne Army as its deputy commander, British Army at Nijmegen. Edward Fox Lieutenant General Brian Horrocks GOC, XXX Corps, British Second Army. Sean Connery Major General Roy Urquhart GOC, 1st British Airborne Division, Arnhem Donald Douglas Brigadier Gerald Lathbury Brigade Commander, 1st Parachute Brigade, British Army in Arnhem. Gerald Sim Colonel Sims Arthur Austin Eagger Senior Medical Officer, 1st Airborne Corps, RAMC, British Army. Richard Kane Colonel Weaver Graeme WarrackSenior Medical Officer, Headquarters RAMC, 1st British Airborne Division, at the Main Dressing Station in the Schoonoord Hotel of the Oosterbeek Perimeter. Philip Raymond Colonel McEwan Edward H. GoulburnC. O. 2nd Armoured Grenadier Guards Battalion. Michael Caine Lieutenant Colonel J. O. E. Vandeleur CO, 3rd Battalion (Infantry), the Irish Guards, the Guards Armoured Division, XXX Corps, British Army Anthony Hopkins Lieutenant Colonel John Frost Commanding Officer, 2nd Battalion The Parachute Regiment, 1st Parachute Brigade, 1st British Airborne Division at Arnhem road bridge Michael Byrne Lieutenant Colonel Giles Vandeleur Acting CO, 2nd Battalion (Armoured), the Irish Guards, the British Guards Armoured Division. Cousin to 'Joe'. Donald Pickering Lieutenant Colonel C. B. MacKenzie Principal General Staff Officer (Chief of Staff), Headquarters, 1st Airborne Division, British Army, Divisional HQ at the Hartenstein Hotel Christopher Good Major Harry Carlyle Allison Digby Tatham Warter. Officer Commanding, A Company, 2nd Battalion The Parachute Regiment, 1st Parachute Brigade, Arnhem. Frank Grimes Major Fuller Brian UrquhartG 2 (Intelligence Officer) for the 1st Airborne Corps, British Army stationed at the HQ located in Moor Park Golf Club, Hertfordshire, England. Stephen Moore Major Robert SteeleAnthony Deane–Drummond Second–in–command of the divisional signals for 1st Airborne Division, later attached to 1st Parachute Brigade. John Stride Grenadier Guards Major Captain Lord CarringtonBritish Grenadier Guards Commander who argues with Major Cook after 82nd capture Nijmegen Bridge. Michael Graham Cox Captain Jimmy Cleminson T/Capt., 5 Platoon, B Company, 3rd Battalion The Parachute Regiment, British Army, Arnhem Keith Drinkel Lieutenant Cornish Eric MacKay9th Parachute Squadron Royal Engineers, 1st Airborne Division. Denholm Elliott RAF Meteorology Officer Jeremy Kemp RAF Briefing Officer RAF, although the briefing probably took place at the 1st Airborne Corps HQ in Moor Park Golf Club, Hertfordshire, England Mark Sheridan Sergeant Tomblin 2nd Battalion, 1st Parachute Brigade, 1st British Airborne Division George Innes Sergeant MacDonald British 1st Airborne Division radio operator at the Hartenstein Hotel Alun Armstrong Corporal Davies 2nd Battalion The Parachute Regiment, 1st Parachute Brigade, 1st British Airborne Division Paul Copley Private Wicks Dennis Wicks Batman to Lieutenant Colonel Frost, CO, 2nd Battalion The Parachute Regiment, British Army Ben Cross Trooper Binns 2nd Battalion, 1st Parachute Brigade, 1st British Airborne Division David Auker 'Taffy' Brace Medic, 1st British Airborne Division

