Кіріспе

DBC Pierre-дің "Вернон Год Литл" (2003) романы – DBC Pierre-дің жазған романы. Бұл оның тұңғыш романы және 2003 жылы Букер сыйлығына ие болды. Ол екі рет театрлық қойылымға көшірілді.

Кескіннің қысқаша мазмұны

Техас штатының Мартирио қаласында тұратын Вернон Литтлдің өмірі оның ең жақсы досы, Хесус Наварро, өзін өлтіруден бұрын сыныптастарын мектеп ауласында өлтірген кезде, ал Вернонды тергеуге алған кезде, бұзылады. Ол вице-министр Вэйн Гурьемен ынтымақтасады, себебі ол мұғалімге, мырза Наклзге, тапсырма беріп жүрді, ал қазаға қатысы жоқ. Вернонның кінәсіздігі туралы түсінік оның анасының ең жақсы досы, тамақпен машықталған Палмира (Пэм) келіп, Вернонның жақсы шешімін қабылдамай, оны Бар Б Чью Барнға алып кетеді, бұл полицияға қашу қаупі бар деп мәлімдеуге мүмкіндік береді. Эулалио ("Лалли") Ледесма, CNN репортері деп саналатын, Вернонның анасы Дориске өзін жақтырады және Вернонға өз оқиғасының "парадигмасын ауыстыруға" көмектесуге уәде береді. Оның орнына Лэлли Вернонға сатқындық жасайды, ол психиатриялық талдауды күтіп отырған түрмеге қайтарылады. Сот тағайындаған психиатр, доктор Гузенс, оған орынсыз қол тигізген кезде, Вернон кетеді, ол кепілдік алу үмітін жоятынын біледі. Вернонның кепілдікпен босатылуы мүмкін алибиді және оны ұстауға негіз жоқ екенін көрсетеді, сондықтан Вернон Гюсенстің амбулаториялық емделушісі ретінде босатылады, ол тұрақты сеанстарға жатады. Алайда Вернон фильмді "Барлық қиындықтарға қарсы" өмір сүруге ниетті, Лэлли оны тек Наклзбен бейне сұхбаттасу арқылы сатпастан, сонымен қатар Вернонның отбасылық өміріне, оның ішінде анасының төсек бөлмесіне кіру арқылы да бас тартты. Бір топтың Китердің мылтығын жасырып қойған жерін іздестіруді жоспарлап отырғанын білгенде, Вернон оларды жеңу үшін жарысқа түседі, бірақ Лэллидің алаяқ екенін көрсететін бейтаныспен кездеседі. Вернон Лаллидің соқыр, қарапайым анасына телефон соғып, оны анасымен сөйлесуді жоспарлайды. Алайда Вернон дәлелдерді ұстап тұру үшін өз мінез-құлқын жеткілікті түрде ұстай алмайды, бірақ Лэлли кепілдікке шығып, досы Леонаға көшіп кетуге жеткілікті алаңдайды. Анамды тыныштандыру үшін Вернон жұмыс тапқаны туралы өтірік айтады, бірақ Гузенспен кездесуден қашып, оның мылтығы табылғанын естігенде, ол ескі бүлдіршіден ақша талап етеді. Сол жерден ол өзінің сүйіктісі Тейлорға телефон соғып, онымен Хьюстон қаласында кездеседі. Алайда олардың кездесуі Леона (Вернонның анасының досы) Тейлордың туысы болып шыққанынан кейін аяқталады. Ақша мен тез сөйлесу арқылы Вернон Мексикаға жеке куәлігі жоқ кетеді, ал жүк көлігі жүргізушісі Пелайо оны Акапулько маңындағы жағажайдағы армандаған әлеміне алып кетеді. Вернон өзінің 16 жылдық туған күні әлемнің төрінде оянады, бірақ Тейлордың $ 600-ы келмеген кезде құлайды. Оның орнына, барлық жағдайларға қарамастан, Тейлор өзі келіп, оны сәнді қонақ үйге алып барады және оны өзінің кісі өлтіруші екенін мойындату үшін өзінің айла-амалдарын қолданады. Тексастың орталық бөлігіндегі бірнеше кісі өлтірулер оған қатысты деп күдіктенбейтін немесе Лэлли Тейлорды жалдаған, Вернон контексттен тыс мойындауды береді. Лаллидің адамдары Вернонды ұстап алады, оны федералды маршалдарға тапсырады, ол Харис округінің түрмесіне жазда қамалады. Күзде Вернонның соты теледидардан көрсетіледі, сот қызметкерлері, куәгерлер және Вернон камералар үшін дайындалады. Вернон жүйеге толықтай сенеді. Оның адвокаты Гусенстің қылмыстық мінез-құлқын ашып, оның айғақтарын арамдады, ал Тейлор мен Лэлли Вернонды тұзаққа түсіреді. Алайда Вернонның шындықты толық айту әрекеті сәтсіз аяқталады, өйткені мемлекет Пелайоның антпен берілген мәлімдемесін ұсынады, ол алибиін қамтамасыз етпейді, өйткені Вернон Мексикада жалған есімді қолданады. Тек Наклз ғана Вернонның куәлігін алып тастай алады, бірақ оны кісі өлтіруші деп атайды. Вернон Орталық Техас шапқыншылығынан ақталады, бірақ мектеп ауласындағы кісі өлтіруден кінәлі деп танылады және өлім жазасына кесіледі. Лалли өзінің мультимедиялық империясын ең үздік реалити-шоумен қоса кеңейтті: латереялық өлім жазасы. Ақсақ кісі өлтіруші танымал уағыздаушы Вернонға анасына деген сезімдерін түсінуге көмектеседі, оған жануарлар мен адам мінез-құлқын байқауға және Вернонның Құдай екенін түсінуге кеңес береді. Вернон бірнеше дауыс беруден аман қалған кезде мұны жасауға тырысады, бірақ ақыр соңында кезегі келеді. Ол өміріндегі әртүрлі адамдарға қандай сыйлық беру керектігін ойлайды. Ол Лаллиді жойып, Вернонның кінәсіздігін дәлелдейтін операцияны ұйымдастыра алатын адамдарға жылы телефон соғып жатыр. Кешірім алу оның қолына қауіпті заттар құйылмас бұрын жүзеге �...

