Кіріспе

1991 жылғы Рассел Бэнкс романы

"Тәмді өмір" – американдық автор Рассел Бэнкстің 1991 жылғы романы. Оқиға шағын қалада, қасіретті мектеп автобусы апатынан кейін, қаланың көптеген балалары қаза тапқаннан соң өрбуімен байланысты. Роман 1997 жылы канадалық режиссер Атом Эгоянмен бір атпен марапатталған фильмге бейімделді. 1998 жылы кітап Сиэтл қалалық кітапханасындағы Вашингтон кітап орталығының сол кездегі директоры Нэнси Перл және қазіргі бағдарлама менеджері Крис Хигаши таңдауымен "Егер Сиэтлдің барлық тұрғыны бір кітапты оқыса" бағдарламасының алғашқы кітабы болды. Бұл бағдарлама Сиэтл қауымдастығында және елдің көптеген басқа қоғамдық кітапханаларында жалғасуда.

Сюжет

"Тәмді өмір" – Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі шағын қалада мектеп автобусы апатынан кейін көптеген жергілікті балалардың қаза болуын бейнелейтін, бірнеше бірінші тұлғадан баяндалатын әңгіме. Қайғыға толы ата-аналарға тәжірибелі қала адвокаты жүгініп, зиянды өтеу үшін сотқа шағымдануды ұсынады. Басында ата-аналар оған қарсылық көрсетеді, бірақ адвокаттың оларды топтық сот процесін бастау ойларын жеңілдетеді және дұрыс іс болады деп сендіруінен кейін келіседі. Балалардың көпшілігі қайтыс болғандықтан, іс енді сотта дұрыс куәлік беруге қабілетті аздаған куәгерлерге байланысты. Әсіресе, автобустың алдында отырған және қазір белден төменге парализі бар 14 жасар Николь Бернеллдің жауабы маңызды. Алайда, ол күтпеген жерден жүргізуші Долорес Дрисколлды жол апатына себеп болған тым жылдамдықпен жүруде айыптайды. Осылайша, ақша алу мүмкіндігінен айырылады. Бәрі Никольдің жалған айтқанын біледі, бірақ ештеңе жасай алмайды. Оның себебін әкесі ғана біледі, бірақ ол қызының ниеттерін ашық айта алмайды. Роман кенеттен апатқа ұшыраған шағын қаладағы атмосфераны көрсетеді. Оқырман ғана адвокат Митчелл Стивенс өзінің баласынан айырылғанын біледі – оның бұрынғы қарым-қатынаста болмаған, есірткіге тәуелді қызы оған ВИЧ жұқтырғанын хабарлайды.

Фактикалық негіз

Романның негізіне Альтон қаласында, Техас штатында болған автобус апаты және кітап жазылмас бұрын болған оқиғалар жатқан. 1989 жылдың 21 қыркүйегінде таңғы сағат 7:30-да Coca-Cola жүк көлігі Миссия мектеп автобусына соқтығысып, оны Five Mile Road және Bryan Road қиылысындағы құмды шұңқырға құлатты. Алтон ауданынан 21 бала суға батып, 49-ы жарақат алды. Бұл Техас тарихындағы ең ауыр мектеп автобусы апаты болды. Көліктің жүргізушісі Рубен Перез Ұлттық көлік қауіпсіздігі кеңесінің (National Transportation Safety Board) шешімімен апатқа кінәлі деп танылды. Апаттан кейін шағымдануға асыққан бірнеше заңгерлер этикалық нормаларды бұзды деген айыптауға ұшырады. Оннан астам заңгер Альтонға асығып келді, тіпті моргта және ауруханаларда отбасыларға ұсыныс жасады дегендеген хабарлар тарады. Бұл көлік Valley Coca-Cola компаниясына тиесілі болған, ол бұл сусын компаниясының бөлімшесі еді. Автобус өндірушісіне талап арыз берілді, себебі автобустың артқы жағындағы стандарттық авариялық есігіне қосымша сол жақтағы шығу терезесі болуы керек еді, бұл балалардың көпшілігіне немесе барлығына қашып шығуға мүмкіндік берген болар (бұл апат Кентуккиде болған басқа автобус апатынан кейін бірнеше ай өткен соң орын алды, онда авариялық шығулардың саны қаза болғандардың санына әсер еткен). Альтон қаласы да сотқа тартылды, себебі шұңқыр тиісті түрде қоршалмаған еді. Техас штатының адвокатурасы өз клиенттерін іздеу үшін адамдарға ақы төлеп отыр деген күдікпен бірнеше заңгерге қарсы іс қозғауға тырысты. Апаттан кейін тез қонысқан кейбір отбасылар, басқа отбасылардың үлкен сома алғанын білгеннен кейін қайтадан сотқа шағымдануға мәжбүр болды. 350 талап арыздың нәтижесінде 150 миллион доллардан астам сома төленді. Нәтижесінде Valley Coca-Cola компаниясы 144 миллион доллар төледі, оның ішінде заңгерлер шамамен 50 миллион доллар алды. Балаларын жоғалтқан отбасылар Valley Coca-Cola компаниясынан әрбір ұл немесе қыз үшін шамамен 4,5 миллион доллар алды.