Америкалықтар

АктерРөлНегізделген Пол Максвелл Майор-генерал Максвелл Тейлор 101-ші әуеде, АҚШ армиясының командирі, Сон көпірінде және кейіннен Сент-Оденродеде. Райан О'Нил Бригад генерал Джеймс Гэвин дивизия командирі, АҚШ 82-ші әуеде, АҚШ армиясы, Маас өзенінің көпірінде, кейіннен Маас-Ваал каналында және Ниймегендегі Ваал өзенінің көпірінде. Эллиотт Гулд Полковник Роберт Стоут Роберт Синк, 506-шы парашютші жаяу әскер полкінің командирі, 101-ші әуеде. Артур Хилл АҚШ армиясының хирургы, полковник Дэвид Голд, 101-ші әуеде жүретін дивизияның бөлім бастығы. Роберт Редфорд Майор Джулиан Кук 3-ші батальонның командирі, 504-ші ПИР, 82-ші әуе десанты, АҚШ армиясы, Маас-Ваал каналындағы және Ваал өзеніндегі маңызды көпірлерді басып алу және шабуылдық өту. Николас Кэмпбелл Капитан Гласс ЛеГранд Кинг Джонсон, 502 ПИР-дің 2-ші батальонының, Ф ротасының командирі. Гаррик Хагон Лейтенант Рафферти Лейтенант, 101-ші әскери полиция взводы, 101-ші әуеде жүретін дивизия, дивизиялық далалық аурухана, АҚШ армиясы. Джон Ратценбергер Лейтенант Уолл 1-ші лейтенант Джеймс Мегеллас, 504-ші ПИР-дің, Х ротасының лейтенанты, 82-ші әуе десанттық дивизиясы, АҚШ армиясы, Ваал өзенінен өтуде. Джеймс Каан Штаб-сержант Эдди Доун Чарльз Доун Голландия Корольдік армиясы Сейм Врум Голландия жер асты қозғалысының жетекшісі Эрик ван 'т Вут Жер асты қозғалысы жетекшісінің ұлы Марли ван Алкмер Жер асты қозғалысы жетекшісінің әйелі.

Неміс

Актер рөліНегізделген деректер Вольфганг Прейс генерал-фельдмаршал Герд фон Рундштедт Батыс майданының қолбасшысы Уолтер Коут генерал-фельдмаршал Уолтер Модель B армия тобының қолбасшысы Харди Крюгер Вафен-СС генерал-майоры Карл Людвиг Хайнц Хармель 10-шы СС танк дивизиясының командирі "Фрунсберг". Максимилиан Шелл Вафен-СС генералы Вильгельм Битрих II СС танк корпусының корпустық командирі. Ханс фон Борсоди генерал-лейтенант Гюнтер Блюментритт Батыс майданы штабының бастығы Фред Уильямс СС гауптштурмфюрер Виктор Эберхард Грэбнер 9-шы СС танк дивизиясының барлау-шабуыл тобының командирі "Хоэнштауфен". Лекс ван Дельден СС обершарфюрер Матиас Бошманн Битрихтің жеке көмекшісі. Хартмут Беккер неміс армиясының фельджандармериясының күзетшісі.

Нидерландтық азаматтар

Актер Рөлдер Ескермелер Лоуренс Оливье Д-р Ян Спаандер Лив Уллман Кейт тер Хорст Мэри Смитхюйсен Ескі голландиялық әйел Ханс Кройсет Ескі голландиялық әйелдің ұлы Жозефина Пипер Кафе официанты Том ван Бик Ян тер Хорст Эрик Читти Органшы Альберт ван дер Харст Дәрігер Ричард Аттенбороу Көзілдірік таққан ақылсызданған адам Атаусыз эпизодтық түсімдеме