Тақырыптар мен стиль

Мэн Букер сыйлығының қазылары бұл кітапты "біздің алалақанды қысып, сонымен қатар Америкаға деген құмарлығымызды көрсететін жарқыраған қара комедия" деп сипаттады. Вернонның қиын жасөспірім ретіндегі кейіпі Дж.Д.Сэлинджердің "Рухты ұстаушы" романындағы Холден Коулфилд кейіпкерімен салыстырылды. Марк Твеннің "Хаклберри Финннің басынан өткендері" кітабымен де маңызды ұқсастықтар бар. Кітап заманауи тілмен жазылған, сатирикалық айыптаулар мен өткір ирония қолданылған. Вернонның тұратын қаласының аты – Мартирио, испан тілінде "зейнеткерлік" немесе "шехиттік" деген мағынаны білдіреді.

Жарияланым және тарату

Бұрын суретші, карикатурист, фотограф және кинорежиссер болған, кейіннен есірткіге толы, халықаралық алапаттығынан кейін алаяқ және ұры деп айыпталған Пьер, романды Лондонда терапиядан, жеке қайта құрудан және жұмыссыздықтан кейін жазды. Ол романның өзінің өміріндегі өзгерістерден кейін, өзіне тән жаңылысқан мінез-құлық пен өз құқықтарын талап етуге толы мәдениетке реакция болғанын айтады, бұл оның бұрынғы құлауына себеп болған. Кітап бастапқыда трилогияның бірінші бөлігі ретінде жоспарланған, бірақ британдық баспагері одан бас тартты. Алайда Пьер осы идеяны «өлімнің қасында» болған және заманауи, медиамен зарарланған тақырыптарды қамтыған екі келесі туындысында шала көтеріп жүрді: «Людмиланың бұзық ағылшын тілі» (2006) және «Аяқталу заманы» трилогиясының соңғы бөлігі «Көңілді жерде шам сөнді» (2010). Бұл үшінші кітап Вернон Год Литтлдегі көптеген сұрақтарға нүкте қояды және мәдениетінен ерекшеленетін жас жігіттің бірінші тұлға баяндамасына қайта оралады, бұл жолы Еуропада.

