Кіріспе

Испан жазушысы Пио Бароха и Несси (28 желтоқсан 1872 – 30 қазан 1956) – испан жазушысы, "98 ұрпағының" маңызды романисеттерінің бірі. Ол көрнекті отбасының мүшесі болған. Оның ағасы Рикардо суретші, жазушы және гравер, ал сіңлісі Карменнің ұлы Хулио Каро Бароха белгілі антрополог болды.

Өмірбаян

Пио Гипускоа провинциясының Сан-Себастьян қаласында, сондай-ақ белгілі жазушы және опера либреттосы Серафин Бароханың ұлы болып дүниеге келді. Жас Бароха Валенсия университетінде медицинаны оқыды және 21 жасында Мадридтегі Комплутенсе университетінде докторлық дәрежесін алды. Дәрігерлік білім алғанмен Бароха Баск өңіріндегі Кестона қаласында қысқа ғана уақыт дәрігерлік тәжірибе жүргізді. Студенттік өмірінен алынған естеліктері "Білім ағашы" романының бастауы болды. Ол сондай-ақ отбасылық пекарняны қысқа мерзімге басқарды және екі рет Кортес-Генеральде (Испания Парламенті) радикалдық республикашыл ретінде орнына үміткер болды, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. Бароханың нағыз шақыруы – жазу еді, ол 13 жасынан бастап осымен шұғылдана бастады. Бароханың тұңғыш романы "Айзгорри үйі" (1900) – "Баск елі" (1900–1909) трилогиясының бір бөлігі. Бұл трилогияға сонымен қатар Испаниядағы ең танымал романдарының бірі болған "Лабраз мырзасы" (1903) кіреді. Осы кезеңде ол "Кәдемілікке жол" (1902) романын жариялады, ол 1902 жылғы романдар тобының құрамына кіреді. Бұл туындылар испан романының жаңаруындағы маңызды кезең болып саналады, әсіресе реализм мен модернизм арасындағы өткелдегі бұрылыс нүктесі. Бароха халықаралық аренада "Тормысқа қарсы күрес" (1922–1924) трилогиясымен танымал, ол Мадридтің кедей аудандарындағы өмірді көрнекті бейнелейді. Джон Дос Пассос осы туындыларын жоғары бағалап, олар туралы жазған. Тағы бір маңызды туындысы – "Әрекеткер адамның естеліктері" (1913–1931), ол 19 ғасырдағы Карл көтерілісі кезінде Баск аймағында өмір сүрген атасының өмірін суреттейді. Бароханың тағы бір трилогиясы "Теңіз" деп аталады және "Капитан Чимистаның жұлдызы", "Биік саяхатшылар" және "Құл сатушылар" кітаптарынан тұрады. Бароха испандық әскери оқиғашыл Хуан Ван Халеннің өмірбаянын да жазды. Бароханың шедеврі – "Ғылым ағашы" (1911) романы, ол білім іздеудің және жалпы өмірдің бекерлігін көрсететін пессимистік Bildungsroman. Атауы символдық: басты кейіпкер Андрес Хуртадо өмір туралы неғұрлым көп білсе, соғұрлым пессимистік сезімге толады және өмірі одан да мағынасыз болып көрінеді. Испан әдебиеті дәстүріне сәйкес Бароха көбінесе пессимистік, пикарестік стильде жазды. Оның кейіпкерлер мен оқиға орындарын шебер суреттеуі Баск аймағын тірілтіп, Бенито Перес Галдостың туындылары Мадрид туралы түсінік бергендей, оған жаңаша көзқарас ұсынды. Бароханың туындылары көбінесе жанды болды, бірақ сюжеті нашар болуы мүмкін. Олар тікелей, айқын, бірақ жеке емес стильде жазылған. Оны грамматикалық қателіктерге айыптады, бірақ ол оны ешқашан жоққа шығармады. Жастық шағында Бароха, 98-ші буынның көптеген өкілдері сияқты, анархизмге сәл сенді. Кейін ол Ницшенің суперадамына ұқсас, әрекетке қабілетті адамдарға табынды. Католиктер мен дәстүршілдер оны айыптады, және Испания азаматтық соғысы кезінде (1936–1939) оның өміріне қауіп төнді. "Жастық және өзімшілдік" (1917) еңбегінде Бароха өзінің сенімдерін былайша сипаттады: Мен әрқашан либералды радикал, индивидуалист және анархист болдым. Біріншіден, мен шіркеудің, екіншіден, мемлекеттің жауымын. Осы екі ұлы держава қақтығысқанда, мен шіркеуге қарсы мемлекетті қолдаймын, бірақ мемлекет жеңіске жеткен күні мен мемлекеттің жауына айналам. Егер мен француз революциясы кезінде өмір сүрген болсам, мен Анакарсис Клуц мектебінің интернационалисі болар едім; бостандық үшін күрес кезінде мен Карбоньеридің бірі болар едім. Эрнест Хемингуэй Бароханың туындыларына қатты әсер етіп, 1956 жылғы қазанда оны келіп көргенде: "Маған сізге осы шағын құрмет көрсетуге рұқсат етіңіз, сіз жастық шағымызда жазушы болғысы келгендерге көп нәрсе үйреттіңіз. Сіз әлі де Нобель сыйлығын алмағаныңызға өкінемін, әсіресе оны маған сияқты, тек авантюристке лайық емес адамдар алғанда". Бароха осы сапардан кейін көп ұзамай, 30 қазанда қайтыс болды және Мадридтің ескі азаматтық зиратында жерленді. Iberia Airbus A340 642, EC JPU (2006 мен 2020 жылдар аралығында пайдалануда болған) оның құрметіне аталды.

Ағылшын тілінде қол жетімді шығармалар

"Дискреттілер қаласы" (1917). А. А. Кнопф
"Издену" (1922). А. А. Кнопф
"Шөптесіндер" (1923). А. А. Кнопф
"Қызыл таң" (1924). А. А. Кнопф
"Лабраздың иегері" (1926). А. А. Кнопф
Шанти Андияның алабасы және басқа да жазбалары (1959). Мичиган университеті баспасы
"Білім ағашы" (1974). Говард Фертиг:
"Цезарь немесе ештеңе" (1976). Говард Фертиг:
"Залакаин – оқиғақор" (1998). Lost Coast Press:
"Жастық және өзімшілдік" (2004). Кессинджер баспасы:
"Кемелдікке жол" (2008). Oxbow Books: (жұмсақ мұқабалы)