Өндіріс

1976 жылдың қыркүйек айының алғашқы апталарында әуе түсірілімдері жасалды, нәтижесінде 1000 адам әуеден түсірілді. Көлік құралдары бірнеше "Дакота" ұшақтарынан жеткізілді. "Дакота" ұшақтарын "Joseph E. Levine Presents Incorporated" кинокомпаниясы жинады. Барлық ұшақтар CAA (Civil Aviation Authority) немесе FAA (Federal Aviation Administration) тіркеуіне және жолаушыларды тасымалдауға лицензиясы болуы тиіс еді. 10 ұшақ сатып алу туралы бастапқы келісім екі ұшақтың қажетті түсіру есіктерісіз жолаушылар конфигурациясы ретінде қабылданбағандықтан бұзылды. Он бір "Дакота" ұшағы сатып алынды. "Joseph E. Levine" бұрынғы Португалия Әуе күштеріне тиесілі 6153 және 6171 (N9984Q және N9983Q) және француз Сомалилендіндегі Джибутиден жұмыс істейтін "Air Djibouti" компаниясынан екі ұшақ сатып алды, олар F OCKU және F OCKX (N9985Q және N9986Q) болып белгіленді. Дания Әуе күштеріне тиесілі үш ұшақ – K 685, K 687 және K 688, сондай-ақ Финляндия Әуе күштеріне тиесілі төрт ұшақ – C 47 DO 4, DO 7, DO 10 және DO 12 парашютпен түсіруге берілді. 6171 ұшағы көптеген формацияларда камералық ұшақ ретінде пайдаланылды, ал G AWDI камуфляждалған "Piper Aztec" болды. Камера астродомға, сондай-ақ сол жақ қанаттың үстіңгі бетіне, алдыңғы сол жақ кабинасының терезесінің сыртында және ұшақтың орталық бөлігінің астында орнатылды. Сонымен қатар, түсіру кезінде әскер болмаған жағдайда, қосымша камера порттарын жасау үшін орталық эвакуациялық люктер алынып тасталды. G ASND атты екінші "Aztec" кейбір түсірілімдерде қосымша камералық ұшақ ретінде пайдаланылды, бірақ ол камуфляждалмаған еді. G BDWN атты "Alouette" де жұмысқа алынды. G AWDI ұшағымен болған апаттан кейін екі жергілікті жалданған "Cessna 172" ұшағы, PH GVP және PH ADF пайдаланылды. Он "Horsa" планерінің көшірмелері жасалды, бірақ жел даулы болғандықтан олардың көп бөлігі зардап шекті. Жеті-сегіз планер асығыс түрде түсірілімге жөнделді. Планерлердің артқы бөлігі ауыр болғандықтан, олардың артқы фюзеляжының астына тіреу орнатылды, камера бұрыштары мұқият таңдалды, осы тіреу көрінбеу үшін. 6153 "Дакота" ұшағы сүйреу құралдарымен жабдықталды, ал "Horsa" планерлерінің көшірмелері жоғары жылдамдықпен сүйретілді, бірақ олардың ешқайсысы әуеге көтерілмеді. Лондондық Данстебл желкендеу клубының мүшесі ұсынған екі орындық "Blanik" желкеншігі ішкі ұшу сахналары үшін жоғары көтерілді. Төрт "Harvard" ұшағы американдық және неміс истребительдерін бейнеледі. Олардың бастапқы тіркеу нөмірлері PH KLU, PH BKT, B 64 және B 118 болды, ал бұрынғы екі ұшақ Нидерланд Корольдік Әуе күштерінен жалға алынған. Бұл ұшақтарды Gilze Rijen Aero Club мүшелері ұшты, сондай-ақ олар соғыс уақытындағы камуфляжбен жабдықталған "Auster III", PH NGK ұшағын ұсынды, ол "Auster V", RT607 ұшағын бейнеледі. Hon. Патрик Линдсей ұсынған "Spitfire Mk. IX", MH434, фотосуретпен барлау нұсқасын бейнеледі, оның коды AC S болды, және оны акробатика чемпионы Нил Уильямс ұштырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған жеткілікті американдық танктер, джиптер мен жүк көліктері табылғандықтан, көптеген көліктер Еуропалық әскери бөлімшелерден (көбінесе резервтік) шығарылып жатты, әсіресе Греция мен Түркиядан. Арнем көпірінің маңындағы сахналар Девентерде түсірілді, онда Ийссель өзенінің үстінен ұқсас көпір әлі де сақталған. Арнемдегі түпнұсқа көпірдің көшірмесі болғанымен, 1970 жылдардың ортасына қарай қазіргі заманғы қалалық құрылыс оны қоршап алды, бұл оны 1940 жылдардағы қаланың декорациясы ретінде пайдалану мүмкін емес етті. Бірнеше сахна Зутфенде түсірілді, онда ескі муниципалитет үйі мен негізгі шіркеуді көруге болады. Қосымша сахналар Твикенхэм студиясында түсірілді. Нимгегендегі көпірге жасалған американдық шабуылдың түсірілімі "Миллион долларлық сағат" деп аталды. Көлік қозғалысы тығыз болғандықтан, экипажға 1976 жылдың 3 қазанында сағат сегіз бен тоғыздың арасында ғана көпірде түсіруге рұқсат берілді. Сахнаны аяқтамау жағдайында, Редфордтың қосымша уақытын қоса алғанда, кем дегенде бір миллион долларлық қайта жадгерлеуге түсуге тура келер еді. Осы себепті Аттенборо мәйіттерді ойнаған актерлердің көздерін жұмып отыруын талап етті. Фильм 1977 жылы АҚШ кассасында ең көп тамашаланған фильмдердің алтыншысы болды.