Марапаттар мен ұсыныстар

2003 жылы жарық көрген роман комикстік көркем әдебиет үшін Боллинджер Эвримен Вудхаус сыйлығы мен 50 000 фунт стерлинг көлеміндегі ақшалай сыйлықпен бірге көркем әдебиет үшін Ман Букер сыйлығын жеңіп алды. Пьер жүлде алғаннан кейін ақшаның "әлемдегі қарыздарымның үштен бірі" екенін айтып, оны ескі қарыздарын өтеуге жұмсады. Ол сондай-ақ 2003 жылғы Whitbread Awards сыйлығындағы жаңадан шыққан роман үшін де марапатталды.

Қабылдау

Джонатан Летем, "Анасы жоқ Бруклин" кітабының авторы: "Вернонның "Құдайдың кішкентайы" кітабын оқыңыз, оның қауіпті өзектілігі үшін ғана емес, сонымен қатар оның дауысының жарқыраған ессіздігі мен шикі күші үшін". "Таймс" газеті жазды: "Реалити-теледидар, жылдам тамақ және жылдам жеткізілетін өлімнің [деми] мәдениетін қорлаумен толған сатира – кітаптың қалың бурритосы". Оксфорд университетінің ағылшын әдебиеті профессоры және 2003 жылғы "Ман Букер" сыйлығының төрағасы Джон Кэри: "Пьердің кітабын оқығанда, ағылшын тілінің Шекспир дәуіріндегідей, өте еркін, жаңашыл және поэзияға толы болғанын еске түсірдім". Теодор Далримпл романды "өте жалықтыратын, жамандық пен әдепсіздікпен толған туынды" деп атады, ол "алғашқы сөйлемінде-ақ көрініс берді және бірінші абзац дами келе нашарлады"; Далримпл авторын "көрнекті әдеби таланты жоқ, ой-қиялы терең және толыққанды әдепсіз адам" деп сипаттады. "The New York Times" газетінде Мичико Какутани: "Пьер мырза көптеген айқын нысаналардан көптеген айқын ұпай жинауға тырысып, Букер сыйлығын жеңіп, американдықтар туралы кейбір жағымсыз стереотиптерді бекіткен болуы мүмкін, бірақ ол аса сенімді немесе қызықты роман жазған жоқ" деп қорытындылады.

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

2004 жылы Глазго қаласындағы Citizens Theatre театры Андреа Харттың халықаралық премьералық сахналық бейімдемесін, Кени Миллер режиссерлік етіп, Пит Эшмордың басты рөлде ойнауымен көрсетті. 2007 жылы Руфус Норрис Янг Вик театрында Таня Рондердің сынға толы сахналық бейімдемесін қойды, онда Колин Морган Вернон рөлін, ал Пенни Лэйден Вэйн рөлін сомдады. Рондердің бейімдемесі және Young Vic қойылымы «Жаңа пьеса – үздік туынды» номинациясы бойынша Лоуренс Оливье сыйлығына ие болды. Пьеса 2007 жылы жарық көрді, ал 2011 жылы жаңартылған нұсқасы жарияланды. Неміс режиссері Вернер Герцог Эндрю Биркиннің сценарийі негізінде «Вернон Год Литтл» романын киноға бейімдеуді жоспарлап жатыр. Жобаға бір кезде Остин Абрамс, Саша Питерс, Рассел Брэнд, Памела Андерсон және Майк Тайсон қатысуға тиіс болған.