Air filming was done in the first weeks of September 1976, culminating in a series of air drops of a total of 1,000 men. Supplies were dropped from a number of Dakota aircraft. The Dakotas were gathered by the film company Joseph E. Levine Presents Incorporated. All aircraft were required to be CAA (Civil Aviation Authority) or FAA (Federal Aviation Administration) registered and licensed to carry passengers. An original deal for the purchase of 10 fell through when two airframes were rejected as passenger configured without the necessary jump doors. Eleven Dakotas were procured. Two ex Portuguese Air Force, 6153 and 6171 (N9984Q and N9983Q), and two from Air Djibouti, operating from Djibouti in French Somaliland, F OCKU and F OCKX (N9985Q and N9986Q) were purchased by Joseph E. Levine. Three Danish Air Force K 685, K 687, and K 688, and four Finnish Air Force C 47s, DO 4, DO 7, DO 10 and DO 12, were loaned for the duration of the parachute filming. Aircraft 6171 doubled as the camera ship on most formations, with a camouflaged Piper Aztec, G AWDI. A camera was mounted in the astrodome, one on the port upper mainplane surface, with a third camera on the outside of the forward port cabin window and a fourth under the aircraft centre section. In addition, centre escape hatches were removed to make additional camera ports available, provided that no troops were aboard during filming. A second Aztec, G ASND, was a backup camera ship on some shots, but it was not camouflaged. An Alouette, G BDWN, was also employed. After a mishap with G AWDI, two locally hired Cessna 172s, PH GVP and PH ADF, were also used. Ten Horsa glider replicas were built, but a windstorm damaged almost all of them. Seven or eight were hastily repaired for the shoot. The replica gliders were tail heavy and required a support post under the rear fuselage, with camera angles carefully chosen to avoid revealing this. Dakota 6153 was fitted with tow gear and Horsa replicas were towed at high speed, though none went airborne. A two seat Blaník sailplane, provided by a member of the London Gliding Club, Dunstable, was towed aloft for the interior takeoff shots. Four Harvards portrayed American and German fighters. Their original identities were PH KLU, PH BKT, B 64 and B 118, the former two aircraft loaned by the Royal Netherlands Air Force. These were flown by members of the Gilze Rijen Aero Club, which also provided an Auster III, PH NGK, which depicted an Auster V, RT607, in wartime camouflage. Spitfire Mk. IX, MH434, depicting a photo reconnaissance variant, coded AC S, was lent by the Hon. Patrick Lindsay, and was flown by aerobatic champion Neil Williams. Sufficient American tanks, jeeps, and trucks of World War II vintage were found because many of the vehicles were being discarded from European military (almost entirely reserve) units, especially from Greece and Turkey. The scenes set around the Arnhem bridge were shot in Deventer, where a similar bridge over the IJssel was still available. Although a replica of the original road bridge in Arnhem existed, by the mid 1970s modern urban development surrounded it, making it impossible to use as a setting for a 1940s city. A few scenes were shot in Zutphen, where the old municipality house and the main church can be seen. Additional scenes were filmed at Twickenham Studios. Shooting of the American led assault on the Bridge at Nijmegen was dubbed the "Million Dollar Hour". Because of heavy traffic, the crew had permission to film on the bridge only between eight and nine o'clock on October 3, 1976. Failure to complete the scene would have necessitated rescheduling at a cost—including Redford's overtime—of at least a million dollars. For this reason, Attenborough insisted that all actors playing corpses keep their eyes closed. the film went on to become the sixth most popular movie at the 1977 U. S. box office.

Қабылдау

Фильм сыншылардан жақсы пікір алды, бірақ жауабы жылы болған жоқ. Сондай-ақ, тарихи жағынан дәл, бірақ көптеген көрермендер оны тым ұзақ және қайталанатын деп тапты. Metacritic сайтында 13 сыншының пікіріне сүйене отырып, 63/100 ұпай жинады, бұл "жалпы алғанда жақсы пікірлер" екенін көрсетеді. The New York Times газетінен Винсент Канбы былай деді: "Фильм зор, пішінсіз, көбінесе күтпеген жерден сезімтал, шатастыратын, қайғылы, жарқын және өте, өте ұзақ". Джеймс Кан мен Энтони Хопкинс көптеген сыншылардың пікірінше, фильмдегі жүздеген сөйлейтін рөлдер мен сол дәуірдің ең үздік актерлерінің эпизодтық түріндегі қатысуы арқасында өте жақсы ойнады. Генералдар Уркхарт пен Хоррокс фильмнің тарихи дәлдігін арттыру үшін әскери кеңесшілер ретінде жұмыс істеді. Дегенмен, кейбір сыншылар фильмде тарихи қателіктер бар екенін және оны оқиғалардың "Голливудтық" интерпретациясы ретінде қарастыру қажет екенін айтты. Робин Нилландс: "Көптеген ветерандар маған "A Bridge Too Far" фильміндегі оқиғаның көп бөлігін назарға алмауға кеңес берді". The New Republic журналынан Стенли Кауффман: "Бұл тақырыптағы стандартты ұзындықтағы фильм кейбір стандартты иронияларды көрсетуі мүмкін еді. Бірақ неге біреулер екінші дүниежүзілік соғыстағы сәтсіз операция туралы фильмде жаңа ақпарат, тарихты тереңдету немесе ерекше әсерлі көріністер болмаса, үш сағаттан бес минутқа кем болуы керек деп ойлады? "Фильм тым ұзақ". Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың екісін берді, оны аяусыз артықшылықтар, ақылсыз көріністер тізбегі, қан мен зорлық-зомбылыққа құмарлық және соңында Левин екі немесе тіпті үш көпірден асып кеткен болуы мүмкін деген болжамға келтіретін борышкерлік деп сипаттады. Фильм үлкен, қымбат және жұлдыздармен толы, бірақ ол эпикалық емес. Бұл жасалған ең ұзақ соғыс фильмі. Джин Сискел фильмге төрттен екі жарым жұлдыз берді және: "Көбінесе "A Bridge Too Far" әңгіме емес, ол танымал беттердің шеруі". Соғыс кадрлары әдемі емес, көбінесе жалықтырады. Парашюттік десант бес минуттық керемет көрініс сыйлайды. Басқа да кадрлар әдеттегідей. The Monthly Film Bulletin журналынан Джон Пим: "Бұл керемет фильмнің соңында қымбат әскери операцияның кім не істегенін білеміз. Алайда "A Bridge Too Far" романының басты мәселесі - жұлдыздардың көптігі назарды шоғырландыруға мүмкіндік бермейді". Los Angeles Times газетінен Чарльз Шамплин: "Таза кинематографиялық тұрғыдан алғанда, "A Bridge Too Far" фильмінің тартымдылығын айту оңай: ол әсерлерінің көлемі мен ауқымы бойынша тамаша, жұлдызды және қабілетті актерлік құраммен жақсы ойналған, ұзындығына қарамастан жақсы қарқынмен және жылдам, және тарихтағы қайғылы оқиғаның теңгерімді шындығын беруге жасалған айқын әрекетпен ерекшеленеді". Гари Арнольд The Washington Post газетінде оны "әдеттегіден адал және әсерлі соғыс эпосы" деп атады, ол кезеңді сақтықпен жаңғырту, визуалды тамаша (парашюттік десантты бейнелейтін кадрлар әсіресе керемет), қызықты ұрыс эпизодтарын жанды адамдық қызығушылық көріністерімен үйлестіру, күрделі және тағдырсыз әскери оқиғаның үйлесімді, көп қырлы көрінісін орнатуға тырысу және жалпы алғанда, кино түсірудің жоғары деңгейі мен шеберлігі тұрғысынан жоғары бюджетін ақтады. "A Bridge Too Far" фильмінің арнайы DVD-сіне енгізілген "жасалуы" туралы деректі фильмде айтылғандай, фильм шыққан кезде "американдық сыншылар фильмді елемеді және Оскар кезінде одақтастар науқанының өлімге әкелетін кемшіліктерін көрсетуге батылдығы үшін мүлдем назардан тыс қалды".

The film received a favourable, but a tepid response from critics. and historically accurate, although many found it too long and too repetitive. , while it has a score of 63/100 on Metacritic based on reviews from 13 critics, indicating "generally favorable reviews". Vincent Canby of The New York Times said further, "The movie is massive, shapeless, often unexpectedly moving, confusing, sad, vivid and very, very long." James Caan and Anthony Hopkins were cited by many critics for the excellence of their performances in a film with hundreds of speaking roles and cameos by many of the period's top actors. Generals Urquhart and Horrocks acted as military advisers to the film, adding to its historical accuracy. However, some reviewers suggested that the film contains historical inaccuracies and needs to be viewed as a 'Hollywood' interpretation of events. Robin Neillands commented, "A countless number of veterans have urged me to ignore most of the story in the film A Bridge Too Far". Stanley Kauffmann of The New Republic wrote "A picture of conventional length on this subject might have scored some conventional ironies. But why did anyone think that a film about a failed WWII operation, without any novelty of information or deepening of history or even differently spectacular action, should run five minutes less than three hours? A Film Too Long". Roger Ebert gave the film two stars out of four, describing it as such an exercise in wretched excess, such a mindless series of routine scenes, such a boringly violent indulgence in all the blood and guts and moans they could find, that by the end we're prepared to speculate that maybe Levine went two or even three bridges too far. The movie's big and expensive and filled with stars, but it's not an epic. It's the longest B grade war movie ever made. Gene Siskel gave the film two and a half out of four and wrote, More often than not, A Bridge Too Far isn't a story; it's a parade of famous faces. As for the battle footage, it is more often tedious than glamorous. The paratroop landing provides a spectacular five minutes. Other action footage is routine. John Pym of The Monthly Film Bulletin wrote that "by the end of this extravagant film, we have a fair idea of the who did what logistics of a costly military operation. The root problem with A Bridge Too Far, however, is that the top heavy complement of stars never allows for any focus of attention." Charles Champlin of the Los Angeles Times wrote, In strictly cinematic terms, the appeal of A Bridge Too Far is easy to state: it is spectacular in the size and range of its effects, earnestly well acted by a starry and able cast, well paced and swift despite its length, and marked by an evident attempt to give the balanced truth of a tragic episode from history. Gary Arnold of The Washington Post called it "an unusually conscientious and impressive war epic" that justified its high budget in terms of careful period recreation, visual spectacle (the sequences depicting paratroop landings are particularly awesome), the mixture of exciting combat episodes with vivid human interest vignettes, an effort to establish a coherent, many faceted view of a complicated and ill fated military adventure, and a generally superior level of filmmaking intelligence and craftsmanship. A "making of" documentary included in a special edition DVD of A Bridge Too Far says that, at the time of its release, "the film was shunned by American critics and completely ignored at Oscar time for daring to expose the fatal inadequacies of the Allied campaign".

Жылжыту

Фильмді насихаттау мақсатымен сценарийші Уильям Голдман Джозеф Е. Левинге жақындық таныту үшін "Тым алыс көпір туралы әңгіме" атты кітап жазды. "A Bridge Too Far: The Story in Pictures" – Голдманның түсіндірмелерімен бірге фильмнен алынған 150 тізбектелген фотосурет. "Жұлдыздар мен батырлар" – фильмнің бірқатар актерлері мен олар сомдаған кейіпкерлер Голдманға фильм және шайқас туралы ойларын бөліседі.